Kunstgeschiedenis 8.3 t/m 8.5
8.3 Techniek
Begin 20e eeuw volgen technologische ontwikkelingen elkaar snel op = nieuwe records: nog snellere treinen, ‘s
werelds grootste passagiersschip ooit, eerste vlucht over de oceaan
Dit enthousiasme is terug te vinden in de kunst: Opkomst massamedia en de techniek die dit mogelijk maakt
zorgen voor vernieuwing in de kunsten
- Microfoons; zachter kunnen zingen en instrumenten zachter laten klinken
Massaproductie veraangenaamt het leven, rond 1930 helft Amerikaanse gezinnen een auto
Om aan de vraag naar nieuwe producten te voldoen, verandert het fabrieksleven
Montage: het industriële proces waarbij losse onderdelen aan de lopende band worden samengevoegd, krijgt in
de kunst een bredere betekenis.
Vliegtuig
Vanaf 1889 Eiffeltoren symbool voor de vooruitgang en silhouet van Parijs.
Technische hoogstandjes worden enthousiast begroet.
1909: vliegtuig Louis Blériot, vliegt als eerste over het kanaal.
Hommage aan Blériot (1914)
- 2 symbolen van het machinetijdperk zien; het vliegtuig en de Eiffeltoren
- beide omgeven door een aureool van kleuren
- vogelvluchtperspectief (schilder zelf ook in vliegtuig)
- Publiekelijk eerbetoon
Dit schilderij geeft een sensationele kijk op...
… De mogelijkheid vanuit de lucht het landschap te bekijken
… Het enorme enthousiasme waarmee het machinetijdperk wordt
begroet.
Futuristisch manifest
Italiaanse futurist Marinetti schrijft in 1909 het Futuristisch Manifest en roept kunstenaars op om uitdrukking te
geven aan het tempo van het nieuwe machinetijdperk.
Schilders als beeldhouwers melden zich die dergelijke futuristische kunst willen maken.
Stellen eisen op alle gebieden:
- Politiek
- Theater
- Film
- beeldende kunst
- dagelijks leven
,Enkele absurde voorbeelden van zulke ideeën:
- Kunststeden Venetië en Florence vernietigen
- Maanlicht te doden nu het door straatverlichting kan worden vervangen
- Universum reconstrueren
- Spaghetti-eten verbieden
Balla
- Futurist
- begrijpt dat niet alleen de onderwerpen, maar ook de schilderstijl moet worden aangepast
- alleen de auto tekenen is nog geen snelheid tekenen
“Voortsnellende auto + licht + lawaai”
- Schilderij Balla 1913
- Het is alsof alles wat voorbij schiet hier in één beeld is FOTO HIER
samengebracht
- Compositie is ritmisch en zit vol herhalingen
- Geen lege ruimtes meer.
- Tot aan de rand van de afbeelding is er licht, lawaai en
beweging.
Raceauto
“Pa, met 80 km per uur” - foto van Jacques-Henry Lartique uit 1913.
- gebruikt spiegelreflexcamera
- volgt de beweging van de auto met de camera = onscherpe beelden op
- foto wordt niet als mislukt weggegooid: de kunstenaar is op zoek naar de expressie van snelheid
, Nieuwe massamedia
Technologische ontwikkelingen maken het ontstaan van de massamedia mogelijk
- filmrolletje en de kleine handcamera’s van Kodak vanaf 1900 fotografie voor meer mensen bereikbaar
- grote invloed op de kunsten
- zorgen voor snelle verspreiding op grote schaal
Radio
- impact en reikwijdte van het nieuwe massamedium erg groot
- uitzending van het hoorspel War of the Worlds (1939) onder regie van Orson Welles moet door de
politie worden stopgezet. Het verhaal over marsmannetjes die met laserstralen de aarde aanvallen is zo
realistisch verteld, dat duizenden Amerikanen in paniek raken.
