LITERATUUR - Onderzoek naar het Nieuws
Journalistieke Cultuur in Nederland
- H8: Objectiviteit als professionele strategie
- Objectiviteit verwijst in dagelijks taalgebruik naar een onbevooroordeelde
houding tegenover bronnen en een mimetische representatie van de
werkelijkheid: de wereld weergegeven zoals zij is
- dit leidt bijna automatisch tot negatieve benadering: nieuws wordt
gemaakt en niet gevonden
- Nieuwsmedia weerspiegelen de werkelijkheid niet, maar maken
keuzes die representeren wat zij op dat moment belangrijk of relevant
vinden
- Journalisten opereren tegen de achtergrond van hun persoonlijkheid,
ervaringen en overtuigingen, en werken in een sociale context die hun
doen en laten mede bepaalt
- Objectiviteit als journalistieke norm en als uitgangspunt werd aan het begin
van de 20ste eeuw geconstrueerd als reactie op het besef dat de mens nooit
in deze zin objectief kon zijn
- Het objectiviteitsregime werd ontwikkeld: een samenhangend stelsel
van normen, routines en tekstuele conventies waardoor het
journalistieke proces objectiever zou moeten verlopen
- dit regime heeft drie functies
- het moet de waarheidsclaim van de journalistiek
ondersteunen
- De objectiviteit verschaft journalisten van diverse
pluimage een overkoepelende ideologie die de
journalistiek autonomie, gezag en geloofwaardigheid
moet brengen.
- Dit was ook nuttig om verslaggevers te
socialiseren en het nieuws proces te
standaardiseren in een tijdperk van industriële
productie van nieuws
- het objectiviteitsregime heeft verder een gedeelde
professionele identiteit gegeven aan de journalistiek
waarmee zij zich kan onderscheiden van politiek,
literatuur, voorlichting, PR of propaganda
- Objectiviteit is dus een strategie om de legitimiteit te verwerven om in
naam van de burger de macht te controleren, een zelfstandige rol en
bijzondere positie in de samenleving te claimen en met gezag
uitspraken over een snel veranderende werkelijkheid te kunnen doen
- In de VS ontwikkelde objectiviteit tot het belangrijkste
paradigma in de journalistiek.
- Objectiviteit als norm voor verslaggeving, en zelfs als journalistiek
ideaal staat in toenemende mate onder druk
- een kritiek (Nick Davies) stelt dat objectiviteit wel degelijk
wenselijk en haalbaar is. De huidige crisis in de journalistiek,
die ertoe leidt dat minder journalisten meer werk moeten doen
in minder tijd, zou het voldoen aan de norm echter in
toenemende mate in de weg staan.
, - Een andere kritiek (Joris Luyendijk en Rob Wijnberg) stelt dat
objectieve journalistiek niet alleen onmogelijk is, maar ook niet
nastrevenswaardig (Broersma). Nieuws moet geen
onpersoonlijk verslag van de wereld zijn, maar daarin moet
juist de persoonlijke fascinaties, opinies en belevenissen van
de journalist doorklinken. Minder een koele observator en
meer een verteller.
- Volgens Wijnberg stimuleert dat de interesse in het
nieuws, maar stelt de lezer zich ook in staat betrokken
te voelen.
- Journalistiek en de waarheid
- Sinds het ontstaan van de eerste kranten belooft de
journalistiek waarheidsgetrouw over de werkelijkheid te
berichten
- Dat is de raison d'être en de basis van het ‘sociale
contract’ dat zij met de burger of haar ‘klanten’ gesloten
heeft. Als zij niet meer overtuigd zijn dat de berichten
kloppen, zullen zij geen krant meer kopen, of luisteren
of kijken
- De claim naar waarheid in dagbladen en kranten werd in 1656
en alle eeuwen daarna vaak gedaan. Het werd een
standaardingrediënt in de aankondigingen waarin nieuwe
periodieken hun formule aan de lezer aanbevolen en is nog
steeds het fundament voor journalistiek.
