Hoorcolleges SIM
Inhoud
HC:1 Probleemanalyse (introductie) ............................................................................................................. 3
Interventie ................................................................................................................................................. 3
Collaborative Environmental Planning (Randolph H4) .............................................................................. 4
Praktijkvoorbeelden grote Ruimtelijke Interventies ................................................................................. 4
HC2: Probleemanalyse (Actorenanalyse) ...................................................................................................... 5
1.Modellen en brillen ................................................................................................................................ 5
2.Casus voorbeeld om interventie-cyclys te tonen (FASES) ...................................................................... 6
3.Overzicht probleemverkenningen probleemformulering ...................................................................... 7
Actorenanalyse, krachtenveldmodel......................................................................................................... 8
HC3: Probleemanalyse: Commons dilemma en indirect sturen ................................................................... 9
Deel 1: Causale analyse ............................................................................................................................. 9
Deel 2: Casus Woningmarkt Nijmegen .................................................................................................... 12
Deel 3: Commons dilemma’s en indirect sturen. .................................................................................... 13
HC4: Ontwerp fase > Alternatieven............................................................................................................. 16
Inleiding: .................................................................................................................................................. 16
1.Ontwerp opties en alternatieven ......................................................................................................... 16
2.Alternatieven ontwerpen met Backcasting (FSSD/Natural Step approach) ........................................ 17
3.Scenario Ontwikkeling .......................................................................................................................... 18
4.Strategic choice approach .................................................................................................................... 21
HC5: Impact Assesment: MCA ..................................................................................................................... 22
Multi-criteria analyse ............................................................................................................................. 22
Gewogen sommatie (= Vmn) .................................................................................................................. 24
HC8: Impact Assessment: MKBA ................................................................................................................. 26
MKBA leidraad: hoe is het tot stand gekomen........................................................................................ 26
Opstellen MKBA: Maatschappelijke Monetaire afweging ...................................................................... 26
MKBA in praktijk ...................................................................................................................................... 28
Netto Contante Waarde ............................................................................................................ 29
Excel Voorbeeld ........................................................................................................................ 30
Kritiek op MKBA ....................................................................................................................... 30
HC 9: Uitvoering > advies ............................................................................................................................ 31
1.Project matig werken ........................................................................................................................... 31
2.Verschil tussen proces en project management (Geen tentamenstof) ............................................... 34
, 3.PPS projecten ....................................................................................................................................... 34
4.Risicomanagement ............................................................................................................................... 35
Waarom grotere projecten duurder uitpakken en lager duren? .................................................. 35
Gastcollege: Overmorgen ............................................................................................................................ 37
Het proces ............................................................................................................................................... 37
Onderdeel modeleren HC6, behorende bij Causale analyse (= Probleemanalyse) .................................... 42
Systeem Dynamica.................................................................................................................................. 44
Causale Diagrammen ................................................................................................................ 45
Onderdeel modeleren HC7 (= Probleemanalyse)........................................................................................ 47
Systeem Dynamica Diagrammen............................................................................................................. 47
'Stock and Flow' diagrammen.................................................................................................... 48
Gedrag ..................................................................................................................................................... 50
Ons eigen voorbeeld ................................................................................................................. 52
,HC:1 Probleemanalyse (introductie)
Vandaag:
- Introductie op de cursus
- Interventie
- Aanpak collaborative environmental planning
- praktijkvoorbeelden
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Interventie
Dilemma's en paradoxen
Strijd om ruimte, strijd tussen privaat en publieke eigendom. Als je geen beschermende planologische
wetten zou hebben zou heel Nederland veranderen in een huizenzee. Want agrarisch grond is zo veel
goedkoper. Dat willen we niet dus bepalen we de functie van gronden.
- Interventie dilemma; sociaal fysiek systeem.
Gaat om schaalkeuzes en tijd-ruimte keuzes.
- Regulering dilemma; wettelijk kader.
Rechtszekerheid.
- Investeringsdilemma; economisch.
Vraaggestuurd of aanbodgestuurd. Risico
spreiding.