- Welles heeft het hoorspel vormgegeven als een nieuwsuitzending incl. reporter die het uitschreeuwt als
hij wordt geraakt door een laserstraal
- Vanuit een landelijke studio veroorzaakt Welles landelijke massahysterie. Iedereen luistert naar de
radio.
- Ook de beschikbaarheid van muziek wordt door de radio enorm vergroot
- Van Amerikaanse jazz tot klassieke muziek
- Voor de blanke Amerikaanse jongeren is dit een buitenkans: zij kunnen nu kennismaken met de zwarte
muziek, zonder naar een club in het streng afgescheiden “zwarte circuit” te hoeven
Ontwikkeling van de film
- Geschiedenis van de film wordt bepaald door de ontwikkeling van technische mogelijkheden.
- Vanaf 1927 komt de geluidsfilm op (talkie)
- Tot die tijd zwijgende, stomme, films zoals Berlin, Symphonie einer Groszstadt.
- Gebruikt handcamera’s; snelle beelden vanuit diverse standpunten
- Montage met elkaar snel opvolgende filmshots
- Enige onderwerp is dynamiek; net zo abstract als schilderij van Balla.
- Walter Ruttmann heeft de montage overtroffen met zijn film
- Berlin, Symphonie einer Groszstadt, (1927)
- Er is geen echt verhaal, het heeft geen hoofdpersonen en geen plot
Geluidsfilms na 1927
- Montage langzamer
- Het spel v.d. acteurs verandert; woorden vervangen overdreven gebaren
- Komst geluidsfilm luidt de bloei van Hollywood in die duurt tot de definitieve doorbraak van de televisie
na 1950
- Grote filmstudio’s als 20th Century Fox, MGM en Warner Bros bepalen de markt en produceren aan de
lopende band films met grote winst
- Gone with the wind (1939) van Victor Fleming geldt als een van de hoogtepunten.
- Het is een epische (verhalend, groots, heldhaftig) film volledig opgenomen in Technicolor
8.3 Techniek
Begin 20e eeuw volgen technologische ontwikkelingen elkaar snel op = nieuwe records: nog snellere treinen, ‘s
werelds grootste passagiersschip ooit, eerste vlucht over de oceaan
Dit enthousiasme is terug te vinden in de kunst: Opkomst massamedia en de techniek die dit mogelijk maakt
zorgen voor vernieuwing in de kunsten
- Microfoons; zachter kunnen zingen en instrumenten zachter laten klinken
Massaproductie veraangenaamt het leven, rond 1930 helft Amerikaanse gezinnen een auto
Om aan de vraag naar nieuwe producten te voldoen, verandert het fabrieksleven
Montage: het industriële proces waarbij losse onderdelen aan de lopende band worden samengevoegd, krijgt in
de kunst een bredere betekenis.
Vliegtuig
Vanaf 1889 Eiffeltoren symbool voor de vooruitgang en silhouet van Parijs.
Technische hoogstandjes worden enthousiast begroet.
1909: vliegtuig Louis Blériot, vliegt als eerste over het kanaal.
Hommage aan Blériot (1914)
- 2 symbolen van het machinetijdperk zien; het vliegtuig en de Eiffeltoren
- beide omgeven door een aureool van kleuren
- vogelvluchtperspectief (schilder zelf ook in vliegtuig)
- Publiekelijk eerbetoon
Dit schilderij geeft een sensationele kijk op...
… De mogelijkheid vanuit de lucht het landschap te bekijken
… Het enorme enthousiasme waarmee het machinetijdperk wordt
begroet.
Futuristisch manifest
Italiaanse futurist Marinetti schrijft in 1909 het Futuristisch Manifest en roept kunstenaars op om uitdrukking te
geven aan het tempo van het nieuwe machinetijdperk.
Schilders als beeldhouwers melden zich die dergelijke futuristische kunst willen maken.