- Voor veel nieuwsconsumenten is duidelijk dat nieuws maken
een gecompliceerd proces is.
- Het is immers lastig om waarheidsgetrouw te berichten
over lopende gebeurtenissen, terwijl media altijd een
beperkt deel van de werkelijkheid kunnen laten zien
- Voorstellen om de waarheidsclaim los te laten worden
echter altijd weggehoond, dit zou namelijk niet alleen
de normatieve uitgangspunten van de journalistiek
aantasten, maar ondermijnt ook het fundament waarop
de professie haar bijzondere plaats in de samenleving
heeft gebouwd.
- Het vertrouwen in de beroepsgroep en de
professionaliteit van haar werkwijze is immers
gebaseerd op de suggestie dat nieuws ‘klopt’
- Perscritici doen er echter goed aan om zich te realiseren dat
nieuws niet in de eerste plaats een descriptief discours is.
- Journalistiek geeft betekenis aan een oneindig
gecompliceerde werkelijkheid door een selectie te
maken uit alles wat om ons heen gebeurt en wordt
gezegd, en door dit in een logisch en samenhangend
verband aan de burger te presenteren
- zij reduceert de werkelijkheid en construeert
daarmee feiten en ‘de’ waarheid
, - Wat wij voor waar houden, is het resultaat van een
sociaal proces waarin de werkelijkheid wordt
geconstrueerd
- Wanneer gebeurtenissen die niet hebben
plaatsgevonden in het nieuws als feiten worden
gepresenteerd of wanneer bronnen woorden in de
mond worden gelegd die zijn niet of heel anders
hebben gezegd, zal dit misschien tijdelijk voor waar
worden aangenomen, maar vervolgens in de meeste
gevallen worden weerlegd in aanvullende berichtgeving
- Journalistiek moeten we niet zozeer als descriptief maar
veeleer als een performatief discours beschouwen
- hier ligt de focus niet op de overeenkomst tussen
berichtgeving en de werkelijkheid, maar op de
persuasieve kracht van nieuws.
- De kerngedachte is dat de journalistiek een voorstel
doet om de werkelijkheid op een bepaalde manier te
beschouwen.
- In de tekst probeert de journalistiek haar publiek ervan te
overtuigen dat de informatie die wordt verschaft ‘waar’ is/
- Waarin zij daarin slaagt, verandert een interpretatie in
een waarheid die vervolgens de basis vormt voor
sociaal handelen
- De overtuigingskracht van journalistiek ligt dan ook niet in de
eerste plaats in de overeenkomst tussen de representatie van
de werkelijkheid en de werkelijkheid zelf
- Het vertrouwen in berichtgeving berust op de sociale en
institutionele context waarin nieuws wordt geïnterpreteerd, en
vooral ook op de tekstuele conventies waarin het is ‘verpakt’
- Hoe journalisten burgers het beste kunnen overtuigen van het
waarheidsgehalte van hun berichtgeving is afhankelijk van de
sociale, culturele en politieke context waarin journalistiek
functioneert
- normen en rolopvattingen verschillen ingrijpend, in
zowel historisch als internationaal vergelijkend opzicht
- dit werkt door in verschillen in de routines
waarmee normen in praktijk worden gebracht en
in tekstuele conventies waarin specifieke
normen en routines worden gereflecteerd en als
het ware zichtbaar worden gemaakt voor de
burger
- Het objectiviteitsregime is een uiterst succesvolle strategie
gebleken om te waarheidsclaim van journalistieke en haar
centrale positie binnen westerse democratieën te legitimeren
- Objectiviteit en de industriële logica van de massapers
- Het objectiviteitsregime is in de decennia rond 1900 ontstaan
in de VS
, - Het is een product van de transformatie naar een ‘democratic
market society’, waarin de pers een rol voor zichzelf eiste als
belangrijkste institutie die burgers voedde met informatie die
hen in staat stelde rationele politieke beslissingen te nemen.
