Constitutionele monarchie.
Omdat de positie van onze koning is vast gelegd in de grondwet, wordt onze monarchie een constitutionele monarchie
genoemd.
Constitutie is namelijk een ander woord voor grondwet.
Grondwet.
De grondwet geeft een belangrijk uitgangspunt voor het strafrecht, kortom geen straf zonder wet.
De regering wordt gevormd door de koning en de minister.
De koning is onschendbaar; de ministers zijn verantwoordelijk.
Wetten in formele zin zijn de wetten vastgesteld door de regering en de staten generaal.
Dit wetsartikel verbiedt om gedrag met terugwerkende kracht strafbaar te stellen en maakt duidelijk dat gedrag alleen strafbaar mag
worden gesteld in een wet.
Democratische rechtsstaat.
De Staten-Generaal bestaan uit de Tweede Kamer en de Eerste Kamer.
De Tweede Kamer bestaat uit honderdvijftig leden.
De Eerste Kamer bestaat uit vijfenzeventig leden.
Bij een verenigde vergadering worden de kamers als één beschouwd.
Begrip democratische rechtstaat.
Een democratische rechtstaat is een staatsvorm, waarin de burgers kiezen wie het land regeert.(democratisch) en iedereen zich aan het
Nederlandse recht moet houden (rechtstaat).
Kenmerken democratie.
De drie kenmerken zijn: een gekozen volksvertegenwoordiging, respect voor de grondrechten en scheiding van de overheidstaken.
Basisregels van de democratie: de basisregels van onze democratie zijn vastgelegd in de Grondwet. De Grondwet is de belangrijkste wet
van ons land.
-De leden van de Tweede Kamer worden rechtstreeks gekozen door de Nederlanders die de leeftijd van achttien jaar hebben bereikt,
behoudens bij de wet te bepalen uitzonderingen ten aanzien van Nederlanders die geen ingezetenen zijn.
Staat.
1. grondgebied
2. inwoners
3. overheidsgezag.
Nl democratie
verkiezingen
Parlementair stelsel
Respect voor grondrechten.
Gedecentraliseerde eenheidsstaat.
-Een gedecentraliseerde eenheidsstaat is een staatsvorm waarbij territoriale eenheden binnen een eenheidsstaat zelfstandige
bevoegdheden hebben.
-Eenheidsstaat betekent dat de nadruk ligt op de landelijke of centrale overheid. Deze hoogste bestuurslaag zorgt voor wetgeving en
toezicht.
Begrip staat.
Ons land is een staat, omdat op een eigen grondgebied een volk woont, dat een eigen gezag heeft.
Provincies en gemeenten hebben zelfstandige bevoegdheden ( eenheidsstaat)
Rechtelijke macht: de rechtelijke macht ligt bij de rechters en het openbaar ministerie .
Uitvoerende macht: de uitvoerende macht ligt bij de regering die, met haar ambtenaren, de regels uitvoert en verantwoording schuldig is
aan het parlement. Dit politieke systeem staat bekend als de Trias Politica van Charles Montesquieu.
Trias Politica: De trias politica, driemachtenleer of scheiding der macht(en) is een theorie van de staatsinrichting waarin de staat
opgedeeld is in drie organen die elkaars functioneren bewaken.
Scheiding der machten
( trias politica)
wetgevende= 1e + 2e kamer
Uitvoerende= provincie & gemeente
Rechtsprekende= rechters, OVJ , ambtenaren.
Wetgevende macht: De wetgevende macht in een land maakt de wet. De wet bestaat uit regels waar iedereen zich in dit land aan dient te
houden. In de meeste westerse democratieën worden de wetten gemaakt in het parlement, al dan niet op voordracht van de regering.
Staten-Generaal= parlement= 1e + 2e kamer
(controle op regering & maken wetgeving)
2e kamer heeft 150 leden
1e kamer heeft 75 leden
Zittingsduur 4 jaar
2e kamer: kiezen wij
1e kamer: kiezen de Provinciale-staten.
( wij bepalen mede doordat wij de Provinciale-staten kiezen)
1
,Regering: koning+ minister
( samen met het parlement wetten maken en het land besturen)
Kabinet: ministers & staatsecretarissen
( benoemd het koninklijk besluit)
Wet in formele zin > regering + 1e en 2e kamer
AMVB > niet gemaakt door 1e en 2e kamer
Kabinet formatie:
*start gelijk na 2e kamer verkiezingen
*formatie voor nieuw kabinet
* hier wordt nieuwe basis gelegd voor het beleid wat het kabinet zal voeren
Provinciale staten: Provinciale Staten zijn de volksvertegenwoordigers van de provincie. Zij bepalen het beleid van de provincie op de
belangrijkste punten, en controleren de Gedeputeerde Staten.
