Oefentherapie tijdens
klinische opname bij
exacerbatie Chronic
Obstructive Pulmonary
Disease (COPD) in het
algemeen ziekenhuis.
Studenten Hbo-V aan de Haagse Hogeschool:
- Lisa van der Meer (22008853)
Praktijkbegeleider: Julia Verouden
- Marleen van der Kort (23083980)
Praktijkbegeleider: Marianne van Galen
- Jolanda Roeleveld (22145109)
Praktijkbegeleider: Dorien Riemvis
- Yvette Ripson (23122544)
Praktijkbegeleider: Julia Verouden
Toets code: VP-DT-POV02-23
Toets kans: 2
,Inhoudsopgave
Inleiding........................................................................................................ 2
Probleemsituatie en relevantie.......................................................................................2
Probleemstelling............................................................................................................. 3
Onderzoeksvraag............................................................................................................ 4
Methode........................................................................................................ 5
Onderzoeksdesign en dataverzameling .........................................................................5
Dataverzameling......................................................................................................... 5
Participanten en onderzoekseenheden...........................................................................6
Topics.............................................................................................................................. 7
Datamanagement en –analyse ......................................................................................7
Referentielijst................................................................................................ 9
Bijlagen....................................................................................................... 11
Dossieronderzoek......................................................................................................... 11
Enquête ....................................................................................................................... 12
Informed consent.......................................................................................................... 16
AI gebruik.................................................................................................... 18
Verklaring naar waarheid..............................................................................19
1
, Inleiding
Probleemsituatie en relevantie
Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) is een chronische
longaandoening waarbij ontstekingen leiden tot een blijvende obstructie van de
luchtwegen. De belangrijkste risicofactor is roken (Gezondheid en wetenschap,
2020). Een exacerbatie – of longaanval – is een acute verslechtering van de
symptomen, vaak veroorzaakt door infecties, irriterende stoffen of onbekende
factoren (Nederlandse Internisten Vereniging, 2023). Vooral in de winter nemen
deze aanvallen toe, mede door luchtvervuiling, vuurwerk en virale infecties zoals
griep. COPD-patiënten zijn kwetsbaarder door verminderde weerstand en
verhoogd risico op complicaties, zoals pneumonie (Longfonds, z.d.).
Om deze complicaties te verminderen en de ziektelast te beperken, is door Long
Alliantie Nederland (LAN) het ‘zorgpad COPD-longaanval met ziekenhuisopname’
ontwikkeld (Long Alliantie Nederland, z.d.). In een pilot met elf ziekenhuizen, elf
zorggroepen en zes thuiszorgorganisaties werd een reductie van 18–48% in
opnamedagen en 5–22% in heropnames aangetoond. Gezien het feit dat meer
dan de helft van de COPD-zorgkosten voortkomt uit ziekenhuisopnames, zijn
deze resultaten, zowel klinisch als economisch significant. De zorgkosten voor
COPD worden tegen 2032 verdrievoudigd verwacht, wat de urgentie benadrukt
van een gestructureerde aanpak. Essentiële interventies binnen het LAN zijn; een
contactmoment in de eerste week na ontslag, rookstopbegeleiding, bespreking
van een Longaanval Actie Plan (LAP) en correct gebruik van inhalatiemedicatie.
Deze elementen dragen aantoonbaar bij aan reductie van opnamedagen.
Naast interventies ná ontslag, is ook de zorg tijdens de opname van groot belang.
De richtlijn van de Federatie Medisch Specialisten (FMS) benadrukt het belang
van vroege mobilisatie en ademhalingsoefeningen. Oefentherapie – inclusief
mucusevacuatie – dient bij voorkeur direct na opname te starten. Hoewel
mucusevacuatie geen directe reductie van opnameduur oplevert, is vroege
oefentherapie bewezen effectief (Federatie Medisch Specialisten, 2017).
De effectiviteit van oefentherapie wordt verder onderbouwd door
wetenschappelijk onderzoek. Zo laat het onderzoek van Neunhäuserer et al.
(2020) zien dat extra zuurstof weinig effect heeft op submaximale training. Dit
wordt in de praktijk bevestigd bij COPD-patiënten met een Forced Expiratory
Volume (FEV); door beperkte longcapaciteit kan zuurstofstapeling optreden, wat
het gewenste trainingseffect belemmert. Longrevalidatie blijkt echter wél
effectief voor deze groep. Troosters et al. (2023) en Xiong et al. (2023)
concluderen dat longrevalidatie niet alleen COPD-symptomen verlicht, maar ook
de cardiovasculaire spierfunctie verbetert. Zij beschrijven longrevalidatie als een
patiëntgerichte aanpak die verder gaat dan oefentherapie en ook educatie en
gedragsverandering omvat, met als doel de fysieke en mentale belastbaarheid te
vergroten.
Volgens het Longfonds is oefentherapie voor mensen met COPD, gericht op het
verbeteren van de fysieke conditie en het bevorderen van de ademhaling. Deze
therapie helpt patiënten om hun klachten te verminderen, de conditie stabieler te
houden en longaanvallen te voorkomen. De behandeling richt zich specifiek op
het adembewegingsapparaat, wat bijdraagt aan een betere kwaliteit van leven
en een verminderd risico op ziekenhuisopnames.
