WAT WERKT BIJ JEUGDIGEN MET EEN LVB?
Mariska Zoon, december 2015
Uitgebreidere diagnostiek
De kans op onder- of overschatten van het cognitieve vermogen of het sociaal-emotioneel functioneren van
jeugdigen met LVB is hoog. Bij het in kaart brengen moet rekening worden gehouden met de kenmerken van de
verstandelijke beperking en hoe dit in verhouding staat tot gedragsproblemen.
Afstemmen van de communicatie
Jeugdigen met een LVB hebben een beperkt werkgeheugen (opslaan en bewerken van informatie). Ook taalgebruik
en taalbegrip blijft achter. Vanwege de beperkte woordenschat van de jeugdige en de moeite met (verbale)
informatieverwerking door het beperkte werkgeheugen raadt de richtlijn aan om de communicatie af te stemmen
op de LVB-jeugdige door het taalgebruik te vereenvoudigen, na te gaan of de jeugdige het begrijpt en visuele
ondersteuning te gebruiken.
Concreet maken van de oefenstof
Jeugdige met LVB hebben moeite met abstract denken. Het leren vindt plaats door concrete ervaringen (gebruiken
van voorbeelden die aansluiten bij de belevingswereld, het zichtbaar maken van de oefenstof en laten leren door
ervaren).
Voorstructureren en vereenvoudigen
Jeugdige met LVB hebben moeite met het structureren van informatie en met het scheiden van hoofd- en bijzaken.
Richtlijn raadt aan om voor te structureren en te vereenvoudigen. Het is belangrijk dat de hulpverlener meer externe
sturing geeft, meer structuur hanteert en de oefenstof vereenvoudigt, doseert en ordent. Hiervoor is meer tijd
nodig, vanwege de langzamere verwerking van informatie en vanwege de moeite die deze jeugdige hebben met het
houden van overzicht en langdurige concentratie.
Netwerk en generalisatie
Jeugdigen met LVB hebben vaak een beperkt sociaal netwerk. Ouders hebben vaak onvoldoende inzicht in de
problematiek en hebben ontoereikende opvoedingsvaardigheden.
Doordat de jeugdige langdurige zorg nodig heeft is het betrekken van de ouders en het sociale netwerk een
noodzakelijke voorwaarde voor het slagen van een interventie en het generaliseren van het geleerde naar andere
situaties en omgevingen.
Veilige en positieve leeromgeving
De laatste aanbeveling van de richtlijn: zorgen voor een veilige en positieve leeromgeving. De hulpverlener hoort de
jeugdige met een LVB te motiveren en het zelfvertrouwen te vergroten. Wanneer jeugdigen residentieel verblijven
of dagbehandeling krijgen, vormen begeleiders de spil in de behandeling. De manier waarop begeleiders omgaan
met behandelafspraken is cruciaal voor de ontwikkeling en duur van gedragsproblemen.
Video-hulpverlening bij jeugdigen met een LVB lijkt een goed hulpmiddel om voor ouders en groepsleiding zichtbaar
te maken wanneer communicatie positief en negatief verloopt.
, SUCCESVOL OUDER WORDEN
N.L. Stevens
‘Aging well’ in de 21e eeuw: een psychosociaal perspectief
Aging well wordt opgevat als het behouden of herstellen van welbevinden bij allerlei leeftijdsgebonden
veranderingen op latere leeftijd. Dit proces wordt beïnvloed door de kwaliteit van sociale realties en het actief
verwerken van verlies of veranderingen.
Positieve mededelingen: ‘Ouderen vaker maatschappelijk betrokken’, ‘Ouders en kinderen zorgen steeds meer voor
elkaar’ en ‘Geen bewijs voor meer eenzaamheid’.
Slechts 1 op de 4 ouderen blijkt gezond te leven. Ze zijn vaker te zwaar, drinken meer alcohol, roken evenveel en
bewegen minder dan hun voorgangers.
Succesvol ouder worden houdt in: ouder worden zonder ziektes, met optimaal fysiek en cognitief functioneren, en
een hoge mate van sociale betrokkenheid.