Stellen eisen op alle gebieden:
- Politiek
- Theater
- Film
- beeldende kunst
- dagelijks leven
,Enkele absurde voorbeelden van zulke ideeën:
- Kunststeden Venetië en Florence vernietigen
- Maanlicht te doden nu het door straatverlichting kan worden vervangen
- Universum reconstrueren
- Spaghetti-eten verbieden
Balla
- Futurist
- begrijpt dat niet alleen de onderwerpen, maar ook de schilderstijl moet worden aangepast
- alleen de auto tekenen is nog geen snelheid tekenen
“Voortsnellende auto + licht + lawaai”
- Schilderij Balla 1913
- Het is alsof alles wat voorbij schiet hier in één beeld is FOTO HIER
samengebracht
- Compositie is ritmisch en zit vol herhalingen
- Geen lege ruimtes meer.
- Tot aan de rand van de afbeelding is er licht, lawaai en
beweging.
Raceauto
“Pa, met 80 km per uur” - foto van Jacques-Henry Lartique uit 1913.
- gebruikt spiegelreflexcamera
- volgt de beweging van de auto met de camera = onscherpe beelden op
- foto wordt niet als mislukt weggegooid: de kunstenaar is op zoek naar de expressie van snelheid
, Nieuwe massamedia
Technologische ontwikkelingen maken het ontstaan van de massamedia mogelijk
- filmrolletje en de kleine handcamera’s van Kodak vanaf 1900 fotografie voor meer mensen bereikbaar
- grote invloed op de kunsten
- zorgen voor snelle verspreiding op grote schaal
Radio
- impact en reikwijdte van het nieuwe massamedium erg groot
- uitzending van het hoorspel War of the Worlds (1939) onder regie van Orson Welles moet door de
politie worden stopgezet. Het verhaal over marsmannetjes die met laserstralen de aarde aanvallen is zo
realistisch verteld, dat duizenden Amerikanen in paniek raken.
- Welles heeft het hoorspel vormgegeven als een nieuwsuitzending incl. reporter die het uitschreeuwt als
hij wordt geraakt door een laserstraal
- Vanuit een landelijke studio veroorzaakt Welles landelijke massahysterie. Iedereen luistert naar de
radio.
- Ook de beschikbaarheid van muziek wordt door de radio enorm vergroot
- Van Amerikaanse jazz tot klassieke muziek
- Voor de blanke Amerikaanse jongeren is dit een buitenkans: zij kunnen nu kennismaken met de zwarte
muziek, zonder naar een club in het streng afgescheiden “zwarte circuit” te hoeven
Ontwikkeling van de film
- Geschiedenis van de film wordt bepaald door de ontwikkeling van technische mogelijkheden.
- Vanaf 1927 komt de geluidsfilm op (talkie)
- Tot die tijd zwijgende, stomme, films zoals Berlin, Symphonie einer Groszstadt.
- Gebruikt handcamera’s; snelle beelden vanuit diverse standpunten
- Montage met elkaar snel opvolgende filmshots
- Enige onderwerp is dynamiek; net zo abstract als schilderij van Balla.
- Walter Ruttmann heeft de montage overtroffen met zijn film
- Berlin, Symphonie einer Groszstadt, (1927)
- Er is geen echt verhaal, het heeft geen hoofdpersonen en geen plot
Geluidsfilms na 1927
- Montage langzamer
- Het spel v.d. acteurs verandert; woorden vervangen overdreven gebaren
- Komst geluidsfilm luidt de bloei van Hollywood in die duurt tot de definitieve doorbraak van de televisie
na 1950
- Grote filmstudio’s als 20th Century Fox, MGM en Warner Bros bepalen de markt en produceren aan de
lopende band films met grote winst
- Gone with the wind (1939) van Victor Fleming geldt als een van de hoogtepunten.
- Het is een epische (verhalend, groots, heldhaftig) film volledig opgenomen in Technicolor
