Pedagogiek en gezinsondersteuning
H1: INLEIDING
1. DRIE STAPPEN BIJ HET GEVEN VAN ADVIES
1) Geruststellen en normaliseren, ook het erkennen
2) Kaderen a.d.h.v. theorie, link leggen met de cursus!
3) Tips of advies geven
2. PEDAGOGIEK VERSUS PEDAGOGISCHE WETENSCHAPPEN
˖ Pedagogiek: wetenschappelijke studie van opvoeding, onderwijs en vorming
˖ Men spreekt meer en meer over pedagogische wetenschappen (grote
stroming)
– Meerdere subdisciplines
– Meerdere pedagogische kaders (theorieën, achtergronden): niet zwart-wit
– Meerdere onderzoeksmethodes
3. TWEE STROMINGEN
Evidence-based (zwart-wit) Fundamentele pedagogiek
pedagogiek
˖ Meten is weten: handvatten voor ˖ Trage fundamentele vraagstukken
de praktijk ˖ Beschrijvend
˖ Gebaseerd op feiten, onderzoek ˖ Normatief en ethisch: waarden en
˖ Voorschrijvend normen van de samenleving in
˖ Gestimuleerd door 2 tendensen vraag stellen (= onderliggende
– Risico reducerend denken ideologische kwesties)
– Individualiserend denken (per
categorie) Het handboek valt onder deze
stroming
4. ONTDEKKING VAN DE CONCEPTEN ‘KIND EN KINDERTIJD’
˖ Niet enkel gebaseerd op biologische kenmerken.
˖ De kindertijd is een sociaal geconstrueerde periode
˖ Is gebaseerd op de maatschappelijke context van dat moment (tijdsgeest,
religie, politiek, filosofie)
KIND IS EEN APARTE CATEGORIE
˖ In de oudheid: kind krijgt aandacht
˖ Tot laat in de middelleeuwen: kind afgebeeld als onaf of mini-volwassene
˖ Renaissance met o.m. Rousseau: de ziel van het kind
˖ Geïndustrialiseerde samenleving: kind is kwetsbaar (zie kinderarbeid) en moet
beschermd worden
˖ 1960 tot vandaag: ‘jeugdland’, grootbrengen door kleinhouden
Kinderen worden afgesloten van de echte/volwassen wereld
UIT ZICH IN VERSCHILLENDE CONTEXTEN:
˖ Juridsich: minderjarig vs meerderjarig
˖ Sociologisch: afhankelijk versus onafhankelijk
˖ Ontwikkelingspsychologie: jongvolwassene versus volwassene, uitgerekte
kindertijd
,Pedagogiek en gezinsondersteuning
5. ZES KINDBEELDEN
HOE ONSTAAN ZE?
˖ Weerspiegeling van de maatschappij: wanneer de maatschappij verandert,
veranderen de kindbeelden ook
˖ De kindbeelden hebben een ideologische basis, ze zijn een weerspiegeling
van de (religieuze, politieke en filosofische) opvattingen in de maatschappij
HOE WIJZIGEN DE KINDBEELDEN DOORHEEN DE TIJD?
˖ De kindbeelden wijzigen niet plots maar vullen elkaar aan
˖ Verschillende kindbeelden kunnen naast elkaar staan in één periode
HEBBEN INVLOED OP:
˖ Hoe het kind naar zichzelf kijkt
˖ De verwachtingen van ouders en leerkrachten
˖ De relatie tussen kind en opvoeder en de manier van handelen
˖ De manier waarop men spreekt en de verwachtingen van de maatschappij
˖ Het beleid en de acties die men opzet (sociaal, economisch en cultureel)
HET VOORSPELBARE HET KIND ALS BURGER HET WITTE KIND
KIND
˖ Het kind is ˖ Het kind is een ˖ Het kind is wit, niet
voorspelbaar in zijn burger met rechten meertalig en heeft
ontwikkeling en plichten christelijke tradities
˖ De volwassene houdt ˖ De volwassene ˖ De volwassene houdt
de ontwikkeling in de beschouwt het kind geen rekening met
hand door als nog-niet-burger diversiteit en
vroegtijdige en voedt het op tot structurele
opsporing, diagnose burgerschap discriminatie (ingbed
en classificatie in de samenleving)
˖ In die zin is het kind
‘maakbaar’
HET KIND ALS RISICO HET KIND ALS HELD HET KIND ALS
KAPITAAL
˖ Het kind loopt gevaar ˖ Het kind is weerbaar, ˖ Het kind is een
of is zelf een gevaar inventief, flexibel, investering in de
voor de maatschappij onconventioneel en toekomst
˖ De volwassene vrij ˖ Het is menselijk
beschermt het kind ˖ De volwassene kapitaal dat rendeert
tegen de gevaren van waardeert het kind ˖ De volwassene heeft
de samenleving en voor zijn potentieel in de
omgekeerd het hier en nu. Hij is verantwoordelijkheid
vooral toeschouwer om dit kapitaal te
en biedt enkel hulp koesteren en erin te
waar nodig. investeren
, Pedagogiek en gezinsondersteuning
HET VOORSPELBARE KIND
1. WAT HOUDT HET KINDBEELD IN? (10)
1) Het kind is voorspelbaar en in die zin is het een louter technische
aangelegenheid
2) De ontwikkeling van het kind verloopt volgens vaste stadia, bij misloop kijkt
men naar wat fout liep in het vorig stadium
3) De Olympische Spelen van de Ontwikkeling: er is een norm en hoe vroeger
men die norm bereikt, hoe beter
4) Het kind moet zo perfect mogelijk zijn en er is minder tolerantie voor wie
afwijkt van het gemiddelde
5) Wie afwijkt moet zo snel mogelijk geremedieerd (extra gestimuleerd)
worden.