Het eerste model over ‘succesvol ouder worden’ legt de nadruk op het optimaal functioneren in fysieke, cognitieve
en sociale domeinen. Hieraan wordt het welbevinden toegevoegd.
De levenslooppsychologie gaat er vanuit dat elke levensfase gekenmerkt wordt door winst en verlies. We
ontwikkelen nieuwe doelen, relaties en projecten gedurende het leven en tegelijkertijd verliezen we oude.
Factoren die het welbevinden op latere leeftijd voorspellen:
Persoonlijke hulpbronnen (opleiding, inkomen, gezondheid en sociaal netwerk).
Processen van zelfregulering (controleovertuiging, zelfwaardering, coping en aanpassing van doelen).
De aanwezigheid van bevredigende sociale steun vanuit het netwerk in combinatie met het gevoel controle over het
eigen leven beschermt mensen tegen depressie op latere leeftijd.
Er worden vijf type netwerken onderscheiden:
1. Divers netwerk
2. Vriendgericht netwerk
3. Buurgericht netwerk
4. Kindgericht netwerk
5. Beperkt netwerk
Diversiteit in het netwerk houdt mensen meer vitaal op latere leeftijd, door de grotere variatie in gezelschap en
sociale steun die beschikbaar is en de stimulans die uitgaan van onderhouden van deze relaties.
Verband tussen diversiteit in netwerken en personal mastery (controleovertuiging): door regelmatige omgang met
een diverse groep van mensen die betrokken zijn en klaar staan om ondersteuning te bieden, ontwikkelen mensen
meer zelfvertrouwen en de overtuiging dat zij het vermogen hebben om uitdagingen het hoofd te bieden.
Ontwikkelingen die het in stand houden van vrijwillige relatie buiten de familie ondersteunen:
Veranderingen in de aard van sociale netwerken en persoonlijke relaties: mensen hebben meer
keuzevrijheid en meer verantwoordelijkheid voor het ontwikkelen en onderhouden van hun sociale relaties.
Mariska Zoon, december 2015
Uitgebreidere diagnostiek
De kans op onder- of overschatten van het cognitieve vermogen of het sociaal-emotioneel functioneren van
jeugdigen met LVB is hoog. Bij het in kaart brengen moet rekening worden gehouden met de kenmerken van de
verstandelijke beperking en hoe dit in verhouding staat tot gedragsproblemen.
Afstemmen van de communicatie
Jeugdigen met een LVB hebben een beperkt werkgeheugen (opslaan en bewerken van informatie). Ook taalgebruik
en taalbegrip blijft achter. Vanwege de beperkte woordenschat van de jeugdige en de moeite met (verbale)
informatieverwerking door het beperkte werkgeheugen raadt de richtlijn aan om de communicatie af te stemmen
op de LVB-jeugdige door het taalgebruik te vereenvoudigen, na te gaan of de jeugdige het begrijpt en visuele
ondersteuning te gebruiken.
Concreet maken van de oefenstof
Jeugdige met LVB hebben moeite met abstract denken. Het leren vindt plaats door concrete ervaringen (gebruiken
van voorbeelden die aansluiten bij de belevingswereld, het zichtbaar maken van de oefenstof en laten leren door
ervaren).
Voorstructureren en vereenvoudigen
Jeugdige met LVB hebben moeite met het structureren van informatie en met het scheiden van hoofd- en bijzaken.
Richtlijn raadt aan om voor te structureren en te vereenvoudigen. Het is belangrijk dat de hulpverlener meer externe
sturing geeft, meer structuur hanteert en de oefenstof vereenvoudigt, doseert en ordent. Hiervoor is meer tijd
nodig, vanwege de langzamere verwerking van informatie en vanwege de moeite die deze jeugdige hebben met het
houden van overzicht en langdurige concentratie.
Netwerk en generalisatie
Jeugdigen met LVB hebben vaak een beperkt sociaal netwerk. Ouders hebben vaak onvoldoende inzicht in de
problematiek en hebben ontoereikende opvoedingsvaardigheden.