Er is niet 1 goede keuze maar afwegingen zijn altijd
belangrijk.
Framing = een denkorganisator. Het is een manier van
woordkeuze waardoor bepaalde fenomenen in een
bepaald daglicht wordt gezien. We zien het niet direct
maar doordat we labels gebruiken voor fenomenen laat
je een bepaalde mening zien. Dus words matter > je wil je burgers mee krijgen als planoloog.
Verdieping Westerschelde --> politiek conflict. Rotterdam vs. Antwerpen. De politici in NL framde dit plan
op een negatieve manier omdat het ten gunste van de concurrentie België zou komen.
Fase structuur:
Met een Procesbril en Inhoudsbril naar planologische methodes kijken.
, Collaborative Environmental Planning (Randolph H4)
1. Sterke democratie, gedeeld en sociaal kapitaal, informaliteit en macht.
2. De evolutie van Collaborative Planning; van niet deelnemend naar samen leren.
3. De vierde generatie: Collaborative learning and co-management
4. Overwegingen in het ontwikkelen van Collaborative Planning Program
1.Milieuplanners en managers ontwerpen een deelnemend proces om stakeholders samen te brengen.
Stakehoders = degene die invloed hebben op verandering en degene die er door beïnvloedt worden.
2.In deze cursus kijken we vooral vooruit niet achteruit maar hier de geschiedenis van ruimtelijke
planning.
Historie 1960 tot heden:
Tot 1960 = niet-participatief, passieve participatie. Maakbaarheid, meten = weten
Jaren 60/70’ = Publieke informatie, meldingen van ontwerpen. Grenzen aan de groei, einde
maakbaarheid door Oliecrisis.
Jaren 80’= publieke betrokkenheid. Onderzoek ten diensten van planners en beslissers (pss:
planning support systems, expert driven, decision support tools).
1990 tot 2000 = Collaboratieve planning en besluitvorming. 90’ proces > ruimtelijke planning =
procesmanagement. 2000 > Nieuwe balans: proces en inhoud, complexiteit.
2000- 2010 = Collaboratief leren, co-creatie, co-management. Economische crisis 2008.
kleinschaligheid, creativiteit
2020 Coronacrisis: pandemie existentiële crisis, lock-downs, nieuwe woningnood, milieu en
klimaatverandering, evidente dreigingen.
3.De vierde generatie (2000-2010): Collaboratief leren en co-management.
Collaboratief leren:
- Netwerken leren, Gezamenlijk feiten zoeken, Participatieve beoordeling.
- Digitale democratie, elektronische netwerken.
- Open bron planning en crowdsourcing. Gezamenlijk gemeenschap ontwerp.
Adaptieve Collaboratief management
- Natuurlijke bron co-management
- Gemeenschaps-gebaseerde duurzaamheidsprogramma’s
- Burger milieu en duurzame monitoring.
4.Bewoners of eigenaars van de grond hebben vaak veel kennis van de omgeving. Het is dus handig om
hen bij je planologische conflicten te betrekken. Door inzage van de plannen komen er vaak creatieve
oplossingen.
▪ Resolve conflict --> Sommige samenwerkingsinspanningen zijn erop gericht belanghebbenden te
betrekken bij een proces van het oplossen van onderlinge conflicten door middel van
onderhandeling en bemiddeling.
▪ Develop a shared vision --> Bij sommige samenwerkingsinspanningen is het de bedoeling dat de
belanghebbenden een visie of richting bedenken waarmee ze kunnen instemmen en die ze
kunnen onderschrijven.
▪ Formulate creative solutions --> Alle gezamenlijke inspanningen zijn erop gericht dat de
belanghebbenden een visie of richting bedenken waarmee ze kunnen instemmen en die ze
kunnen onderschrijven.
Hoe betrek je stakeholders in je proces?
Identificeren van de stakeholders, betrokkenheid te kweken, een proces ontwerpen, vertrouwen te
winnen, autoriteit te delen en van elkaar te leren.
