Blauw = eigen notities MIAG12_Management_Paulien (weging 7/14)
HOOFDSTUK 0: DE SOCIAAL-
ECONOMISCHE POSITIE VAN DE
ARCHITECTUURWERKER
DEAR ARCHITECTS, IT’S TIME FOR A SYSTEM CHANGE
Architectuurwerker = iedereen die interieurarchitectuur, interieurvormgeving, toegepaste architectuur,
architectuur, ingenieur architectuur, stedenbouw of landschapsarchitectuur gestudeerd heeft EN aan de
slag is in een kantoor of studio.
Een wicked probleem/‘ongestructureerd probleem’ = een probleem dat moeilijk of onmogelijk oplosbaar
is door onvolledige, tegenstrijdige en veranderende voorwaarden voor probleemoplossing die veelal
moeilijk te identificeren zijn. Vanwege de interdependenties kan een poging tot oplossing van een deel
van een ongestructureerd probleem resulteren in andere problemen.
LEESLIJST TOLEDO
Artikel 1-3 zijn van dezelfde periode (2022)
Artikel 4 = recent artikel
UIT ARTIKEL KUNNEN HALEN:
Auteur, Boodschap, Actoren, Oorzaken, Oplossingen
De architectuursector is een economisch kwetsbare sector. Dat speelt zich af op vele lagen:
- Slechte voorwaarden overheidsopdrachten
- Slecht zakelijk management in steeds groter wordende kantoren
- Architectuur wordt gezien als een passie en niet als een economische activiteit
- Ontevredenheid van architecten over hun Orde
- Imagoprobleem
- Sterk concurrentiële sector
- Onvrijwillige en slecht geïnformeerde freelancers
- Geen collectieve loonafspraken
- Weinig onderzoek naar deze thema’s
De oplossing vereist samenwerking van vakorganisaties (NAV, Orde, ...), overheden, scholen, vennoten en
werkers.
, MIAG12_Management_Paulien (weging 7/14)
AAN DE SLAG ALS BEDIENDE OF ALS ZZP’ER?
VAN KUNSTSCHOOL NAAR ARBEIDSMARKT
Houd reeds als student je werk gestructureerd bij:
- cursussen die je misschien later nog zult willen raadplegen
- ‘PR’: selecteer per project zorgvuldig de beelden waarmee je het project kunt presenteren → maak
mooie foto’s van je maquettes, bewaar de definitieve versie van je plannen
- als je aan de slag gaat als ZZP’er zul je ook voor je boekhouding een heldere en gestructureerde
mappenstructuur nodig hebben
Solliciteren is je eerste les als ondernemer. Net zoals een bedrijf moet je jezelf ‘in de markt’ zetten. Je
sollicitatie moet illustreren waarom jij specifiek de uitgelezen kandidaat bent.
- Maak een sollicitatie persoonlijk en op maat van het bureau, omschrijf waarom je specifiek voor dat
bureau wil werken, wat je goed vindt aan hun werk
- Laten blijken dat jij hun missie begrijpt, en onderschrijft, is misschien wel even belangrijk als je
portfolio
- Vrije sollicitaties komen in de sector vaak voor
ZZP
ZZP = zelfstandige zonder personeel
Traditioneel werken vrije beroepers als zelfstandige
Vroeger → architecten éénmanszaken (weinig tot geen kantoren)
→ stagiair verplicht als zelfstandige aan de slag
Nu → meeste kantoren werken met freelancers
DEFINITIE
Freelancer = zelfstandig dienstverlener die tijdelijke opdrachten uitvoert voor verschillende klanten
(er is geen dienstverband tussen de opdrachtgever en de freelancer)
Schijnzelfstandige = deze wet bepaalt vier generieke criteria om te beoordelen of iemand werknemer of
zelfstandige is, met name:
1. De wil van de partijen zoals in hun overeenkomst wordt beschreven
2. De vrijheid om het werk te organiseren
3. De vrijheid om de werktijd te organiseren
4. De mogelijkheid om een hiërarchische controle uit te oefenen op de werkzaamheden.
Schijnzelfstandige = ZZP’er die in de praktijk functioneert als een werknemer onder gezag van een
opdrachtgever
2
, MIAG12_Management_Paulien (weging 7/14)
INTERNATIONALE CONTEXT
Prijsafspraken tussen ondernemers zijn op de Europese markt verboden, daarom werd de deontologische
norm afgeschaft.