6) Het kind dreigt soms opgesloten te zitten in een label (je wijkt af van de
norm en je hoort er niet bij) en ‘is’ enkel nog het label
7) Erg adult-centrisch model: kind is ‘onaf’ en moet evolueren naar
volwassenheid
8) De mens is maakbaar (verbeterbaar)
9) Zinvol is wat we kunnen meten, wat we niet kunnen meten is minder
belangrijk en zinvol
10) De druk op ouders om perfect te zijn is groot
2. WAT IS DE ROL VAN DE VOLWASSENE?
˖ De volwassene moet de ontwikkeling goed in het oog houden door
vroegtijdige opsporing, diagnose en classificatie (kijken of alles goed verloopt
‘volgens het boekje’ en zorgen dat er optijd wordt ingegrepen)
˖ ‘Pedagogisering’ van ouders: de ouder wordt gedwongen in de rol van expert-
ouder
3. WAT VERTELT DIT OVER DE SAMENLEVING?
Dit kindbeeld weerspiegelt de neoliberale samenleving die gekenmerkt is door:
˖ Vooruitgang is belangrijk
˖ Competitie is belangrijker dan coöperatie: ieder voor zich
˖ Weinig aandacht voor ongelijke kansen
4. WAT IS DE ROL VAN DE PEDAGOGIEK?
Rol van de pedagogiek: bijdragen aan de voorspelbaarheid van de opvoeding
KRITISCHE KANTTEKENING
˖ De pedagogiek moet niet altijd bijdragen tot de voorspelbaarheid van de
opvoeding maar moet wel leren omgaan met onvoorspelbaarheid (het niet
voorspellen, het niet weten, het samen zoeken is veel belangrijker)
˖ Leren omgaan met onvoorspelbaarheid vraagt dialoog en pedagogische
bescheidenheid
H1: INLEIDING
1. DRIE STAPPEN BIJ HET GEVEN VAN ADVIES
1) Geruststellen en normaliseren, ook het erkennen
2) Kaderen a.d.h.v. theorie, link leggen met de cursus!
3) Tips of advies geven
2. PEDAGOGIEK VERSUS PEDAGOGISCHE WETENSCHAPPEN
˖ Pedagogiek: wetenschappelijke studie van opvoeding, onderwijs en vorming
˖ Men spreekt meer en meer over pedagogische wetenschappen (grote
stroming)
– Meerdere subdisciplines
– Meerdere pedagogische kaders (theorieën, achtergronden): niet zwart-wit
– Meerdere onderzoeksmethodes
3. TWEE STROMINGEN
Evidence-based (zwart-wit) Fundamentele pedagogiek
pedagogiek
˖ Meten is weten: handvatten voor ˖ Trage fundamentele vraagstukken
de praktijk ˖ Beschrijvend
˖ Gebaseerd op feiten, onderzoek ˖ Normatief en ethisch: waarden en
˖ Voorschrijvend normen van de samenleving in
˖ Gestimuleerd door 2 tendensen vraag stellen (= onderliggende
– Risico reducerend denken ideologische kwesties)
– Individualiserend denken (per
categorie) Het handboek valt onder deze
stroming
4. ONTDEKKING VAN DE CONCEPTEN ‘KIND EN KINDERTIJD’
˖ Niet enkel gebaseerd op biologische kenmerken.
˖ De kindertijd is een sociaal geconstrueerde periode
˖ Is gebaseerd op de maatschappelijke context van dat moment (tijdsgeest,
religie, politiek, filosofie)
KIND IS EEN APARTE CATEGORIE
˖ In de oudheid: kind krijgt aandacht
˖ Tot laat in de middelleeuwen: kind afgebeeld als onaf of mini-volwassene
˖ Renaissance met o.m. Rousseau: de ziel van het kind
˖ Geïndustrialiseerde samenleving: kind is kwetsbaar (zie kinderarbeid) en moet
beschermd worden
˖ 1960 tot vandaag: ‘jeugdland’, grootbrengen door kleinhouden
Kinderen worden afgesloten van de echte/volwassen wereld
UIT ZICH IN VERSCHILLENDE CONTEXTEN:
˖ Juridsich: minderjarig vs meerderjarig
˖ Sociologisch: afhankelijk versus onafhankelijk
˖ Ontwikkelingspsychologie: jongvolwassene versus volwassene, uitgerekte
kindertijd
,Pedagogiek en gezinsondersteuning
5. ZES KINDBEELDEN
HOE ONSTAAN ZE?