Praktijkvoorbeelden grote Ruimtelijke Interventies
- Nationale omgevingsvisie
- Regionale Energie Strategie
Inhoud
HC:1 Probleemanalyse (introductie) ............................................................................................................. 3
Interventie ................................................................................................................................................. 3
Collaborative Environmental Planning (Randolph H4) .............................................................................. 4
Praktijkvoorbeelden grote Ruimtelijke Interventies ................................................................................. 4
HC2: Probleemanalyse (Actorenanalyse) ...................................................................................................... 5
1.Modellen en brillen ................................................................................................................................ 5
2.Casus voorbeeld om interventie-cyclys te tonen (FASES) ...................................................................... 6
3.Overzicht probleemverkenningen probleemformulering ...................................................................... 7
Actorenanalyse, krachtenveldmodel......................................................................................................... 8
HC3: Probleemanalyse: Commons dilemma en indirect sturen ................................................................... 9
Deel 1: Causale analyse ............................................................................................................................. 9
Deel 2: Casus Woningmarkt Nijmegen .................................................................................................... 12
Deel 3: Commons dilemma’s en indirect sturen. .................................................................................... 13
HC4: Ontwerp fase > Alternatieven............................................................................................................. 16
Inleiding: .................................................................................................................................................. 16
1.Ontwerp opties en alternatieven ......................................................................................................... 16
2.Alternatieven ontwerpen met Backcasting (FSSD/Natural Step approach) ........................................ 17
3.Scenario Ontwikkeling .......................................................................................................................... 18
4.Strategic choice approach .................................................................................................................... 21
HC5: Impact Assesment: MCA ..................................................................................................................... 22
Multi-criteria analyse ............................................................................................................................. 22
Gewogen sommatie (= Vmn) .................................................................................................................. 24
HC8: Impact Assessment: MKBA ................................................................................................................. 26
MKBA leidraad: hoe is het tot stand gekomen........................................................................................ 26
Opstellen MKBA: Maatschappelijke Monetaire afweging ...................................................................... 26
MKBA in praktijk ...................................................................................................................................... 28
Netto Contante Waarde ............................................................................................................ 29
Excel Voorbeeld ........................................................................................................................ 30
Kritiek op MKBA ....................................................................................................................... 30
HC 9: Uitvoering > advies ............................................................................................................................ 31
1.Project matig werken ........................................................................................................................... 31
2.Verschil tussen proces en project management (Geen tentamenstof) ............................................... 34
, 3.PPS projecten ....................................................................................................................................... 34
4.Risicomanagement ............................................................................................................................... 35
Waarom grotere projecten duurder uitpakken en lager duren? .................................................. 35
Gastcollege: Overmorgen ............................................................................................................................ 37
Het proces ............................................................................................................................................... 37
Onderdeel modeleren HC6, behorende bij Causale analyse (= Probleemanalyse) .................................... 42
Systeem Dynamica.................................................................................................................................. 44
Causale Diagrammen ................................................................................................................ 45
Onderdeel modeleren HC7 (= Probleemanalyse)........................................................................................ 47
Systeem Dynamica Diagrammen............................................................................................................. 47
'Stock and Flow' diagrammen.................................................................................................... 48
Gedrag ..................................................................................................................................................... 50
Ons eigen voorbeeld ................................................................................................................. 52
,HC:1 Probleemanalyse (introductie)
Vandaag:
- Introductie op de cursus
- Interventie
- Aanpak collaborative environmental planning
- praktijkvoorbeelden
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Interventie
Dilemma's en paradoxen
Strijd om ruimte, strijd tussen privaat en publieke eigendom. Als je geen beschermende planologische
wetten zou hebben zou heel Nederland veranderen in een huizenzee. Want agrarisch grond is zo veel
goedkoper. Dat willen we niet dus bepalen we de functie van gronden.
- Interventie dilemma; sociaal fysiek systeem.
Gaat om schaalkeuzes en tijd-ruimte keuzes.
- Regulering dilemma; wettelijk kader.
Rechtszekerheid.
- Investeringsdilemma; economisch.
Vraaggestuurd of aanbodgestuurd. Risico
spreiding.