Belangrijkste taak.: van een provinciale staten is het vaststellen van het beleid en het toezien op de uitvoering daarvan.
Aan het hoofd van de provincie en de gemeente staan provinciale staten onderscheidenlijk de gemeenteraad. Hun
vergaderingen zijn openbaar, behoudens bij de wet te regelen uitzonderingen.
De leden van provinciale staten en van de gemeenteraad worden rechtstreeks gekozen door de Nederlanders, tevens
ingezetenen van de provincie onderscheidenlijk de gemeente, die voldoen aan de vereisten die gelden voor de verkiezing van de
Tweede Kamer der Staten-Generaal. Voor het lidmaatschap gelden dezelfde vereisten.
De leden worden gekozen op de grondslag van evenredige vertegenwoordiging binnen door de wet te stellen grenzen.
Zittingsduur: De zittingsduur van provinciale staten en de gemeenteraad is vier jaren, behoudens bij de wet te bepalen uitzonderingen.
Gedeputeerde staten: De Gedeputeerde Staten (GS), ook wel het College van Gedeputeerde Staten genoemd, zijn een bestuursorgaan in
de twaalf provincies van Nederland. De GS vormen het dagelijks bestuur van een provincie.
De rol: Het college van Gedeputeerde Staten bereidt de besluiten van Provinciale Staten voor en voert ze uit. Gedeputeerde Staten voeren
een groot aantal regelingen van de Rijksoverheid uit, de medebewindstaken. Ook houden ze toezicht op de gemeentebesturen en mogen
ze ambtenaren benoemen en ontslaan.
Samenstelling: De gedeputeerde staten bestaan uit de commissaris van de koning en de gedeputeerden. De commissaris zit het college
voor en wordt voor zes jaar benoemd door het Rijk (de Kroon). De gedeputeerden worden gekozen door de Provinciale Staten (kortweg: de
Staten) voor een periode van vier jaar.
Zittingstermijn: 4 jaar.
Commissaris van de koning: De commissaris van de Koning (CvdK) is in Nederland de voorzitter van het College van Gedeputeerde Staten
en van Provinciale Staten van de provincies, en is als zodanig ook vaak het 'gezicht' van het bestuur van de provincie. De commissaris hoeft
het echter niet met het beleid van de provincie eens te zijn.
onder andere toezicht op de openbare orde en de veiligheid. ... Zo houdt de commissaris de bestuurlijke integriteit van de
provincie en haar gemeentes in de gaten.
De Koning benoemt de commissaris van de Koning (cvdK) voor een periode van 6 jaar. De commissaris kan daarna weer voor 6
jaar herbenoemd worden.
Begrip commissaris van de koning: de commissaris is van de koning is een door de regering benoemde rijksambtenaar. Die voorzitter is van
provinciale staten en voorzitter en lid van gedeputeerde staten.
Gemeenteraad:
Vertegenwoordigd de hele gemeente.
De taken van de gemeenteraad zijn grofweg in drieën op te delen:
beleidskaders stellen
Controle B&W ( aan de kaders gehouden? Begroting op orde?)
Maken van gemeente verordening
-het vormen van de volksvertegenwoordiging
-het stellen van kaders en het controleren van het college (burgemeester en wethouders samen).
De eerste taak is het vormen van de volksvertegenwoordiging. ...
De gemeenteraad vergadert ongeveer één keer per maand.
College van B&W
rol van het college b&w: het college van b&w vormt het dagelijks bestuur van de gemeente.
Het college van B&W voert besluiten van de gemeenteraad uit.
Taken van het college van b&w: Het college voert ook wetten en regelingen van het Rijk en de provincie uit (medebewind). Het college is
verder verantwoordelijk voor de financiën van de gemeente en de organisatie.
-De burgemeester en de wethouders vormen te samen het college van burgemeester en wethouders. De benoeming is voor vier jaar, gelijk
aan de zittingstermijn van de gemeenteraad. Deze wethouders mogen zelf geen gemeenteraadslid zijn. Daarom hebben zij ook geen
stemrecht tijdens de vergaderingen.
-De burgemeester is voorzitter van het college
2
, Burgermeester.
De burgemeester is belast met de handhaving van de openbare orde. ... De burgemeester is bevoegd overtredingen van wettelijke
voorschriften die betrekking hebben op de openbare orde, te beletten of te beëindigen. Hij bedient zich daarbij van de onder zijn gezag
staande politie.
De burgemeester word benoemd tot burgemeester door de commissaris van de koning.
Wet.
Jurisprudentie: verzameling van rechterlijke uitspraken.