Doordat de jeugdige langdurige zorg nodig heeft is het betrekken van de ouders en het sociale netwerk een
noodzakelijke voorwaarde voor het slagen van een interventie en het generaliseren van het geleerde naar andere
situaties en omgevingen.
Veilige en positieve leeromgeving
De laatste aanbeveling van de richtlijn: zorgen voor een veilige en positieve leeromgeving. De hulpverlener hoort de
jeugdige met een LVB te motiveren en het zelfvertrouwen te vergroten. Wanneer jeugdigen residentieel verblijven
of dagbehandeling krijgen, vormen begeleiders de spil in de behandeling. De manier waarop begeleiders omgaan
met behandelafspraken is cruciaal voor de ontwikkeling en duur van gedragsproblemen.
Video-hulpverlening bij jeugdigen met een LVB lijkt een goed hulpmiddel om voor ouders en groepsleiding zichtbaar
te maken wanneer communicatie positief en negatief verloopt.
, SUCCESVOL OUDER WORDEN
N.L. Stevens
‘Aging well’ in de 21e eeuw: een psychosociaal perspectief
Aging well wordt opgevat als het behouden of herstellen van welbevinden bij allerlei leeftijdsgebonden
veranderingen op latere leeftijd. Dit proces wordt beïnvloed door de kwaliteit van sociale realties en het actief
verwerken van verlies of veranderingen.
Positieve mededelingen: ‘Ouderen vaker maatschappelijk betrokken’, ‘Ouders en kinderen zorgen steeds meer voor
elkaar’ en ‘Geen bewijs voor meer eenzaamheid’.
Slechts 1 op de 4 ouderen blijkt gezond te leven. Ze zijn vaker te zwaar, drinken meer alcohol, roken evenveel en
bewegen minder dan hun voorgangers.
Succesvol ouder worden houdt in: ouder worden zonder ziektes, met optimaal fysiek en cognitief functioneren, en
een hoge mate van sociale betrokkenheid.
Het eerste model over ‘succesvol ouder worden’ legt de nadruk op het optimaal functioneren in fysieke, cognitieve
en sociale domeinen. Hieraan wordt het welbevinden toegevoegd.
De levenslooppsychologie gaat er vanuit dat elke levensfase gekenmerkt wordt door winst en verlies. We
ontwikkelen nieuwe doelen, relaties en projecten gedurende het leven en tegelijkertijd verliezen we oude.
Factoren die het welbevinden op latere leeftijd voorspellen:
Persoonlijke hulpbronnen (opleiding, inkomen, gezondheid en sociaal netwerk).
Processen van zelfregulering (controleovertuiging, zelfwaardering, coping en aanpassing van doelen).
De aanwezigheid van bevredigende sociale steun vanuit het netwerk in combinatie met het gevoel controle over het
eigen leven beschermt mensen tegen depressie op latere leeftijd.
Er worden vijf type netwerken onderscheiden:
1. Divers netwerk
2. Vriendgericht netwerk
3. Buurgericht netwerk
4. Kindgericht netwerk
5. Beperkt netwerk
Diversiteit in het netwerk houdt mensen meer vitaal op latere leeftijd, door de grotere variatie in gezelschap en
sociale steun die beschikbaar is en de stimulans die uitgaan van onderhouden van deze relaties.
Verband tussen diversiteit in netwerken en personal mastery (controleovertuiging): door regelmatige omgang met
een diverse groep van mensen die betrokken zijn en klaar staan om ondersteuning te bieden, ontwikkelen mensen
meer zelfvertrouwen en de overtuiging dat zij het vermogen hebben om uitdagingen het hoofd te bieden.
Ontwikkelingen die het in stand houden van vrijwillige relatie buiten de familie ondersteunen:
Veranderingen in de aard van sociale netwerken en persoonlijke relaties: mensen hebben meer
keuzevrijheid en meer verantwoordelijkheid voor het ontwikkelen en onderhouden van hun sociale relaties.
