IC2 - PK/PD algemeen en Antiparasitica
Formules hoef je niet te kennen, maar je moet wel kunnen redeneren, bv t0,5 =
0,7*Vd/Cl ->
Als verdelingsvolume groter wordt, wordt de klaring kleiner. Want er zit minder stof in
het bloed om te klaren
Als Cl groter wordt, wordt t0,5 kleiner want dan wordt de stof sneller geklaard.
Als Vd kleiner is, zit er meer in het bloed (want conc in bloed is hoog dus je hebt minder
vloeistof nodig hebben om stof op te lossen tot de conc) en wordt de klaring groter
Als je echt formule nodig hebt, wordt die gegeven. Alleen: Vd = (dosering*F)/C
Voorbereiding
PK/PD algemeen:
- Lees de syllabus Veterinaire Farmacie - hoofdstuk 2 Kinetiek (30 min)
Gedaan.
Bel dingen:
Het verdelingsvolume is afhankelijk van de stofsoort en diersoort. T0,5 ook!
,Het verdelingsvolume is alleen te berekenen aan de hand van gegevens na i.v.
toediening. Het kan worden berekend met de volgende formule: Vd = dosis/ C0.
Oftewel, de dosis, gedeeld door de concentratie op het tijdstip 0.
Bij 1e orde kinetiek is er sprake van een halfwaardetijd. De afname is concentratie
afhankelijk, oftewel per tijdseenheid wordt een bepaald percentage uit het lichaam
geëlimineerd. Bijna alle geneesmiddelen hebben een halfwaardetijd. Als de afname
concentratie onafhankelijk is, wordt er per tijdseenheid een absolute hoeveelheid
geëlimineerd. Men spreekt dan over 0e orde kinetiek. Er kan dan niet gesproken worden
over een halfwaardetijd.
In bovenstaande grafiek zijn drie stoffen intraveneus toegediend. Van deze stoffen
wordt stof A via 0e orde kinetiek uitgescheiden, stof B en C via 1e orde kinetiek. Bij stof
A wordt er per uur 1mg/l geëlimineerd, bij stof B en C wordt er steeds een vast volume
bloed (vast percentage van het totale bloedvolume) per tijdseenheid geheel geklaard
van stof (de klaring in ml/min) en daarom is deze eliminatie procentueel. Oftewel,
alleen bij stof B en C kan gesproken worden over een halfwaardetijd.
De eliminatiehalfwaardetijd van een stof is afhankelijk van de stofsoort en diersoort.
Het is onafhankelijk van de toedieningsweg en de toedienvorm. Immers, de renale en
hepatische klaring wordt niet beïnvloed door deze factoren.
Biologische beschikbaarheid: de biologische beschikbaarheid is de fractie van de dosis
die onveranderd in de bloedbaan komt. Na i.v. toediening is deze dus altijd 100%. Bij
alle andere toedieningswegen kan deze lager zijn. Oorzaken van lagere biologische
beschikbaarheid kunnen zijn dat het slecht wordt geabsorbeerd of wordt afgebroken in
de maag, of dat het voor een deel al wordt gemetaboliseerd in de darm of door de lever
,voordat het in de algemene circulatie terecht komt. Een andere reden is een lage
farmaceutische beschikbaarheid.
Farmaceutische beschikbaarheid: hier wordt bij orale toediening over gesproken. De
farmaceutische beschikbaarheid is dat deel dat voor absorptie beschikbaar komt,
oftewel, als losse moleculen beschikbaar is voor opname. Deze is o.a. afhankelijk van
de kwaliteit van de tablet: als een tablet niet goed uit elkaar valt, komt er niet veel
beschikbaar voor absorptie. De biologische beschikbaarheid kan nooit hoger zijn dan
de farmaceutische beschikbaarheid. Immers, wat niet voor absorptie beschikbaar is,
zal ook nooit de algemene circulatie bereiken.
Dosering: de hoeveelheid die per keer aan een dier gegeven wordt. Dit kan zijn in mg, of
in mg/kg. Een dosering kan alleen gegeven worden in aantal ml of ml/kg als erbij staat
welk middel het betreft (met een vaste concentratie)!
Doseerinterval: het doseerinterval is de tijd tussen twee giften, dus om de hoeveel uur
iets toegediend wordt. Het doseerinterval wordt bepaald door de therapeutische
breedte en de halfwaardetijd. Daarbij wordt ook gekeken naar praktische haalbaarheid,
zodat het 2x per dag of 3x per dag toegediend kan worden, en niet bijvoorbeeld om de
15 uur (waardoor je in de nacht zou moeten doen). Bij een grote therapeutische breedte
kan hoog gedoseerd worden per keer zonder dat toxische bloedconcentraties (spiegels)
bereikt worden, en kan vrij eenvoudig het doseerinterval verlengd worden naar een
praktisch interval door de dosis te verhogen. De halfwaardetijd bepaalt hoe lang er
werkzame concentraties zijn. Uiterlijk wanneer de ondergrens van de therapeutische
breedte wordt bereikt dient een nieuwe dosis gegeven te worden. Bij een korte
halfwaardetijd zal de spiegel sneller onder de minimaal werkzame spiegel komen, en
zal het doseerinterval korter zijn. Zeker de combinatie van een smalle therapeutische
breedte en een korte halfwaardetijd zorgt ervoor dat er vaak gedoseerd moet worden.
