Klinische
ontwikkelingspsychologie
Samenvatting boek
“Clinical Development Psychology 2nd Custom Edition”
Leerjaar 2025/2026
1
, H1: (ab)normaal 4
De ning Disorders of Infancy, Childhood, and Adolescence 4
What is normal? 4
De nitions of Psychopathology and Developmental Psychopathology 5
Rates of Disorders in Infancy, Childhood, and Adolescence 5
H3: Ontwikkelings Psychopathologie 7
The Framework of Development Psychopathology 7
Developmental Pathways, Stability, and Change 7
Risk and Resilience 8
H5: Verstandelijke beperking 15
Intelligence and Intellectual Developmental Disorder (Intellectual Disability) 15
Features of Intellectual Developmental Disorder 16
Developmental Course and Adult Outcomes 19
Causes 20
Prevention, Education and Treatment 24
H6: Autisme 27
Autism Spectrum Disorder (ASD) 27
DSM-5-TR: De ning Features of ASD 27
Core Behaviors of ASD 29
Associated Characteristics of ASD 31
Prevalence and Course of ASD 33
Causes of ASD 33
Support and Service for ASD 35
H7: Communicatie- & leerstoornissen 37
De nitions and History 37
Language development 39
Communication Disorders 40
Speci c Learning Disorder (SLD) 42
H8: ADHD 49
Description and History 49
Core Characteristics 49
Associated Characteristics 53
Accompanying Psychological Disorders and Symptoms 54
Prevalence and Course 55
Theories and Causes 57
Treatment 59
H9: Gedragsproblemen 62
2
fi fi fi
,Descriptives of Conduct Problems 62
Context, Costs, and Perspectives 63
DSM-5-TR: De ning Features 66
Associated Characteristics 69
Accompanying Disorder and Symptoms 70
Prevalence, Gender, and Course 70
Causes 72
Treatment and Prevention 76
3
fi
, H1: (ab)normaal
De ning Disorders of Infancy, Childhood, and Adolescence
The Case of Emma
Emma is een meisje van 5,5 jaar dat van nature wat verlegen en
afwachtend is. In nieuwe situaties kijkt ze eerst de kat uit de
boom, maar meestal warmt ze op en gaat ze meespelen.
Naarmate de start van de kleuterschool dichterbij komt, nemen
haar angstklachten toe. Ze wil liever thuisblijven bij haar moeder
en vertoont nieuwe angsten, zoals angst voor het donker, voor
vreemden en om te verdwalen in het schoolgebouw. Daarnaast
huilt ze vaker en lijkt ze voortdurend gespannen.
Dit roept bij haar ouders vragen op:
• Is dit een normale fase of een probleem?
• Moeten ze hulp inschakelen (arts, leerkracht,
psycholoog)?
• Of is afwachten beter, met het risico dat het erger wordt?
Psychopathologie bij kinderen is moeilijk te beoordelen, omdat
het continuüm tussen normale en afwijkende ontwikkeling groot
is. Gevoelens, gedachten en gedrag kunnen:
• Passen bij normale ontwikkeling
• Wijzen op lichte problemen
• Of duiden op ernstigere maladjustment
Een belangrijke eerste stap is het herkennen van de relatie
tussen typische en atypische ontwikkeling.
Door de geschiedenis heen zijn kinderen op verschillende
manieren gezien, bijvoorbeeld als:
• Miniatuurvolwassenen,
• Lege bladen (tabula rasa),
• Wilde of onschuldige wezens,
• Of als van nature competente individuen.
Afhankelijk van het model dat je hanteert, verschillen de
verwachtingen van “normaal” gedrag. Sommige ideeën zijn
echter onrealistisch, zoals de verwachting dat kinderen:
• Zichzelf urenlang probleemloos vermaken,
• Zonder protest vaardigheden oefenen,
• Of altijd gevaar vermijden.
Hedendaagse visie
Moderne theorieën benadrukken een dynamisch model van
ontwikkeling:
• Ontwikkeling bestaat uit een samenspel van sterke en
zwakke kanten.
• Kinderen worden geconfronteerd met leeftijdsgebonden uitdagingen.
• Contextfactoren spelen een grote rol (gezin, cultuur, maatschappij).
Tegen deze complexe achtergrond kunnen professionals beoordelen of de distress en disfunctie
van een kind, zoals bij Emma, opvallend en zorgwekkend zijn.
What is normal?
