Denken over veiligheid
Samenvatti ng van de literatuur en PowerPoints
Geschreven door: Marit van der Kleij
Plaats in het curriculum: Blok 11, jaar 3 (2021)
Toetsing: Schriftelijk tentamen, open vragen
Docent: G. Bakker
,Inhoud
College 1.................................................................................................................................................4
PowerPoint.........................................................................................................................................4
Rode draad.....................................................................................................................................4
Wat moet je weten:........................................................................................................................4
Kritisch denken...............................................................................................................................4
Veiligheid........................................................................................................................................5
Piramide van Maslow.....................................................................................................................5
College 2.................................................................................................................................................6
Zedner................................................................................................................................................6
PowerPoint.........................................................................................................................................7
Het mensbeeld...............................................................................................................................7
Socrates..........................................................................................................................................7
Plato’s wereldbeeld........................................................................................................................8
Plato...................................................................................................................................................9
Filosoof-beschermers.....................................................................................................................9
Beschermers...................................................................................................................................9
Illusie..............................................................................................................................................9
Selectie.........................................................................................................................................10
College 3...............................................................................................................................................11
PowerPoint.......................................................................................................................................11
Social engineering.........................................................................................................................11
Gevaren autoritaire vorm.............................................................................................................11
Securitisering................................................................................................................................12
College 4...............................................................................................................................................13
PowerPoint.......................................................................................................................................13
Hannah Arendt.............................................................................................................................13
Aristoteles.....................................................................................................................................14
Ideeën van Hannah Arendt...........................................................................................................15
Over Hannah Arendt.........................................................................................................................16
Macht...........................................................................................................................................16
Duurzaamheid en macht..............................................................................................................16
College 5...............................................................................................................................................17
PowerPoint.......................................................................................................................................17
Sociaal contract............................................................................................................................17
2
, Controlementaliteit......................................................................................................................18
Just culture...................................................................................................................................19
Sidney Dekker...................................................................................................................................20
College 6...............................................................................................................................................22
PowerPoint en artikel positieve veiligheid........................................................................................22
Negatieve veiligheid.....................................................................................................................22
Human security.............................................................................................................................23
College 7...............................................................................................................................................24
PowerPoint en artikel positieve veiligheid........................................................................................24
Positieve veiligheid.......................................................................................................................24
PowerPoint.......................................................................................................................................27
Veerkracht....................................................................................................................................27
Robuust systeem..........................................................................................................................28
Complexe risico’s..........................................................................................................................28
Bijlagen.................................................................................................................................................29
Verzamelde veiligheidsdefinities......................................................................................................29
Antwoorden......................................................................................................................................30
3
, College 1
PowerPoint
Rode draad
Denken van veiligheid gaat over het omdenken van veiligheid: “Hoe kan je afstappen van het idee
van risico’s managen en dreigingen wegnemen?” en “Hoe kan je dit vormgeven in een organisatie?”
In dit vak wordt kritisch denken over veiligheid geleerd. Het is van belang om te begrijpen dat de
betekenisinvulling van veiligheid bepalend is voor de aanpak. Veiligheid kan namelijk op
verschillende manieren worden geïnterpreteerd: “Wat betekend veiligheid voor jezelf of je
organisatie?” en “Hoe kan je dit omzetten naar management strategieën?” Afsluitend moet je
alternatieve gezichtspunten op veiligheid begrijpen en kunnen contextualiseren. Het gaat over een
verwachting van veiligheid; “Waar stopt de behoefte aan veiligheid?”
Veiligheid wordt weleens gezien als een utopische behoefte. Een utopische behoefte betekend dat
het idee van een veilige staat niet realiseerbaar is. De behoefte hieraan wordt gerealiseerd door een
ideaalbeeld dat niet levensvatbaar is. Elke keer als een risico wordt geëlimineerd komt er een nieuw
risico op. Het bestaan van noodlottigheid wordt vergeten door deze samenleving. Noodlottigheid
gaat over gebeurtenissen die gewoon gebeuren, dingen gaan eenmaal fout. Er is sprake van
pechmoetweghouding, het voortdurend kijken wat er gebeurt, wie aansprakelijk is en hoe heeft het
kunnen gebeuren. Er heerst een afrekencultuur, wat voortkomt uit het utopische idee. Deze kijk op
veiligheid is negatieve veiligheid.
Wat moet je weten:
Definities veiligheid kennen (lijst).
Uitleggen wat kritisch denken inhoudt.
Uitleggen hoe een kritische attitude van belang is voor de veiligheidskundige.
Betekenissen van veiligheid van Zedner lezen en kunnen uitleggen.
De begripsverwatering van veiligheid begrijpen, en welke gevolgen dat heeft.
Begrijpen dat veiligheid managen zich scherp verhoudt tot wat veiligheid persoonlijk betekent.
Kritisch denken
Kritisch denken is het onafhankelijk bevragen van (de vooronderstellingen achter) een situatie of
standpunt, aan de hand van feiten, argumentatie en redelijk oordeelsvermogen. Voor een
veiligheidskundige is kritisch denken belangrijk om onafhankelijk van andere onveilige situaties te
beoordelen. Een veiligheidskundige moet meerdere gezichtspunten kunnen integreren om
onveiligheid te benaderen. Kritisch denken is ook een stukje zelfbewustzijn; “Wat doe ik en
waarom?”