Werknemers mogen zich wel verenigen en loonafspraken maken (wanneer er een dienstverband is). Zo
hebben de meeste sectoren CAO’s, waarin minimumlonen voor verschillende functieniveaus bepaald
worden.
De sector staat financieel onder druk (bijlage ≠ leerstof)
BEDIENDE
= werknemer die hoofdarbeid verricht
Wanneer er sprake is van gezag tussen jou en het bedrijf waarvoor je werkt, zou je in principe als bediende
moeten werken.
Wanneer je geen opdrachten in eigen beheer wil doen, is dit voor jou voordeliger!
Ook opdrachten in eigen beheer zijn als bediende mogelijk, je kunt zelfstandige worden in bijberoep.
Kost bediende staat boven Brutoloon staat boven Nettoloon
PARITAIR COMITÉ
= een overlegorgaan
Op sectorniveau onderhandelen werkgevers en werknemers (vertegenwoordigd door de vakbonden) over
de lonen en arbeidsvoorwaarden. Het Paritair Comité wordt voorgezeten door een sociaal bemiddelaar
die werkt voor het ministerie van werkgelegenheid en werk.
Wanneer je als bediende aan de slag gaat, kom je terecht in een paritair comité. De meeste
architectuurwerkers vallen onder PC 336 of PC 200 vrije beroepen.
(Vrije beroepen = beroepsactiviteiten die doorgaans een specifieke opleiding of expertise vereisen, vaak
met een focus op intellectuele of professionele diensten)
Als je bediende bent, kom je hier (het paritair comité) terecht
PC 336 VRIJE BEROEPEN
- Is een Paritair Comité met slechte voorwaarden. Door:
• Grote diversiteit aan werkers die binnen het PC vallen
• Weinig representatie van die werkers in de vakbonden, omdat de meeste werkers onder een
zelfstandigenstatuut werken
- Vb. architecten, dokters, advocaten, landmeters, tandartsen, apothekers, psychologen, …
Zo werd pas op 1 januari 2024 voor het eerst indexering van de lonen voorzien binnen dit paritair comité.
Het staat je uiteraard vrij om met je werkgever andere afspraken te onderhandelen
PC 200 BEDIENDEN
Om betere bescherming te genieten, werken ook veel architectuurwerkers onder PC 200 = een algemeen
Paritair Comité voor bediendes die niet onder de andere Paritaire Comités vallen.
De keuze tussen beiden is vrij
3
, MIAG12_Management_Paulien (weging 7/14)
HOE ZIET EEN LOONTABEL ER UIT
Een loontabel bestaat uit drie componenten: functie, anciënniteit, indexering
- Opslag
• Functie/skills
○ Afhankelijk van wat je kan → stijgt je verloning
○ Wanneer je voortgang boekt, je job inhoud verandert, je neemt meer verantwoordelijkheid →
krijg je opslag
○ Vb. stagiair --> medewerker --> projectarchitect S --> projectarchitect XL --> …
• Anciënniteit
○ Lonen worden in publieke sector per jaar werkervaring met ongeveer 1,5% verhoogd
(en maken dus veel kleinere stappen dan de voorschriften dat voor stagiairs zijn voorzien)
- Indexering
• Indexering ≠ te zien in de tabel
Afhankelijk van de economische conjunctuur worden de lonen in België in de meeste gevallen
automatisch geïndexeerd
○ Voor sommige sectoren gebeurt dit jaarlijks
○ Voor sommige sectoren gebeurt dit per overschrijding van de spilindex (= telkens als de
gezondheidsindex met 2% gestegen is)
→ ZZP’ers moeten deze indexering zelf onderhandelen!