Wanneer dit doseerinterval zeer kort is, is er behoefte aan een toedieningsvorm met
gereguleerde afgifte.
Stapeling: Wanneer een nieuwe dosis wordt gegeven voordat alle werkzame stof uit het
lichaam verdwenen is zal er stapeling optreden. Als vuistregel wordt aangehouden dat
na 4 tot 5x de halfwaardetijd de overgebleven werkzame stof uit het lichaam is
verdwenen. Bij stapeling treedt er altijd een maximum op, dit wordt de steady state
genoemd. Hierbij vindt geen verdere stapeling meer plaats. De steady state wordt na 5x
de halfwaardetijd benaderd. De hoogte van de steady state hangt af van de keerdosis
en het doseerinterval. Zie ook figuur 3 in het document Farmacokinetiek uit het
Farmacotherapeutisch Kompas (te vinden op Blackboard).
Onderstaande figuur is ter illustratie om te zien wat een andere dosering en ander
doseerinterval voor effect heeft op de steady state. Te zien is dat de steady state op
hetzelfde tijdstip wordt bereikt, alleen dat de range Cmin-Cmax en het niveau verschilt.
, Steady state: Met een dosering wordt evenveel toegevoegd als in het doseringsinterval
wordt uitgescheiden. Dit betekent dat een geneesmiddel bij alle giften steeds dezelfde
minimale en maximale spiegel (Cmin-Cmax) heeft.
Opgaven:
1. Totale dosis=100mg/kg×140kg=14,000mg=14g
Vd = dosis/C0
Co = dosis/Vd =100/2,5 = 40 mg/L = 40 microgram/ml
C(t)=C0 × (½)t/t1/2
T =−t1/2 ×log2 (C(t)/ C0)
T = -4 x log2(10/40)
T = 8 uur
Vd = 2,5 liter/kg -> dan moet je voor dier met bep gewicht nog wel omrekenen naar Vd
voor dat dier door *gewicht dier te doen!!
2. C0 = 40/4 = 10 mg/L. Van 10 naar 2,5 is 2 keer de halfwaardetijd dus die is 8/2=4
uur.
3. A en e
4. D
Formules hoef je niet te kennen, maar je moet wel kunnen redeneren, bv t0,5 =
0,7*Vd/Cl ->
Als verdelingsvolume groter wordt, wordt de klaring kleiner. Want er zit minder stof in
het bloed om te klaren
Als Cl groter wordt, wordt t0,5 kleiner want dan wordt de stof sneller geklaard.
Als Vd kleiner is, zit er meer in het bloed (want conc in bloed is hoog dus je hebt minder
vloeistof nodig hebben om stof op te lossen tot de conc) en wordt de klaring groter
Als je echt formule nodig hebt, wordt die gegeven. Alleen: Vd = (dosering*F)/C
Voorbereiding
PK/PD algemeen:
- Lees de syllabus Veterinaire Farmacie - hoofdstuk 2 Kinetiek (30 min)
Gedaan.
Bel dingen:
Het verdelingsvolume is afhankelijk van de stofsoort en diersoort. T0,5 ook!
,Het verdelingsvolume is alleen te berekenen aan de hand van gegevens na i.v.
toediening. Het kan worden berekend met de volgende formule: Vd = dosis/ C0.
Oftewel, de dosis, gedeeld door de concentratie op het tijdstip 0.
Bij 1e orde kinetiek is er sprake van een halfwaardetijd. De afname is concentratie
afhankelijk, oftewel per tijdseenheid wordt een bepaald percentage uit het lichaam
geëlimineerd. Bijna alle geneesmiddelen hebben een halfwaardetijd. Als de afname
concentratie onafhankelijk is, wordt er per tijdseenheid een absolute hoeveelheid
geëlimineerd. Men spreekt dan over 0e orde kinetiek. Er kan dan niet gesproken worden
over een halfwaardetijd.
In bovenstaande grafiek zijn drie stoffen intraveneus toegediend. Van deze stoffen
wordt stof A via 0e orde kinetiek uitgescheiden, stof B en C via 1e orde kinetiek. Bij stof
A wordt er per uur 1mg/l geëlimineerd, bij stof B en C wordt er steeds een vast volume
bloed (vast percentage van het totale bloedvolume) per tijdseenheid geheel geklaard
van stof (de klaring in ml/min) en daarom is deze eliminatie procentueel. Oftewel,
alleen bij stof B en C kan gesproken worden over een halfwaardetijd.
De eliminatiehalfwaardetijd van een stof is afhankelijk van de stofsoort en diersoort.