4
Samenvatti ng van de literatuur en PowerPoints
Geschreven door: Marit van der Kleij
Plaats in het curriculum: Blok 11, jaar 3 (2021)
Toetsing: Schriftelijk tentamen, open vragen
Docent: G. Bakker
,Inhoud
College 1.................................................................................................................................................4
PowerPoint.........................................................................................................................................4
Rode draad.....................................................................................................................................4
Wat moet je weten:........................................................................................................................4
Kritisch denken...............................................................................................................................4
Veiligheid........................................................................................................................................5
Piramide van Maslow.....................................................................................................................5
College 2.................................................................................................................................................6
Zedner................................................................................................................................................6
PowerPoint.........................................................................................................................................7
Het mensbeeld...............................................................................................................................7
Socrates..........................................................................................................................................7
Plato’s wereldbeeld........................................................................................................................8
Plato...................................................................................................................................................9
Filosoof-beschermers.....................................................................................................................9
Beschermers...................................................................................................................................9
Illusie..............................................................................................................................................9
Selectie.........................................................................................................................................10
College 3...............................................................................................................................................11
PowerPoint.......................................................................................................................................11
Social engineering.........................................................................................................................11
Gevaren autoritaire vorm.............................................................................................................11
Securitisering................................................................................................................................12
College 4...............................................................................................................................................13
PowerPoint.......................................................................................................................................13
Hannah Arendt.............................................................................................................................13
Aristoteles.....................................................................................................................................14
Ideeën van Hannah Arendt...........................................................................................................15
Over Hannah Arendt.........................................................................................................................16
Macht...........................................................................................................................................16
Duurzaamheid en macht..............................................................................................................16
College 5...............................................................................................................................................17
PowerPoint.......................................................................................................................................17
Sociaal contract............................................................................................................................17
2
, Controlementaliteit......................................................................................................................18
Just culture...................................................................................................................................19
Sidney Dekker...................................................................................................................................20
College 6...............................................................................................................................................22
PowerPoint en artikel positieve veiligheid........................................................................................22
Negatieve veiligheid.....................................................................................................................22
Human security.............................................................................................................................23
College 7...............................................................................................................................................24
PowerPoint en artikel positieve veiligheid........................................................................................24
Positieve veiligheid.......................................................................................................................24
PowerPoint.......................................................................................................................................27
Veerkracht....................................................................................................................................27
Robuust systeem..........................................................................................................................28
Complexe risico’s..........................................................................................................................28
Bijlagen.................................................................................................................................................29
Verzamelde veiligheidsdefinities......................................................................................................29
Antwoorden......................................................................................................................................30
3
, College 1
PowerPoint
Rode draad
Denken van veiligheid gaat over het omdenken van veiligheid: “Hoe kan je afstappen van het idee
van risico’s managen en dreigingen wegnemen?” en “Hoe kan je dit vormgeven in een organisatie?”
In dit vak wordt kritisch denken over veiligheid geleerd. Het is van belang om te begrijpen dat de
betekenisinvulling van veiligheid bepalend is voor de aanpak. Veiligheid kan namelijk op
verschillende manieren worden geïnterpreteerd: “Wat betekend veiligheid voor jezelf of je
organisatie?” en “Hoe kan je dit omzetten naar management strategieën?” Afsluitend moet je
alternatieve gezichtspunten op veiligheid begrijpen en kunnen contextualiseren. Het gaat over een
verwachting van veiligheid; “Waar stopt de behoefte aan veiligheid?”
Veiligheid wordt weleens gezien als een utopische behoefte. Een utopische behoefte betekend dat
het idee van een veilige staat niet realiseerbaar is. De behoefte hieraan wordt gerealiseerd door een
ideaalbeeld dat niet levensvatbaar is. Elke keer als een risico wordt geëlimineerd komt er een nieuw
risico op. Het bestaan van noodlottigheid wordt vergeten door deze samenleving. Noodlottigheid
gaat over gebeurtenissen die gewoon gebeuren, dingen gaan eenmaal fout. Er is sprake van
pechmoetweghouding, het voortdurend kijken wat er gebeurt, wie aansprakelijk is en hoe heeft het
kunnen gebeuren. Er heerst een afrekencultuur, wat voortkomt uit het utopische idee. Deze kijk op
veiligheid is negatieve veiligheid.
Wat moet je weten:
Definities veiligheid kennen (lijst).
Uitleggen wat kritisch denken inhoudt.
Uitleggen hoe een kritische attitude van belang is voor de veiligheidskundige.
Betekenissen van veiligheid van Zedner lezen en kunnen uitleggen.
De begripsverwatering van veiligheid begrijpen, en welke gevolgen dat heeft.
Begrijpen dat veiligheid managen zich scherp verhoudt tot wat veiligheid persoonlijk betekent.
Kritisch denken
Kritisch denken is het onafhankelijk bevragen van (de vooronderstellingen achter) een situatie of
standpunt, aan de hand van feiten, argumentatie en redelijk oordeelsvermogen. Voor een
veiligheidskundige is kritisch denken belangrijk om onafhankelijk van andere onveilige situaties te
beoordelen. Een veiligheidskundige moet meerdere gezichtspunten kunnen integreren om
onveiligheid te benaderen. Kritisch denken is ook een stukje zelfbewustzijn; “Wat doe ik en
waarom?”
4
