Samenvatting Geloven in de basisschool

Lesweek 1 en 2

- Studenten moeten de inhoud van het begrip geloven zo kunnen ‘vullen’ dat recht wordt
gedaan aan de rijke geschakeerdheid van dit begrip.
o Religieus (ik geloof in je)Agnost (ik geloof dat er wel iets is)
o Onzekerheid (ik geloof dat het mooi weer wordt)
o Zeker weten/vertrouwen (ik geloof in God)Atheïst, Islamiet
o Negatief (hij gelooft het wel)
- Ze laten zien dat de hele persoon bij geloven betrokken is.
o Geloven heeft te maken met cognitieve en empathische aspecten.
o Geloven komt altijd tot uiting in handelen
o ‘Geloofsopvoeding’ is heel breed.
o Geloofsleren?
 Leren door ervaren: laat een ander jou ervaring delen
 Correleren: verbinden eigen levenservaring met de geloofstraditie
 Informeren: inhouden van het geloof.
 Inspiraren: leren als kennismaken, enthousiast
 Problematiseren: gesprek, discussie en uitleggen
o Niet het geloof leren, maar leren geloven.
- De student moet een verband aan kunnen leggen tussen de leeftijd van een kind en zijn
beeld van God.
o Tot ongeveer 4 jaar:
 Ontdekking eigen persoon (aan tenen zitten)
 Vanzelfsprekende acceptatie van God als die via ouders wordt voorgesteld.
 Imitatiegedrag in rituelen. Bidden e.d. (ze vragen zich niet af waarom we
bidden maar doen het gewoon na)
 God is lokaliseerbaar en heel concreet (kinderen denken ‘jezus is daar’)
 Groot vertrouwen in de affectief vertrouwde opvoeder/leerkracht.
 Kinderen hebben geen besef van tijd, geen chronologisch besef
 Waar is God? (lokaliseerbaar)
o Tot ongeveer 8 jaar:
 Omslag van het concrete fantasie denken naar concreet waarneembaar
denken. (eerst is een bed nog een bood en dan is het ineens ‘doe niet zo gek,
dat is gewoon een bed’)
 De vraag of iets werkelijk en realistisch is wordt belangrijk. (verlies geloof in
sinterklaas)
 De slang die honger heeft en de stem die door het draadje kan
 Ontdekken van eigen mogelijkheden en omgeving.
 Gaat persoonlijk spreken met de Onzichtbare die voor hem heel concreet
blijft (jezus).
 Ziet God naar aanleiding van wat in de opvoeding wordt aangeboden als
reëel en concreet.
 Kinderen tot acht jaar maken concrete tekeningen van God, dus hij is ‘sterk’
dus hij heeft spierballen.
 Hoe ziet god eruit?

,o Tot 12 jaar (groep 6-8):
 Sterkere ontwikkeling van tijd en ruimte besef.
 Ontwikkeling van het morele denken: is het goed of fout volgens God?
 Kinderen doen dingen wel of niet omdat anderen dat zeggen over hun
 Beginnende ontwikkeling van het gevoel voor symbolen (dingen die staan
voor iets anders)
 Het godsbeeld is doorgaans nog concreet en geprojecteerd naar wat God
kan.
 Ontwikkeling van het besef van relaties: waarom moest Jezus sterven?
 Mag dat van God?



o Tot ongeveer 17 jaar:
 Afhankelijk van de persoonlijke mogelijkheden komt de ontwikkeling van het
concreet naar het abstract denken op gang.
 Ontwikkeling van het persoonlijk geloof. Wat geloof ik? Waaraan verbind ik
mij of niet?
 Losmaking van vertrouwde beelden en uitproberen van nieuwe ideeën.
 De vraag naar het bestaan van God
 Bestaat God?

, Lesweek 3

- De studenten kunnen omschrijven wat Christelijke ethiek is en wat de moeilijkheden daarvan
zijn. Deze zaken kunnen ze met praktische en concrete voorbeelden illustreren.
o Taboe: onderwerp waar niet over wordt gesproken, je voelt het aan. Wordt snel
doorbroken door de media.
o Gewoonten: persoonlijke gewoonten en volks- of cultuur gewoonten
o Beoordelen: je zit in de positie dat jij gaat zeggen of iets goed of fout is (goed of
slecht)
o Moraal: pakket waarden en normen wat jij hebt (je geweten).
o Dubbele moraal: op het ene moment doe je het zo en op het andere moment weer
anders.
o Verschillende visies van ehtiek
 Gevolgen ethiek:
 In je handelen laten drijven door wat er uit komt.
 Beginsel ethiek
 Is het goed of slecht. Waarheid of onwaarheid.
 Gaat om principes
 Deugden ethiek
 Laten leiden door wat op dat moment goed is
 Je laat je leiden door je deugden (moed, verstand, matigheid,
rechtvaardigheid, geloof, hoop, liefde) daardoor laat je je dan dus
leiden.
- Studenten geven aan hoe in een klassensituatie gewerkt kan worden aan een goed Christelijk
klimaat.
o Praktisch, wat doe je?
 (Gods) Liefde staat centraal
 Vermijd negatieve oordelen zo veel als kan. Want je blijft er in hangen.
 Beter corrigeren met: was je vergeten…. Ik wil je helpen …. Belonen met iets
wat kinderen leuk vinden.
 Intrinsiek = iets doen omdat je er van leert
 Extrensiek = iets doen omdat je anders wel/niet straf of beloning krijgt
 ‘Je bent altijd hulpvaardig’ of ‘ik ben blij dat je helpt.’ Kies de laatste want
daarbij zeg je het met emotie! Vanuit jezelf
 Als een kind door blijft praten: ‘Ik wil dat jij stil bent.’ Of “ik wil graag hebben
dat jij nu stil bent, ik kan zo mijn werk niet doen.”
- Studenten kunnen met behulp van een casus ethische beslissingen uit de basisschool praktijk
verantwoorden.
- Studenten kunnen beschrijven hoe ze om zouden gaan met ethische verschillen die zich
onder ouders en leerlingen op de basisschool manifesteren. Ze zijn echter ook instaat hun
eigen standpunt op punten te verduidelijken en te verantwoorden.