Er is niet 1 goede keuze maar afwegingen zijn altijd
belangrijk.
Framing = een denkorganisator. Het is een manier van
woordkeuze waardoor bepaalde fenomenen in een
bepaald daglicht wordt gezien. We zien het niet direct
maar doordat we labels gebruiken voor fenomenen laat
je een bepaalde mening zien. Dus words matter > je wil je burgers mee krijgen als planoloog.
Verdieping Westerschelde --> politiek conflict. Rotterdam vs. Antwerpen. De politici in NL framde dit plan
op een negatieve manier omdat het ten gunste van de concurrentie België zou komen.
Fase structuur:
Met een Procesbril en Inhoudsbril naar planologische methodes kijken.
, Collaborative Environmental Planning (Randolph H4)
1. Sterke democratie, gedeeld en sociaal kapitaal, informaliteit en macht.
2. De evolutie van Collaborative Planning; van niet deelnemend naar samen leren.
3. De vierde generatie: Collaborative learning and co-management
4. Overwegingen in het ontwikkelen van Collaborative Planning Program
1.Milieuplanners en managers ontwerpen een deelnemend proces om stakeholders samen te brengen.
Stakehoders = degene die invloed hebben op verandering en degene die er door beïnvloedt worden.
2.In deze cursus kijken we vooral vooruit niet achteruit maar hier de geschiedenis van ruimtelijke
planning.
Historie 1960 tot heden:
Tot 1960 = niet-participatief, passieve participatie. Maakbaarheid, meten = weten
Jaren 60/70’ = Publieke informatie, meldingen van ontwerpen. Grenzen aan de groei, einde
maakbaarheid door Oliecrisis.
Jaren 80’= publieke betrokkenheid. Onderzoek ten diensten van planners en beslissers (pss:
planning support systems, expert driven, decision support tools).
1990 tot 2000 = Collaboratieve planning en besluitvorming. 90’ proces > ruimtelijke planning =
procesmanagement. 2000 > Nieuwe balans: proces en inhoud, complexiteit.
2000- 2010 = Collaboratief leren, co-creatie, co-management. Economische crisis 2008.
kleinschaligheid, creativiteit
2020 Coronacrisis: pandemie existentiële crisis, lock-downs, nieuwe woningnood, milieu en
klimaatverandering, evidente dreigingen.
3.De vierde generatie (2000-2010): Collaboratief leren en co-management.
Collaboratief leren:
- Netwerken leren, Gezamenlijk feiten zoeken, Participatieve beoordeling.
- Digitale democratie, elektronische netwerken.
- Open bron planning en crowdsourcing. Gezamenlijk gemeenschap ontwerp.
Adaptieve Collaboratief management
- Natuurlijke bron co-management
- Gemeenschaps-gebaseerde duurzaamheidsprogramma’s
- Burger milieu en duurzame monitoring.
4.Bewoners of eigenaars van de grond hebben vaak veel kennis van de omgeving. Het is dus handig om
hen bij je planologische conflicten te betrekken. Door inzage van de plannen komen er vaak creatieve
oplossingen.
▪ Resolve conflict --> Sommige samenwerkingsinspanningen zijn erop gericht belanghebbenden te
betrekken bij een proces van het oplossen van onderlinge conflicten door middel van
onderhandeling en bemiddeling.
▪ Develop a shared vision --> Bij sommige samenwerkingsinspanningen is het de bedoeling dat de
belanghebbenden een visie of richting bedenken waarmee ze kunnen instemmen en die ze
kunnen onderschrijven.
▪ Formulate creative solutions --> Alle gezamenlijke inspanningen zijn erop gericht dat de
belanghebbenden een visie of richting bedenken waarmee ze kunnen instemmen en die ze
kunnen onderschrijven.
Hoe betrek je stakeholders in je proces?
Identificeren van de stakeholders, betrokkenheid te kweken, een proces ontwerpen, vertrouwen te
winnen, autoriteit te delen en van elkaar te leren.
Praktijkvoorbeelden grote Ruimtelijke Interventies
- Nationale omgevingsvisie
- Regionale Energie Strategie