Burgerlijk recht> privaatrecht> civielrecht:
Rechtsverhouding tussen burgers onderling.
Publiekrecht ( WvSr): rechtsverhouding tussen burger en overheid
Privaatrecht: regelt de verhouding, ofwel de prive belangen van de burgers onderling.
Staatsrecht: beschrijft manier waarop de overheid is georganiseerd bijvoorbeeld de bevoegdheden van de overheid.
Bestuursrecht: zorgt voor de goede gang van zaken in de samenleving
Strafrecht: bevat verboden waar een straf op gesteld staat
Een wet in formele zin, ook wel formele wet genoemd, is in Nederland een wet die is vastgesteld door regering en Staten-Generaal. Dit is
bepaald in artikel 81 van de Grondwet, waar overigens alleen sprake is van het begrip wet.
Wet in formele zin: Dit zijn wetten die zijn gemaakt door onze hoogste wetgever; regering en eerste en tweede kamer samen. Een wet in
formele zin is in ieder besluit dat afkomstig is van regering en kamers samen en dat tot stand is gekomen volgens de procedure uit de
Grondwet. Bij een wet in formele zin is de schijnwerper dus gericht op de procedure en op de makers.
Alleen wetten afkomstig van de ‘hoogste’ wetgever, de wetgever in formele zin, die tot stand zijn gekomen volgens een
bepaalde procedure, worden wetten in formele zin genoemd.
Formeelstrafrecht: formeel strafrecht is het recht, dat bepaalt welke procedure moet worden gevolgd als het materiele strafrecht is
overtreden. Het formele strafrecht beschrijft aan welke regels politie en justitie gebonden zijn bij het opsporen en vervolgen van strafbare
feiten en verdachten.
Zo beschrijft het formele strafrecht de dwangmiddelen die politie en justitie kunnen toepassen om de waarheid over een strafbaar feit te
achterhalen.
Formeelstrafrecht.
(Strafprocesrecht os strafvordering)
welke bevoegdheden hebben OA en OVJ als ze een strafbaar feit opsporen.
Welke rechten heeft een verdachte
Hoe verloopt de rechtszaak tegen de verdachte
Procedures en bevoegdheden.
*gaat over het strafproces tegen de verdachte vanaf het moment dat het strafbare feit is gepleegd.
Jurdisprudentie: de verzameling van alle rechtelijke uitspraken noemen we een jurisprudentie.
Wet in materiële zin: is iedere overheidsregel met algemene werking. Bij een wet in materiële zin kijk je dus voor wie de wet bestemd is.
Welk overheidsorganen de wet gemaakt heeft doet er niet toe. Als de overheidsregel algemene werking heeft, dus voor iedereen of een
bepaalde doelgroep bestemd is, is het een wet in materiële zin.
Wetten in materiële zin zijn besluiten van daartoe bevoegde organen die algemeen verbindende voorschriften bevatten en
hoeven niet noodzakelijk afkomstig te zijn van regering en Staten-Generaal gezamenlijk.
In het wetboek van strafvordering staat wat je bevoegdheden zijn.
Materieel strafrecht: materieel strafrecht is het recht, dat bepaald welke gedragingen strafbaar zijn, wie daarvoor strafbaar is en welke
straf daarop gesteld kan worden.
Het materieel strafrecht bestaat uit een beschrijving van de strafbare gedragingen, de algemene regels over die strafbare gedragingen en
de straffen en maatregel die kunnen worden gepleegd
Materieelstrafrecht.
welke gedragingen zijn strafbaar?
Wie kunnen worden gestraft?
Welke omstandigheden zijn van belang voor strafbaarheid van de dader ?
Welke straf mag worden opgelegd?
Rechten en plichten verdachte.
Bij formeel strafrecht gaat het om de formaliteiten, de regels waaraan wij ons moeten houden, onder andere bij de opsporing. Het
materieel strafrecht gaat het om de materie waar het over gaat, de strafbare gedragingen en de straffen die daarop staan.
Hoofdstraffen. Bijkomende straffen. Halt-straf
*gevangenisstraf *ontzetting van bepaalde rechten *12-18 jaar
*hechtenis *verbeurd verklaring *grensoverschrijdend gedrag zo vroeg mogelijk stopen
*taakstraf *openbaarmaking van de rechtelijke uitspraak *genoegdoening bieden aan slachtoffers en maatschappij
*geldboete *voorkomt justitiële aantekening
*halt-waardig feit: diefstal/vernieling
Materieel strafrecht is ondergebracht in het wetboek van strafrecht, in bijzondere wetten, in algemene maatregelen van bestuur, in
provinciale en gemeentelijke verordeningen en in keuren.
3
, Legaliteitsbeginsel.