→ Als alles om je heen duurder wordt maar je salaris blijft even hoog, dan wordt dat salaris
minder waard, in reële termen heb je na inflatie dus (bvb. 10%) minder verdiend
= loontabel enkel in Nederland
Hier hangt opslag af van je functie in de organisatie → je moet niet gaan ‘gokken’ wat de opslag van de
werknemers gaat zijn
4
HOOFDSTUK 0: DE SOCIAAL-
ECONOMISCHE POSITIE VAN DE
ARCHITECTUURWERKER
DEAR ARCHITECTS, IT’S TIME FOR A SYSTEM CHANGE
Architectuurwerker = iedereen die interieurarchitectuur, interieurvormgeving, toegepaste architectuur,
architectuur, ingenieur architectuur, stedenbouw of landschapsarchitectuur gestudeerd heeft EN aan de
slag is in een kantoor of studio.
Een wicked probleem/‘ongestructureerd probleem’ = een probleem dat moeilijk of onmogelijk oplosbaar
is door onvolledige, tegenstrijdige en veranderende voorwaarden voor probleemoplossing die veelal
moeilijk te identificeren zijn. Vanwege de interdependenties kan een poging tot oplossing van een deel
van een ongestructureerd probleem resulteren in andere problemen.
LEESLIJST TOLEDO
Artikel 1-3 zijn van dezelfde periode (2022)
Artikel 4 = recent artikel
UIT ARTIKEL KUNNEN HALEN:
Auteur, Boodschap, Actoren, Oorzaken, Oplossingen
De architectuursector is een economisch kwetsbare sector. Dat speelt zich af op vele lagen:
- Slechte voorwaarden overheidsopdrachten
- Slecht zakelijk management in steeds groter wordende kantoren
- Architectuur wordt gezien als een passie en niet als een economische activiteit
- Ontevredenheid van architecten over hun Orde
- Imagoprobleem
- Sterk concurrentiële sector
- Onvrijwillige en slecht geïnformeerde freelancers
- Geen collectieve loonafspraken
- Weinig onderzoek naar deze thema’s
De oplossing vereist samenwerking van vakorganisaties (NAV, Orde, ...), overheden, scholen, vennoten en
werkers.
, MIAG12_Management_Paulien (weging 7/14)
AAN DE SLAG ALS BEDIENDE OF ALS ZZP’ER?
VAN KUNSTSCHOOL NAAR ARBEIDSMARKT
Houd reeds als student je werk gestructureerd bij:
- cursussen die je misschien later nog zult willen raadplegen
- ‘PR’: selecteer per project zorgvuldig de beelden waarmee je het project kunt presenteren → maak
mooie foto’s van je maquettes, bewaar de definitieve versie van je plannen
- als je aan de slag gaat als ZZP’er zul je ook voor je boekhouding een heldere en gestructureerde
mappenstructuur nodig hebben
Solliciteren is je eerste les als ondernemer. Net zoals een bedrijf moet je jezelf ‘in de markt’ zetten. Je
sollicitatie moet illustreren waarom jij specifiek de uitgelezen kandidaat bent.
- Maak een sollicitatie persoonlijk en op maat van het bureau, omschrijf waarom je specifiek voor dat
bureau wil werken, wat je goed vindt aan hun werk
- Laten blijken dat jij hun missie begrijpt, en onderschrijft, is misschien wel even belangrijk als je
portfolio
- Vrije sollicitaties komen in de sector vaak voor
ZZP
ZZP = zelfstandige zonder personeel
Traditioneel werken vrije beroepers als zelfstandige
Vroeger → architecten éénmanszaken (weinig tot geen kantoren)
→ stagiair verplicht als zelfstandige aan de slag
Nu → meeste kantoren werken met freelancers
DEFINITIE
Freelancer = zelfstandig dienstverlener die tijdelijke opdrachten uitvoert voor verschillende klanten
(er is geen dienstverband tussen de opdrachtgever en de freelancer)
Schijnzelfstandige = deze wet bepaalt vier generieke criteria om te beoordelen of iemand werknemer of
zelfstandige is, met name:
1. De wil van de partijen zoals in hun overeenkomst wordt beschreven
2. De vrijheid om het werk te organiseren
3. De vrijheid om de werktijd te organiseren
4. De mogelijkheid om een hiërarchische controle uit te oefenen op de werkzaamheden.
Schijnzelfstandige = ZZP’er die in de praktijk functioneert als een werknemer onder gezag van een
opdrachtgever
2
, MIAG12_Management_Paulien (weging 7/14)
INTERNATIONALE CONTEXT
Prijsafspraken tussen ondernemers zijn op de Europese markt verboden, daarom werd de deontologische
norm afgeschaft.
