Samenvatting - Sociale psychologie (PB0012)

Sociale psychologie

Introductie
Niveaus
- Intragroepsniveau
o Processen binnen een groep
o Hoe worden prestaties en cognities beïnvloed door de aanwezigheid
van anderen
o BV: bystander effect
- Intergroepsniveau
o Interacties tussen groepen
o Waarom zien mensen andere groepen vaak negatiever dan hun
eigen groep
o Waarom/hoe stereotypen en vooroordelen ontstaan en in stand
blijven
- Interpersoonlijk niveau
o Interacties tussen 2 personen
o Vertrouwen tussen individuen

H1
1.1 Wat is sociale psychologie
Psychologie
- Wetenschap van het gedrag en de psychische processen van het individu
Sociale psychologie
- Wetenschappelijke studie naar de manier waarop gedachten, gevoelens,
en gedragingen van mensen worden beïnvloed door de werkelijke of
ingebeelde aanwezigheid van anderen
- Doel
o Identificeren v/d universele eigenschappen v/d menselijke natuur die
ervoor zorgen dat iedereen gevoelig is voor sociale invloed
onafhankelijke van sociale klasse of cultuur
o Ontdekken van universele wetten voor menselijk gedrag
 Crosscultureel onderzoek is essentieel
- Ontwikkelen verklaringen voor sociale invloed aan de hand van empirisch
onderzoek
Sociale invloed
- Effect dat woorden/daden/aanwezigheid van andere mensen op onze
gedachten/gevoelens/attitudes/gedrag
1.1.1 sociale psychologie, wetenschap en gezond verstand
Empirische methode
- Op waarnemingen en/ of onderzoek gebaseerde methoden voor het
toetsen van hypothesen
Hypothese

1

, - Voorlopig waarheid aangenomen maar nog te bewijzen veronderstelling
Construct
- Manier waarop mensen de sociale wereld
waarnemen/begrijpen/interpreteren
Sociale psychologen
- Pas begrijpen hoe mensen beïnvloed worden door hun sociale wereld als je
begrijpt hoe ze die sociale wereld waarnemen
- Belangrijk dat je weet hoe persoon gedrag interpreteert
- Analyseniveau
o Individu in de context van een sociale situatie

Determinanten
- Bepalende factor in een ontwikkeling/toestand
1.1.2 sociale psychologie en het verschil met verwante disciplines
Individuele verschillen
- Aspecten van de persoonlijkheid die mensen onderscheiden van anderen
Sociale psychologie en verschil met verwante disciplines

Sociologie Sociale psychologie Persoonlijkheidspsychol
ogie

Algemene Psychologische processen die mensen met Onderzoekt kenmerken die
wetten en elkaar gemeenschappelijk hebben en hen maken dat individuen
theorieën over gevoelig maken voor sociale invloed uniek/verschillen van elkaar
samenleving
niet individuen

Belangstelling voor de - Psychologische Psychologie van de individu
manier waarop de gesteldheid van
situatie en bredere individuen die hen
maatschappelijke gevoelig maakt
omstandigheden ons - Doel analyseren en
gedrag beïnvloeden verklaren
psychologische
processen die
mensen gemeen
hebben en gevoelig
maken


1.2 De macht van de situatie
- Fundamentele attributiefout
o Neiging om de mate waarin iemands gedrag wordt veroorzaakt door
de rol van persoonlijke eigenschappen en andere interne factoren te
overschatten en rol externe/situationele factoren te onderschatten
- Attributie
o Toeschreven van oorzaken aan eigen of andermans gedrag en het zo
te verklaren
- Destructieve sociale invloeden
o ‘Kan mij nooit overkomen’

2

, o Vergroot juist invloed van deze invloeden
 Bewustzijn eigen ontvankelijkheid voor sociaalpsychologische
processen daalt

- Macht situatie niet volledig doorgronden
o Problemen vereenvoudigen -> beperkt kennis over oorzaken van
menselijke gedragingen
o Situaties waarin individuen overdonderd door sociale krachten ->
slachtoffer de schuld geven
 BV: massa zelfmoord in Jonestown
o Experiment
 2 strategieën
 Competitief spelen zelf zoveel mogelijk geld
 Coöperatief spelen beide geld winnen
 Inschatten hoe vrienden dit zoude spelen
 Onderzoeksassistenten 2 lijsten maken met studenten wie
welke strategie
 Aspect aan spel toegevoegd
 Naam van het spel
o Beursspel of gemeenschapsspel
 4 condities

Competitief Coöperatief
Beursspel
Gemeenschapss
pel
 Beursspel 2/3de competitief
 Gemeenschapsspel 1/3de competitief
 Naam spel draagt sociale normen die belangrijker zijn dan
persoonlijkheid
1.3 De macht van sociale interpretatie
- Behaviorisme
o Skinner 1938
o Menselijk gedrag te begrijpen alleen kijken naar bekrachtigende
eigenschappen v/d omgeving
o Voorbeeld toeschouwers internet zelfmoord
 Welke specifieke objectieve factoren mogelijks pogingen tot
help hebben verhinderd
 Welke stilzwijgende aangenomen objectieve beloningen en
straffen waren aan de verschillende mogelijk acties
verbonden
o Deze kijk vergeet belang van omgeving interpretatie
- Gestaltpsychologie
o Bestuderen v/d persoonlijke (subjectieve) manier waarop een object
wordt waargenomen (het gestalt/geheel)
o Ipv het bestuderen v/d manier waarop de objectieve fysieke
eigenschappen v/h object zijn samengevoegd
o Belang voor sociale psychologie:



3

,  Gedrag kan niet worden begrepen zonder te kijken naar hoe
mensen situaties ervaren
- Fenomenologie
o Husserl
o Filosofische methoden
o Geestelijkintuïtieve beschouwing van de dingen, niet door rationele
kennis, de constitutie v/d wereld in de geest en het wezen der
dingen te beschrijven
o Hoe een object op persoon overkomt
- Grondlegger moderne experimentele sociale psychologie
o Kurt Lewin 1890-1947
o Gestaltprincipes niet alleen op perceptie van objecten maar ook op
sociale perceptie
o Belangrijker om te begrijpen hoe mensen de sociale wereld
waarnemen, doorgronden en interpreteren dan objectieve
eigenschappen te begrijpen
- Naïef realisme
o Lee Ross
o Mensen denken de werkelijkheid objectief zien
o Redelijke mensen het met hen eens zouden moeten zijn
o Mensen die het oneens zijn -> slecht
geïnformeerd/irrationeel/bevooroordeeld
o Gevolgen hiervan in conflicten:
 Elke partij denkt dat hun standpunt logisch en eerlijk is
 De andere partij wordt gezien als:
 Onredelijk
 Egoïstisch
 Manipulatief
o Hierdoor:
 Neemt wantrouwen toe
 Wordt samenwerking moeilijker
 Escaleert het conflict sneller
o Mensen onderschatten hoe oprecht en rationeel de andere partij
zichzelf ervaart
1.4 De oorsprong van constructen: fundamentele menselijke motieven
- Belangrijke motieven
o Positief zelfbeeld
o Wereld accuraat waarnemen

1.4.1 het motief van eigenwaarde: de behoefte aan een positief zelfbeeld
- Positief zelfbeeld
o Evaluatie van mensen van hun eigen eigenwaarde
o Mate waarin ze zichzelf beschouwen als goed/competent/beschaafd
o Acties rechtvaardigen en er niet uit leren
 Staat verandering en zelfverbetering in de weg
- Keuze tussen 2 motieven -> wereld vervormen om zichzelf goed te voelen
Lijden en zelfrechtvaardiging


4