Veelgebruikte beschrijvingen van normaliteit en psychopathologie richten zich vaak op:
1. Statistische deviantie: Hoe afwijkend is het?
Kinderen die te veel/ te weinig leeftijdsadequaat gedrag vertonen hebben volgens dit
4
fi
ontwikkelingspsychologie
Samenvatting boek
“Clinical Development Psychology 2nd Custom Edition”
Leerjaar 2025/2026
1
, H1: (ab)normaal 4
De ning Disorders of Infancy, Childhood, and Adolescence 4
What is normal? 4
De nitions of Psychopathology and Developmental Psychopathology 5
Rates of Disorders in Infancy, Childhood, and Adolescence 5
H3: Ontwikkelings Psychopathologie 7
The Framework of Development Psychopathology 7
Developmental Pathways, Stability, and Change 7
Risk and Resilience 8
H5: Verstandelijke beperking 15
Intelligence and Intellectual Developmental Disorder (Intellectual Disability) 15
Features of Intellectual Developmental Disorder 16
Developmental Course and Adult Outcomes 19
Causes 20
Prevention, Education and Treatment 24
H6: Autisme 27
Autism Spectrum Disorder (ASD) 27
DSM-5-TR: De ning Features of ASD 27
Core Behaviors of ASD 29
Associated Characteristics of ASD 31
Prevalence and Course of ASD 33
Causes of ASD 33
Support and Service for ASD 35
H7: Communicatie- & leerstoornissen 37
De nitions and History 37
Language development 39
Communication Disorders 40
Speci c Learning Disorder (SLD) 42
H8: ADHD 49
Description and History 49
Core Characteristics 49
Associated Characteristics 53
Accompanying Psychological Disorders and Symptoms 54
Prevalence and Course 55
Theories and Causes 57
Treatment 59
H9: Gedragsproblemen 62
2
fi fi fi
,Descriptives of Conduct Problems 62
Context, Costs, and Perspectives 63
DSM-5-TR: De ning Features 66
Associated Characteristics 69
Accompanying Disorder and Symptoms 70
Prevalence, Gender, and Course 70
Causes 72
Treatment and Prevention 76
3
fi
, H1: (ab)normaal
De ning Disorders of Infancy, Childhood, and Adolescence
The Case of Emma
Emma is een meisje van 5,5 jaar dat van nature wat verlegen en
afwachtend is. In nieuwe situaties kijkt ze eerst de kat uit de
boom, maar meestal warmt ze op en gaat ze meespelen.
Naarmate de start van de kleuterschool dichterbij komt, nemen
haar angstklachten toe. Ze wil liever thuisblijven bij haar moeder
en vertoont nieuwe angsten, zoals angst voor het donker, voor
vreemden en om te verdwalen in het schoolgebouw. Daarnaast
huilt ze vaker en lijkt ze voortdurend gespannen.
Dit roept bij haar ouders vragen op:
• Is dit een normale fase of een probleem?
• Moeten ze hulp inschakelen (arts, leerkracht,
psycholoog)?
• Of is afwachten beter, met het risico dat het erger wordt?
Psychopathologie bij kinderen is moeilijk te beoordelen, omdat
het continuüm tussen normale en afwijkende ontwikkeling groot
is. Gevoelens, gedachten en gedrag kunnen:
• Passen bij normale ontwikkeling
• Wijzen op lichte problemen
• Of duiden op ernstigere maladjustment
Een belangrijke eerste stap is het herkennen van de relatie
tussen typische en atypische ontwikkeling.
Door de geschiedenis heen zijn kinderen op verschillende
manieren gezien, bijvoorbeeld als:
• Miniatuurvolwassenen,
• Lege bladen (tabula rasa),
• Wilde of onschuldige wezens,
• Of als van nature competente individuen.
Afhankelijk van het model dat je hanteert, verschillen de
verwachtingen van “normaal” gedrag. Sommige ideeën zijn
echter onrealistisch, zoals de verwachting dat kinderen:
• Zichzelf urenlang probleemloos vermaken,
• Zonder protest vaardigheden oefenen,
• Of altijd gevaar vermijden.
Hedendaagse visie
Moderne theorieën benadrukken een dynamisch model van
ontwikkeling:
• Ontwikkeling bestaat uit een samenspel van sterke en
zwakke kanten.
• Kinderen worden geconfronteerd met leeftijdsgebonden uitdagingen.
• Contextfactoren spelen een grote rol (gezin, cultuur, maatschappij).
Tegen deze complexe achtergrond kunnen professionals beoordelen of de distress en disfunctie
van een kind, zoals bij Emma, opvallend en zorgwekkend zijn.
What is normal?
Veelgebruikte beschrijvingen van normaliteit en psychopathologie richten zich vaak op:
1. Statistische deviantie: Hoe afwijkend is het?
Kinderen die te veel/ te weinig leeftijdsadequaat gedrag vertonen hebben volgens dit
4
fi