- Daarnaast positioneerden zij zich als waakhond van de
democratie en als controleur van de macht
- journalistiek ging zich steeds onafhankelijker opstellen
en eiste meer autonomie, was geen spreekbuis van de
macht meer, maar een onafhankelijke stem die zich in
dienst stelde van het publiek en het laafde met feitelijke
informatie
- Massapers kon ontstaan, door politieke ontwikkelingen die
zorgden voor industrialisatie en de opkomst van een
consumptiemaatschappij. Dit zorgde voor een toenemende
geletterdheid en urbanisatie. (+ de technologische kosten
daalden en de mogelijkheden namen toe)
- Journalistiek transformeerde in een op een industriële logica
gestoelde activiteit
- centraal hierin was om met zo laag mogelijke kosten,
een zo groot mogelijk publiek te bereiken
- Het bijzondere was dat journalistiek met het argument
optrad als vertegenwoordiger van een groot en divers
publiek zowel haar positie in de democratie
legitimeerde als deze verzoende met haar
economische uitgangspunten.
- Zij verwierf een monopolie over de distributiekanalen
waardoor de massa als burger en consument bediende
kon worden, en trad tegelijkertijd op als
belangenbehartiger van haar lezers richting politiek en
samenleving
- Het objectiviteitsregime omvat drie niveaus waarop objectiviteit
in samenhang wordt geoperationaliseerd
- Objectiviteit geeft als norm richting aan journalistiek
handelen
- Daarnaast wordt objectiviteit geoperationaliseerd in
journalistieke routines of praktijken
- Ook krijgt objectiviteit gestalte in en door tekstuele
conventies
- Objectiviteit als norm
- Uitgangspunt in het objectiviteitsregime is dat de journalist in
onafhankelijkheid opereert
- dit veronderstelt een zo groot mogelijke mate van
autonomie ten opzicht van de mensen en onderwerpen
waarover hij bericht, maar ook vrijwaring van
economische druk
- Verslaggevers dienen hun onderwerp
onbevooroordeeld tegemoet te treden om aldus tot een
zo objectief mogelijke representatie van de
Journalistieke Cultuur in Nederland
- H8: Objectiviteit als professionele strategie
- Objectiviteit verwijst in dagelijks taalgebruik naar een onbevooroordeelde
houding tegenover bronnen en een mimetische representatie van de
werkelijkheid: de wereld weergegeven zoals zij is
- dit leidt bijna automatisch tot negatieve benadering: nieuws wordt
gemaakt en niet gevonden
- Nieuwsmedia weerspiegelen de werkelijkheid niet, maar maken
keuzes die representeren wat zij op dat moment belangrijk of relevant
vinden
- Journalisten opereren tegen de achtergrond van hun persoonlijkheid,
ervaringen en overtuigingen, en werken in een sociale context die hun
doen en laten mede bepaalt
- Objectiviteit als journalistieke norm en als uitgangspunt werd aan het begin
van de 20ste eeuw geconstrueerd als reactie op het besef dat de mens nooit
in deze zin objectief kon zijn
- Het objectiviteitsregime werd ontwikkeld: een samenhangend stelsel
van normen, routines en tekstuele conventies waardoor het
journalistieke proces objectiever zou moeten verlopen
- dit regime heeft drie functies
- het moet de waarheidsclaim van de journalistiek
ondersteunen
- De objectiviteit verschaft journalisten van diverse
pluimage een overkoepelende ideologie die de
journalistiek autonomie, gezag en geloofwaardigheid
moet brengen.
- Dit was ook nuttig om verslaggevers te
socialiseren en het nieuws proces te
standaardiseren in een tijdperk van industriële
productie van nieuws
- het objectiviteitsregime heeft verder een gedeelde
professionele identiteit gegeven aan de journalistiek
waarmee zij zich kan onderscheiden van politiek,
literatuur, voorlichting, PR of propaganda
- Objectiviteit is dus een strategie om de legitimiteit te verwerven om in
naam van de burger de macht te controleren, een zelfstandige rol en
bijzondere positie in de samenleving te claimen en met gezag
uitspraken over een snel veranderende werkelijkheid te kunnen doen
- In de VS ontwikkelde objectiviteit tot het belangrijkste
paradigma in de journalistiek.