2
klinische opname bij
exacerbatie Chronic
Obstructive Pulmonary
Disease (COPD) in het
algemeen ziekenhuis.
Studenten Hbo-V aan de Haagse Hogeschool:
- Lisa van der Meer (22008853)
Praktijkbegeleider: Julia Verouden
- Marleen van der Kort (23083980)
Praktijkbegeleider: Marianne van Galen
- Jolanda Roeleveld (22145109)
Praktijkbegeleider: Dorien Riemvis
- Yvette Ripson (23122544)
Praktijkbegeleider: Julia Verouden
Toets code: VP-DT-POV02-23
Toets kans: 2
,Inhoudsopgave
Inleiding........................................................................................................ 2
Probleemsituatie en relevantie.......................................................................................2
Probleemstelling............................................................................................................. 3
Onderzoeksvraag............................................................................................................ 4
Methode........................................................................................................ 5
Onderzoeksdesign en dataverzameling .........................................................................5
Dataverzameling......................................................................................................... 5
Participanten en onderzoekseenheden...........................................................................6
Topics.............................................................................................................................. 7
Datamanagement en –analyse ......................................................................................7
Referentielijst................................................................................................ 9
Bijlagen....................................................................................................... 11
Dossieronderzoek......................................................................................................... 11
Enquête ....................................................................................................................... 12
Informed consent.......................................................................................................... 16
AI gebruik.................................................................................................... 18
Verklaring naar waarheid..............................................................................19
1
, Inleiding
Probleemsituatie en relevantie
Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) is een chronische
longaandoening waarbij ontstekingen leiden tot een blijvende obstructie van de
luchtwegen. De belangrijkste risicofactor is roken (Gezondheid en wetenschap,
2020). Een exacerbatie – of longaanval – is een acute verslechtering van de
symptomen, vaak veroorzaakt door infecties, irriterende stoffen of onbekende
factoren (Nederlandse Internisten Vereniging, 2023). Vooral in de winter nemen
deze aanvallen toe, mede door luchtvervuiling, vuurwerk en virale infecties zoals
griep. COPD-patiënten zijn kwetsbaarder door verminderde weerstand en
verhoogd risico op complicaties, zoals pneumonie (Longfonds, z.d.).
Om deze complicaties te verminderen en de ziektelast te beperken, is door Long
Alliantie Nederland (LAN) het ‘zorgpad COPD-longaanval met ziekenhuisopname’
ontwikkeld (Long Alliantie Nederland, z.d.). In een pilot met elf ziekenhuizen, elf
zorggroepen en zes thuiszorgorganisaties werd een reductie van 18–48% in
opnamedagen en 5–22% in heropnames aangetoond. Gezien het feit dat meer
dan de helft van de COPD-zorgkosten voortkomt uit ziekenhuisopnames, zijn
deze resultaten, zowel klinisch als economisch significant. De zorgkosten voor
COPD worden tegen 2032 verdrievoudigd verwacht, wat de urgentie benadrukt
van een gestructureerde aanpak. Essentiële interventies binnen het LAN zijn; een
contactmoment in de eerste week na ontslag, rookstopbegeleiding, bespreking
van een Longaanval Actie Plan (LAP) en correct gebruik van inhalatiemedicatie.
Deze elementen dragen aantoonbaar bij aan reductie van opnamedagen.
Naast interventies ná ontslag, is ook de zorg tijdens de opname van groot belang.
De richtlijn van de Federatie Medisch Specialisten (FMS) benadrukt het belang
van vroege mobilisatie en ademhalingsoefeningen. Oefentherapie – inclusief
mucusevacuatie – dient bij voorkeur direct na opname te starten. Hoewel
mucusevacuatie geen directe reductie van opnameduur oplevert, is vroege
oefentherapie bewezen effectief (Federatie Medisch Specialisten, 2017).
De effectiviteit van oefentherapie wordt verder onderbouwd door
wetenschappelijk onderzoek. Zo laat het onderzoek van Neunhäuserer et al.
(2020) zien dat extra zuurstof weinig effect heeft op submaximale training. Dit
wordt in de praktijk bevestigd bij COPD-patiënten met een Forced Expiratory
Volume (FEV); door beperkte longcapaciteit kan zuurstofstapeling optreden, wat
het gewenste trainingseffect belemmert. Longrevalidatie blijkt echter wél
effectief voor deze groep. Troosters et al. (2023) en Xiong et al. (2023)
concluderen dat longrevalidatie niet alleen COPD-symptomen verlicht, maar ook
de cardiovasculaire spierfunctie verbetert. Zij beschrijven longrevalidatie als een
patiëntgerichte aanpak die verder gaat dan oefentherapie en ook educatie en
gedragsverandering omvat, met als doel de fysieke en mentale belastbaarheid te
vergroten.
Volgens het Longfonds is oefentherapie voor mensen met COPD, gericht op het
verbeteren van de fysieke conditie en het bevorderen van de ademhaling. Deze
therapie helpt patiënten om hun klachten te verminderen, de conditie stabieler te
houden en longaanvallen te voorkomen. De behandeling richt zich specifiek op
het adembewegingsapparaat, wat bijdraagt aan een betere kwaliteit van leven
en een verminderd risico op ziekenhuisopnames.
2
