Inhoudsopgave
1. Inleiding: het belang van (zinvol) werk ........................................................................................ 6
2. Wat is arbeids- en organisatiepsychologie? ................................................................................ 6
2.1. Afbakening ................................................................................................................................6
3. Historische achtergrond ............................................................................................................ 7
3.1 Wetenschappelijke evoluties .......................................................................................................7
3.2. Evolutie van maatschappelijke beeld over de mens in een arbeidssituatie .....................................8
4. Werken: welke prestatie leveren? .............................................................................................10
4.1. Prestatie als multidemensionaal gegeven .................................................................................. 10
De zoektocht naar het “ultieme criterium” ....................................................................................... 12
Intro – we have a problem ............................................................................................................13
1. Inleiding: wat is evidencebased management ...........................................................................14
2. Waarom is evidencebased management nodig? ........................................................................14
2.1. De zes A’s van evidencebased management.............................................................................. 14
3. Enkele kritische bedenkingen over evidencebased management ...............................................18
1. Inleiding ..................................................................................................................................19
2. Determinanten van individueel gedrag ......................................................................................19
2.1. Cognitieve vaardigheden .......................................................................................................... 19
2.2. Waarden ................................................................................................................................. 20
2.3. Attitudes.................................................................................................................................. 22
2.4. Persoonlijkheid ........................................................................................................................ 23
2.5. Emotionele intellegentie (EQ) .................................................................................................... 27
2.6. Interesses ............................................................................................................................... 28
2.7. Perceptie ................................................................................................................................. 28
2.8. Leerprocessen ......................................................................................................................... 29
3. Determinanten van gedrag in groepen .......................................................................................29
3.1. groepen en teams: omschrijving ............................................................................................... 29
, 3.2. Basiselementen van teams ....................................................................................................... 31
3.3. Groepsbesluitvorming .............................................................................................................. 35
3.4. Teamontwikkeling .................................................................................................................... 36
1. Inleiding: wat is motivatie .........................................................................................................38
2. Gedragsbenadering: het behaviorisme ......................................................................................38
3. Cognitieve theorieën ................................................................................................................39
3.1. Equity theory ............................................................................................................................ 39
3.2. verwachtingswaardetheorie en theorie van gepland gedrag ........................................................ 40
3.3. Goal setting theory (GST) .......................................................................................................... 41
3.4. Zelfreguleringstheorieën ........................................................................................................... 42
4. Humanistosche theorieën ........................................................................................................45
4.1. De behoeftehiërarchie van Maslow ........................................................................................... 45
4.2. Zelfdeterminatietheorie ............................................................................................................ 45
1. Inleiding: waarom bestaat leiderschap? ....................................................................................48
2. Geschiedenis van leidershapstheorie .......................................................................................48
2.1. Great man theory ..................................................................................................................... 48
2.2. Gedragstheorieën .................................................................................................................... 49
2.3. Contingentietheorieën.............................................................................................................. 50
3. Hedendaagse theorieën ...........................................................................................................51
3.1. Full range of leadership model .................................................................................................. 51
3.2. Leader-member exchange theory.............................................................................................. 53
3.3. dienend leiderschap ................................................................................................................ 53
3.4. Nichetheorieën ........................................................................................................................ 54
4. Alternatieve benaderingen en kritieken op leiderschapstheorie .................................................55
4.1. Gedeeld leiderschap ................................................................................................................ 55
4.2. De perceptie-gedragkloof ......................................................................................................... 55
5. Leiderschapsontwikkeling ........................................................................................................56
5.1. Als leiderschap misgaat: macht en ‘toxisch’ gedrag ................................................................... 56
5.2. Wat werkt in leiderschapsontwikkeling? .................................................................................... 58
1. Inleiding ..................................................................................................................................59
1.1. Werk belonend, maar ook belastend ......................................................................................... 59
, 1.2. Historische perspectieven op de relatie tussen werk en welzijn .................................................. 59