> iets is pas strafbaar als het zwart op wit geschreven staat
( er moet wel een wet voor zijn)
> indien de strafmaat tijdens het proces verandert dient de rechter voor meest gunstigste straf toe te passen voor de verdachte
Het materieel strafrechtelijk legaliteitsbeginsel houdt in, dat geen feit strafbaar is dan uit kracht van een daaraan voorafgegane
wettelijke strafbepaling.
Bepalend voor het verbod op terugwerkende kracht is het moment waarop de daad wordt gepleegd, en niet de datum van de
terechtzitting.
Een feit is pas strafbaar als zowel de strafbare gedragingen als de op te leggen straf van tevoren in een wettelijke strafbepaling zijn
vastgesteld.
Wettelijke strafbepalingen zijn opgenomen in allerlei wettelijke voorschriften. Dat kunnen wetten in formele zin zijn, maar ook de
algemene maatregel van bestuur, provinciale of gemeentelijke verordeningen of keuren.
Strafrecht is geschreven recht en moet in wettelijke voorschriften worden vastgelegd.
Het Nederlandse strafrecht heeft geen terugwerkende kracht en het legaliteitsbeginsel beperkt de werking van de Nederlandse strafwet
dus tevens naar tijd.
Artikel 16 grondwet
Geen feit is strafbaar dan uit kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke strafbepaling.
Het formeel strafrechtelijke legaliteitbeginsel houdt in, dat strafvordering alleen plaats heeft gevonden op de wijze bij de wet voorzien,
Territorialiteitsbeginsel.
> Alle strafbare feite die op Nederlandse grondgebied worden gepleegd, moeten ook in Nederland op Nederlandse wijze
worden behandelt en berecht.
Het territolileitsbeginsel betekend dat de Nederlandse strafwet van toepassing is op ieder, die zich in Nederland aan enig strafbaar feit
schuldig maakt.
- De bepaling van artikel 2 wetboek van strafrecht beperkt de werking van de Nederlandse strafwet naar plaats. Dit wordt het
territolileitsbeginsel genoemd. Volgens dit beginsel is de Nederlandse strafwet van toepassing op ieder, ongeacht diens nationaliteit, die
zich in Nederland aan een strafbaar feit schuldig maakt.
*In Nederland wilt zeggen op Nederlands grondgebied , inclusief de territoriale zee en het luchtruim boven Nederland.
Vlagbeginsel
> schepen en vliegtuigen die vliegen en varen onder de Nederlandse vlag moeten ook behandelt en berecht worden op Nederlandse wijze (
want ze vallen dus onder Nederland).
Het vlagbeginsel betekend dat de Nederlandse strafwet van toepassing is op een ieder die zich buiten Nederland aan boord van een
Nederlands vaartuig of luchtvaartuig aan enig strafbaar feit schuldig maakt.
Er zijn 8 hoofdstappen waarin een wet tot stand komt:
Voorbereiding wetsvoorstel op ministerie.
Wetsvoorstel wordt besproken in de ministerraad.
Raad van State komt met advies.
Voorstel wordt behandeld in de Tweede Kamer.
Er wordt gestemd in de Tweede Kamer.
En vervolgens wordt over het voorstel gestemd in de Eerste Kamer.
De bevoegdheid om wetten in materiële zin vast te stellen kan rechtstreeks in de Grondwet of een wet in formele zin zijn
toegekend aan een bepaald orgaan. Dit heet attributie. Wanneer de geattribueerde wetgevende bevoegdheid, binnen zekere
grenzen, wordt overgedragen aan een ander orgaan is sprake van delegatie.
Attributie:
Overheidsorganen met eigen zelfstandige, wetgevende bevoegdheid.
Wat staat vastgesteld in de Grondwet.
toekenning van bevoegdheid tot het maken van wet-en regelgeving.
Delegatie kan verwijzen naar: Delegeren, oftewel het overdragen van bevoegdheden....
Delegatie (staatsrecht), het overdragen van een bestaande bevoegdheid door een orgaan dat krachtens attributie hiertoe bevoegd is aan
een ander orgaan dat de bevoegdheid onder eigen verantwoordelijkheid gaat uitoefenen.
Delegatie:
Wordt de bevoegdheid overgedragen van het ene overheidsorganen naar het andere
* lagere regelgeving.
Overdracht van een (wetgevende) bevoegdheid door een staatsorgaan dat deze bevoegdheid al krachtens delegatie heeft
verkregen. Delegatie en subdelegatie zijn alleen mogelijk indien een wet in formele zin dit toestaat.
Subdelegatie
Overdracht van een wetgevende bevoegdheid door een staatsorgaan dat deze bevoegdheid al krachtens delegatie heeft verkregen.
4