Het is onafhankelijk van de toedieningsweg en de toedienvorm. Immers, de renale en
hepatische klaring wordt niet beïnvloed door deze factoren.
Biologische beschikbaarheid: de biologische beschikbaarheid is de fractie van de dosis
die onveranderd in de bloedbaan komt. Na i.v. toediening is deze dus altijd 100%. Bij
alle andere toedieningswegen kan deze lager zijn. Oorzaken van lagere biologische
beschikbaarheid kunnen zijn dat het slecht wordt geabsorbeerd of wordt afgebroken in
de maag, of dat het voor een deel al wordt gemetaboliseerd in de darm of door de lever
,voordat het in de algemene circulatie terecht komt. Een andere reden is een lage
farmaceutische beschikbaarheid.
Farmaceutische beschikbaarheid: hier wordt bij orale toediening over gesproken. De
farmaceutische beschikbaarheid is dat deel dat voor absorptie beschikbaar komt,
oftewel, als losse moleculen beschikbaar is voor opname. Deze is o.a. afhankelijk van
de kwaliteit van de tablet: als een tablet niet goed uit elkaar valt, komt er niet veel
beschikbaar voor absorptie. De biologische beschikbaarheid kan nooit hoger zijn dan
de farmaceutische beschikbaarheid. Immers, wat niet voor absorptie beschikbaar is,
zal ook nooit de algemene circulatie bereiken.
Dosering: de hoeveelheid die per keer aan een dier gegeven wordt. Dit kan zijn in mg, of
in mg/kg. Een dosering kan alleen gegeven worden in aantal ml of ml/kg als erbij staat
welk middel het betreft (met een vaste concentratie)!
Doseerinterval: het doseerinterval is de tijd tussen twee giften, dus om de hoeveel uur
iets toegediend wordt. Het doseerinterval wordt bepaald door de therapeutische
breedte en de halfwaardetijd. Daarbij wordt ook gekeken naar praktische haalbaarheid,
zodat het 2x per dag of 3x per dag toegediend kan worden, en niet bijvoorbeeld om de
15 uur (waardoor je in de nacht zou moeten doen). Bij een grote therapeutische breedte
kan hoog gedoseerd worden per keer zonder dat toxische bloedconcentraties (spiegels)
bereikt worden, en kan vrij eenvoudig het doseerinterval verlengd worden naar een
praktisch interval door de dosis te verhogen. De halfwaardetijd bepaalt hoe lang er
werkzame concentraties zijn. Uiterlijk wanneer de ondergrens van de therapeutische
breedte wordt bereikt dient een nieuwe dosis gegeven te worden. Bij een korte
halfwaardetijd zal de spiegel sneller onder de minimaal werkzame spiegel komen, en
zal het doseerinterval korter zijn. Zeker de combinatie van een smalle therapeutische
breedte en een korte halfwaardetijd zorgt ervoor dat er vaak gedoseerd moet worden.
Wanneer dit doseerinterval zeer kort is, is er behoefte aan een toedieningsvorm met
gereguleerde afgifte.
Stapeling: Wanneer een nieuwe dosis wordt gegeven voordat alle werkzame stof uit het
lichaam verdwenen is zal er stapeling optreden. Als vuistregel wordt aangehouden dat
na 4 tot 5x de halfwaardetijd de overgebleven werkzame stof uit het lichaam is
verdwenen. Bij stapeling treedt er altijd een maximum op, dit wordt de steady state
genoemd. Hierbij vindt geen verdere stapeling meer plaats. De steady state wordt na 5x
de halfwaardetijd benaderd. De hoogte van de steady state hangt af van de keerdosis
en het doseerinterval. Zie ook figuur 3 in het document Farmacokinetiek uit het
Farmacotherapeutisch Kompas (te vinden op Blackboard).
Onderstaande figuur is ter illustratie om te zien wat een andere dosering en ander
doseerinterval voor effect heeft op de steady state. Te zien is dat de steady state op
hetzelfde tijdstip wordt bereikt, alleen dat de range Cmin-Cmax en het niveau verschilt.
, Steady state: Met een dosering wordt evenveel toegevoegd als in het doseringsinterval
wordt uitgescheiden. Dit betekent dat een geneesmiddel bij alle giften steeds dezelfde
minimale en maximale spiegel (Cmin-Cmax) heeft.
Opgaven:
1. Totale dosis=100mg/kg×140kg=14,000mg=14g
Vd = dosis/C0
Co = dosis/Vd =100/2,5 = 40 mg/L = 40 microgram/ml
C(t)=C0 × (½)t/t1/2
T =−t1/2 ×log2 (C(t)/ C0)
T = -4 x log2(10/40)
T = 8 uur
Vd = 2,5 liter/kg -> dan moet je voor dier met bep gewicht nog wel omrekenen naar Vd
voor dat dier door *gewicht dier te doen!!
2. C0 = 40/4 = 10 mg/L. Van 10 naar 2,5 is 2 keer de halfwaardetijd dus die is 8/2=4
uur.
3. A en e
4. D