2. Wat is welzijn, en wat betekent het in de werkcontext? ..............................................................60
2.1. Welzijn op het werk .................................................................................................................. 60
2.2. Specifieke vormen ................................................................................................................... 60
3. Welzijn, prestatie en werkkenmerken .......................................................................................62
3.1. Klassieke modellen .................................................................................................................. 62
3.2. Moderne modellen ................................................................................................................... 64
3.3. Wrap-up: de belangrijkste werkgerelateerde risicofactoren voor stress en burn-out ..................... 66
4. Aanpak van werkstress en welzijn .............................................................................................66
4.1. Typen interventies .................................................................................................................... 66
4.2. Effectiviteit van interventies ...................................................................................................... 67
4.3. Jobdesign als interventie .......................................................................................................... 67
5. Conclusies ..............................................................................................................................68
1. Inleiding: de juiste persoon op de juiste plaats ..........................................................................69
2. Theoretisch raamwerk: attraction-selection-attraction .............................................................69
3. Personeelsrekruting .................................................................................................................69
3.1. Definities ................................................................................................................................. 70
3.2. Kernbeslissingen bij personeelsrekrutering ................................................................................ 70
3.3. Indicatoren bij evaluatie van rekrutering .................................................................................... 71
3.4. Uitdagingen in personeelsrekrutering ........................................................................................ 71
4. Personeelsselectie ..................................................................................................................72
4.1. Definitie van ‘personeelsselectie .............................................................................................. 72
4.2. Waarop selecteren: competentie, fit en integreteit ..................................................................... 72
4.3. Hoe selecteren: overzicht van selectiemethoden ....................................................................... 72
4.5. uitdagingen in personeelsselectie ............................................................................................. 75
5. Prestatiemanegement ..............................................................................................................76
5.1. Definitie van ‘prestatiemanegement’ ......................................................................................... 76
5.2. Overzicht van prestatiemanagement-methoden ........................................................................ 76
1. Inleiding ..................................................................................................................................79
2. Theorieën over loopbaanontwikkeling .......................................................................................80
2.1. boundaryless career theory ...................................................................................................... 80
, 2.2. Protean career theory ............................................................................................................... 81
2.3. Social cognitieve career theory (SCCT) ...................................................................................... 81
2.4. Career construction theory ....................................................................................................... 82
2.5. Sustainable career theory ......................................................................................................... 82
3. Concepten van loopbaanontwikkeling ......................................................................................82
3.1. Loopbaansucces ..................................................................................................................... 82
3.2. Loopbaantransities .................................................................................................................. 83
3.3. Loopbaancompetenties en- zelfmanagent................................................................................. 83
3.4. Inzetbaarheid – Employability ................................................................................................... 84
3.5. Opkomende concepten ............................................................................................................ 84
4. De ontwikkeling van loopbanen ................................................................................................85
4.1. Leren en ontwikkelen: een strategisch perspectief ..................................................................... 85
4.2. Leren en ontwikkelen: analyse van behoeften ............................................................................ 85
4.3. Leren en ontwikkelen: ontwerpen en uitvoeren .......................................................................... 85
4.4. Leren en ontwikkelen: evalueren ............................................................................................... 86
1. Inleiding: DEI op de voorgrond ..................................................................................................88
2. Diversiteit ................................................................................................................................88
2.1. Wat is diversiteit....................................................................................................................... 88
2.2. Diversiteit bekeken vanuit sociaal-psychologische theorieën ..................................................... 90
3. Inclusie ...................................................................................................................................93
3.1. Wat is inclusie? ........................................................................................................................ 93
3.2. Inclusie versus diversiteit ......................................................................................................... 93
3.3. Iclusie bekeken vanuit sociaal-psychologische theorieën ........................................................... 93
4. Diversiteitsbeleid in organisaties ..............................................................................................94
4.1. Diversiteitsbeleid ..................................................................................................................... 94
4.2. Effectiviteit van diversiteit ......................................................................................................... 95
5. Hinderpalen en hefbomen voor DEI ...........................................................................................96
5.1. Drie opvattingen oer DEI: waar of niet waar? .............................................................................. 96
5.2. Hinderpalen en hefbomen voor DEI in organisaties .................................................................... 98