˖ Weerspiegeling van de maatschappij: wanneer de maatschappij verandert,
veranderen de kindbeelden ook
˖ De kindbeelden hebben een ideologische basis, ze zijn een weerspiegeling
van de (religieuze, politieke en filosofische) opvattingen in de maatschappij
HOE WIJZIGEN DE KINDBEELDEN DOORHEEN DE TIJD?
˖ De kindbeelden wijzigen niet plots maar vullen elkaar aan
˖ Verschillende kindbeelden kunnen naast elkaar staan in één periode
HEBBEN INVLOED OP:
˖ Hoe het kind naar zichzelf kijkt
˖ De verwachtingen van ouders en leerkrachten
˖ De relatie tussen kind en opvoeder en de manier van handelen
˖ De manier waarop men spreekt en de verwachtingen van de maatschappij
˖ Het beleid en de acties die men opzet (sociaal, economisch en cultureel)
HET VOORSPELBARE HET KIND ALS BURGER HET WITTE KIND
KIND
˖ Het kind is ˖ Het kind is een ˖ Het kind is wit, niet
voorspelbaar in zijn burger met rechten meertalig en heeft
ontwikkeling en plichten christelijke tradities
˖ De volwassene houdt ˖ De volwassene ˖ De volwassene houdt
de ontwikkeling in de beschouwt het kind geen rekening met
hand door als nog-niet-burger diversiteit en
vroegtijdige en voedt het op tot structurele
opsporing, diagnose burgerschap discriminatie (ingbed
en classificatie in de samenleving)
˖ In die zin is het kind
‘maakbaar’
HET KIND ALS RISICO HET KIND ALS HELD HET KIND ALS
KAPITAAL
˖ Het kind loopt gevaar ˖ Het kind is weerbaar, ˖ Het kind is een
of is zelf een gevaar inventief, flexibel, investering in de
voor de maatschappij onconventioneel en toekomst
˖ De volwassene vrij ˖ Het is menselijk
beschermt het kind ˖ De volwassene kapitaal dat rendeert
tegen de gevaren van waardeert het kind ˖ De volwassene heeft
de samenleving en voor zijn potentieel in de
omgekeerd het hier en nu. Hij is verantwoordelijkheid
vooral toeschouwer om dit kapitaal te
en biedt enkel hulp koesteren en erin te
waar nodig. investeren
, Pedagogiek en gezinsondersteuning
HET VOORSPELBARE KIND
1. WAT HOUDT HET KINDBEELD IN? (10)
1) Het kind is voorspelbaar en in die zin is het een louter technische
aangelegenheid
2) De ontwikkeling van het kind verloopt volgens vaste stadia, bij misloop kijkt
men naar wat fout liep in het vorig stadium
3) De Olympische Spelen van de Ontwikkeling: er is een norm en hoe vroeger
men die norm bereikt, hoe beter
4) Het kind moet zo perfect mogelijk zijn en er is minder tolerantie voor wie
afwijkt van het gemiddelde
5) Wie afwijkt moet zo snel mogelijk geremedieerd (extra gestimuleerd)
worden.
6) Het kind dreigt soms opgesloten te zitten in een label (je wijkt af van de
norm en je hoort er niet bij) en ‘is’ enkel nog het label
7) Erg adult-centrisch model: kind is ‘onaf’ en moet evolueren naar
volwassenheid
8) De mens is maakbaar (verbeterbaar)
9) Zinvol is wat we kunnen meten, wat we niet kunnen meten is minder
belangrijk en zinvol
10) De druk op ouders om perfect te zijn is groot
2. WAT IS DE ROL VAN DE VOLWASSENE?
˖ De volwassene moet de ontwikkeling goed in het oog houden door
vroegtijdige opsporing, diagnose en classificatie (kijken of alles goed verloopt
‘volgens het boekje’ en zorgen dat er optijd wordt ingegrepen)
˖ ‘Pedagogisering’ van ouders: de ouder wordt gedwongen in de rol van expert-
ouder
3. WAT VERTELT DIT OVER DE SAMENLEVING?
Dit kindbeeld weerspiegelt de neoliberale samenleving die gekenmerkt is door:
˖ Vooruitgang is belangrijk
˖ Competitie is belangrijker dan coöperatie: ieder voor zich
˖ Weinig aandacht voor ongelijke kansen
4. WAT IS DE ROL VAN DE PEDAGOGIEK?
Rol van de pedagogiek: bijdragen aan de voorspelbaarheid van de opvoeding
KRITISCHE KANTTEKENING
˖ De pedagogiek moet niet altijd bijdragen tot de voorspelbaarheid van de
opvoeding maar moet wel leren omgaan met onvoorspelbaarheid (het niet
voorspellen, het niet weten, het samen zoeken is veel belangrijker)
˖ Leren omgaan met onvoorspelbaarheid vraagt dialoog en pedagogische
bescheidenheid