- Objectiviteit als norm voor verslaggeving, en zelfs als journalistiek
ideaal staat in toenemende mate onder druk
- een kritiek (Nick Davies) stelt dat objectiviteit wel degelijk
wenselijk en haalbaar is. De huidige crisis in de journalistiek,
die ertoe leidt dat minder journalisten meer werk moeten doen
in minder tijd, zou het voldoen aan de norm echter in
toenemende mate in de weg staan.
, - Een andere kritiek (Joris Luyendijk en Rob Wijnberg) stelt dat
objectieve journalistiek niet alleen onmogelijk is, maar ook niet
nastrevenswaardig (Broersma). Nieuws moet geen
onpersoonlijk verslag van de wereld zijn, maar daarin moet
juist de persoonlijke fascinaties, opinies en belevenissen van
de journalist doorklinken. Minder een koele observator en
meer een verteller.
- Volgens Wijnberg stimuleert dat de interesse in het
nieuws, maar stelt de lezer zich ook in staat betrokken
te voelen.
- Journalistiek en de waarheid
- Sinds het ontstaan van de eerste kranten belooft de
journalistiek waarheidsgetrouw over de werkelijkheid te
berichten
- Dat is de raison d'être en de basis van het ‘sociale
contract’ dat zij met de burger of haar ‘klanten’ gesloten
heeft. Als zij niet meer overtuigd zijn dat de berichten
kloppen, zullen zij geen krant meer kopen, of luisteren
of kijken
- De claim naar waarheid in dagbladen en kranten werd in 1656
en alle eeuwen daarna vaak gedaan. Het werd een
standaardingrediënt in de aankondigingen waarin nieuwe
periodieken hun formule aan de lezer aanbevolen en is nog
steeds het fundament voor journalistiek.
- Voor veel nieuwsconsumenten is duidelijk dat nieuws maken
een gecompliceerd proces is.
- Het is immers lastig om waarheidsgetrouw te berichten
over lopende gebeurtenissen, terwijl media altijd een
beperkt deel van de werkelijkheid kunnen laten zien
- Voorstellen om de waarheidsclaim los te laten worden
echter altijd weggehoond, dit zou namelijk niet alleen
de normatieve uitgangspunten van de journalistiek
aantasten, maar ondermijnt ook het fundament waarop
de professie haar bijzondere plaats in de samenleving
heeft gebouwd.
- Het vertrouwen in de beroepsgroep en de
professionaliteit van haar werkwijze is immers
gebaseerd op de suggestie dat nieuws ‘klopt’
- Perscritici doen er echter goed aan om zich te realiseren dat
nieuws niet in de eerste plaats een descriptief discours is.
- Journalistiek geeft betekenis aan een oneindig
gecompliceerde werkelijkheid door een selectie te
maken uit alles wat om ons heen gebeurt en wordt
gezegd, en door dit in een logisch en samenhangend
verband aan de burger te presenteren
- zij reduceert de werkelijkheid en construeert
daarmee feiten en ‘de’ waarheid
, - Wat wij voor waar houden, is het resultaat van een
sociaal proces waarin de werkelijkheid wordt
geconstrueerd
- Wanneer gebeurtenissen die niet hebben
plaatsgevonden in het nieuws als feiten worden
gepresenteerd of wanneer bronnen woorden in de
mond worden gelegd die zijn niet of heel anders
hebben gezegd, zal dit misschien tijdelijk voor waar
worden aangenomen, maar vervolgens in de meeste
gevallen worden weerlegd in aanvullende berichtgeving
- Journalistiek moeten we niet zozeer als descriptief maar
veeleer als een performatief discours beschouwen
- hier ligt de focus niet op de overeenkomst tussen
berichtgeving en de werkelijkheid, maar op de
persuasieve kracht van nieuws.