Werknemers mogen zich wel verenigen en loonafspraken maken (wanneer er een dienstverband is). Zo
hebben de meeste sectoren CAO’s, waarin minimumlonen voor verschillende functieniveaus bepaald
worden.
De sector staat financieel onder druk (bijlage ≠ leerstof)
BEDIENDE
= werknemer die hoofdarbeid verricht
Wanneer er sprake is van gezag tussen jou en het bedrijf waarvoor je werkt, zou je in principe als bediende
moeten werken.
Wanneer je geen opdrachten in eigen beheer wil doen, is dit voor jou voordeliger!
Ook opdrachten in eigen beheer zijn als bediende mogelijk, je kunt zelfstandige worden in bijberoep.
Kost bediende staat boven Brutoloon staat boven Nettoloon
PARITAIR COMITÉ
= een overlegorgaan
Op sectorniveau onderhandelen werkgevers en werknemers (vertegenwoordigd door de vakbonden) over
de lonen en arbeidsvoorwaarden. Het Paritair Comité wordt voorgezeten door een sociaal bemiddelaar
die werkt voor het ministerie van werkgelegenheid en werk.
Wanneer je als bediende aan de slag gaat, kom je terecht in een paritair comité. De meeste
architectuurwerkers vallen onder PC 336 of PC 200 vrije beroepen.
(Vrije beroepen = beroepsactiviteiten die doorgaans een specifieke opleiding of expertise vereisen, vaak
met een focus op intellectuele of professionele diensten)
Als je bediende bent, kom je hier (het paritair comité) terecht
PC 336 VRIJE BEROEPEN
- Is een Paritair Comité met slechte voorwaarden. Door:
• Grote diversiteit aan werkers die binnen het PC vallen
• Weinig representatie van die werkers in de vakbonden, omdat de meeste werkers onder een
zelfstandigenstatuut werken
- Vb. architecten, dokters, advocaten, landmeters, tandartsen, apothekers, psychologen, …
Zo werd pas op 1 januari 2024 voor het eerst indexering van de lonen voorzien binnen dit paritair comité.
Het staat je uiteraard vrij om met je werkgever andere afspraken te onderhandelen
PC 200 BEDIENDEN
Om betere bescherming te genieten, werken ook veel architectuurwerkers onder PC 200 = een algemeen
Paritair Comité voor bediendes die niet onder de andere Paritaire Comités vallen.
De keuze tussen beiden is vrij
3
, MIAG12_Management_Paulien (weging 7/14)
HOE ZIET EEN LOONTABEL ER UIT
Een loontabel bestaat uit drie componenten: functie, anciënniteit, indexering
- Opslag
• Functie/skills
○ Afhankelijk van wat je kan → stijgt je verloning
○ Wanneer je voortgang boekt, je job inhoud verandert, je neemt meer verantwoordelijkheid →
krijg je opslag
○ Vb. stagiair --> medewerker --> projectarchitect S --> projectarchitect XL --> …
• Anciënniteit
○ Lonen worden in publieke sector per jaar werkervaring met ongeveer 1,5% verhoogd
(en maken dus veel kleinere stappen dan de voorschriften dat voor stagiairs zijn voorzien)
- Indexering
• Indexering ≠ te zien in de tabel
Afhankelijk van de economische conjunctuur worden de lonen in België in de meeste gevallen
automatisch geïndexeerd
○ Voor sommige sectoren gebeurt dit jaarlijks
○ Voor sommige sectoren gebeurt dit per overschrijding van de spilindex (= telkens als de
gezondheidsindex met 2% gestegen is)
→ ZZP’ers moeten deze indexering zelf onderhandelen!
→ Als alles om je heen duurder wordt maar je salaris blijft even hoog, dan wordt dat salaris
minder waard, in reële termen heb je na inflatie dus (bvb. 10%) minder verdiend
= loontabel enkel in Nederland
Hier hangt opslag af van je functie in de organisatie → je moet niet gaan ‘gokken’ wat de opslag van de
werknemers gaat zijn
4