- De kerngedachte is dat de journalistiek een voorstel
doet om de werkelijkheid op een bepaalde manier te
beschouwen.
- In de tekst probeert de journalistiek haar publiek ervan te
overtuigen dat de informatie die wordt verschaft ‘waar’ is/
- Waarin zij daarin slaagt, verandert een interpretatie in
een waarheid die vervolgens de basis vormt voor
sociaal handelen
- De overtuigingskracht van journalistiek ligt dan ook niet in de
eerste plaats in de overeenkomst tussen de representatie van
de werkelijkheid en de werkelijkheid zelf
- Het vertrouwen in berichtgeving berust op de sociale en
institutionele context waarin nieuws wordt geïnterpreteerd, en
vooral ook op de tekstuele conventies waarin het is ‘verpakt’
- Hoe journalisten burgers het beste kunnen overtuigen van het
waarheidsgehalte van hun berichtgeving is afhankelijk van de
sociale, culturele en politieke context waarin journalistiek
functioneert
- normen en rolopvattingen verschillen ingrijpend, in
zowel historisch als internationaal vergelijkend opzicht
- dit werkt door in verschillen in de routines
waarmee normen in praktijk worden gebracht en
in tekstuele conventies waarin specifieke
normen en routines worden gereflecteerd en als
het ware zichtbaar worden gemaakt voor de
burger
- Het objectiviteitsregime is een uiterst succesvolle strategie
gebleken om te waarheidsclaim van journalistieke en haar
centrale positie binnen westerse democratieën te legitimeren
- Objectiviteit en de industriële logica van de massapers
- Het objectiviteitsregime is in de decennia rond 1900 ontstaan
in de VS
, - Het is een product van de transformatie naar een ‘democratic
market society’, waarin de pers een rol voor zichzelf eiste als
belangrijkste institutie die burgers voedde met informatie die
hen in staat stelde rationele politieke beslissingen te nemen.
- Daarnaast positioneerden zij zich als waakhond van de
democratie en als controleur van de macht
- journalistiek ging zich steeds onafhankelijker opstellen
en eiste meer autonomie, was geen spreekbuis van de
macht meer, maar een onafhankelijke stem die zich in
dienst stelde van het publiek en het laafde met feitelijke
informatie
- Massapers kon ontstaan, door politieke ontwikkelingen die
zorgden voor industrialisatie en de opkomst van een
consumptiemaatschappij. Dit zorgde voor een toenemende
geletterdheid en urbanisatie. (+ de technologische kosten
daalden en de mogelijkheden namen toe)
- Journalistiek transformeerde in een op een industriële logica
gestoelde activiteit
- centraal hierin was om met zo laag mogelijke kosten,
een zo groot mogelijk publiek te bereiken
- Het bijzondere was dat journalistiek met het argument
optrad als vertegenwoordiger van een groot en divers
publiek zowel haar positie in de democratie
legitimeerde als deze verzoende met haar
economische uitgangspunten.
- Zij verwierf een monopolie over de distributiekanalen
waardoor de massa als burger en consument bediende
kon worden, en trad tegelijkertijd op als
belangenbehartiger van haar lezers richting politiek en
samenleving
- Het objectiviteitsregime omvat drie niveaus waarop objectiviteit
in samenhang wordt geoperationaliseerd
- Objectiviteit geeft als norm richting aan journalistiek
handelen
- Daarnaast wordt objectiviteit geoperationaliseerd in
journalistieke routines of praktijken
- Ook krijgt objectiviteit gestalte in en door tekstuele
conventies
- Objectiviteit als norm
- Uitgangspunt in het objectiviteitsregime is dat de journalist in
onafhankelijkheid opereert
- dit veronderstelt een zo groot mogelijke mate van
autonomie ten opzicht van de mensen en onderwerpen
waarover hij bericht, maar ook vrijwaring van
economische druk
- Verslaggevers dienen hun onderwerp
onbevooroordeeld tegemoet te treden om aldus tot een
zo objectief mogelijke representatie van de
