Geschiedenis samenvatting - Hoofdstuk 4: Verlichting en Revolutie - Feniks (2 VWO)

Samenvatting Geschiedenis hst 4 – Verlichting en Revolutie
Par 1, par 2, par 3, par 4, par 5, par 6
Blz. 88 t/m 90 – 90 t/m 94 – 95 t/m 98 – 99 t/m 101 – 101 t/m 105 – 106 t/m 109


4.1 Oriëntatie Burgers in opstand | 88 t/m 90
Een grondwet voor alle Fransen
Precies een jaar na het uitbreken van de Franse revolutie was (bijna) alles in orde:
 De grondwet was bijna af
 Frankrijk was weer een eenheid en dat moest gevierd worden (1790)
 De leden van de Nationale Vergadering (het nieuwe parlement) zworen trouw aan koning
Lodewijk XVI, de wet en de grondwet
 Doel van de Franse Revolutie: alle inwoners van Frankrijk hebben dezelfde rechten
 Lodewijk XVI werd in 1793 veroordeeld voor hoogverraad en werd onthoofd

Kritiek op de koning
De periode voorafgaand aan de Franse Revolutie:
 Positie van de koning:
o Hij had alle macht in handen
o Regeerde als absolute heerser
 De samenleving was in die tijd opgedeeld in 3 standen
 Elke stand had andere rechten en plichten – er was geen sprake van gelijkheid

Koning Lodewijk XIV (1643-1715): “de zonnekoning”
 Voerde zoveel oorlogen, dat hij geen geld meer had
 Er kwam steeds meer kritiek op:
o De manier van regeren van de koningen
o De ongelijkheid in de samenleving
 De Fransen eisten meer gelijkheid en meer inspraak in het bestuur

Tijdens de Franse revolutie (1789-1799) werd een belangrijk document opgesteld:
 De ‘Verklaring van de Rechten van de Mens en van de Burger’
 Er kwam een grondwet waarin de macht van de koning werd beperkt
 Deze idealen werden overal steeds populairder: de idealen van de Verlichting

Waarom is de geschiedenis van de Verlichting en de Franse Revolutie belangrijk?
In de tijd van de Franse Revolutie:
 Hadden gewone burgers (en boeren) weinig te zeggen (deze behoorden tot de 3 e stand)
 De samenleving was verdeeld in 3 standen
 Er werd geprobeerd een aantal nieuwe ideeën over de rechten van de mens en een goed
bestuur in de praktijk te brengen
 Ook werd de guillotine uitgevonden (onthoofding, vorm van de doodstraf op een
menswaardige manier)

, 4.2 Lodewijk XIV, een absolute heerser | 90 t/m 94
Een moeizame start (1649)
Het gaat niet goed met Frankrijk
 Er was oorlog met Spanje – kostte veel geld
 Er braken opstanden uit – de troon was in gevaar (Lodewijk vluchtte - hij was 11)
 Kardinaal Mazarin was een belangrijk adviseur (van Lodewijk en zijn moeder)
 Hij redde de troon door verdeeldheid te zaaien
 Toen Lodewijk 15 was, werd hij officieel tot koning gekroond
 Mazarin overlijdt (1661)  Lodewijk besluit alleen te regeren

De adel onder de duim
Lodewijk vertrouwde de adel niet:
 Liet het Kasteel van Versailles bouwen, in de bijgebouwen woonden veel adellijke families
 Zo kon hij de adel in de gaten houden (ook feesten - de adel moest aanwezig zijn)
 In Kasteel Versailles moet je je aan de regels van de koning houden
 Mensen die te machtig waren, liet hij opsluiten
 Lodewijk zag zichzelf als middelpunt van Frankrijk  liet zich ‘de Zonnekoning’ noemen

Een nationaal leger
Lodewijk bedacht een manier om de macht van de adel binnen het leger te beperken én tegelijkertijd het
leger te reorganiseren:
 Hij wilde af van huurlegers (want die waren trouw aan hun aanvoerders)  werd nationaal leger
 Hij bedacht nieuwe rangen  werden op basis van talent en verdiensten toegewezen
 Het leger werd uiteindelijk alleen door Lodewijk aangestuurd
 Het leger werd veel beter getraind
 In heel Europa was iedereen bang voor het Franse leger

Eén vorst, één geloof, één wet
Lodewijk XIV had de adel onder controle, maar hij wilde nog meer macht!
 Lodewijk XIV verklaarde het document ‘Het Edict van Nantes’ (de rechten van de protestanten)
ongeldig, omdat hij één vorst en één geloof wilde
 Voor de protestanten (hugenoten) had dit grote gevolgen:
 Ze moesten zich bekeren tot het katholicisme óf vluchten
200.000 hugenoten vluchtten, de grootste Europese migratie in die tijd

Het ‘Droit Divin’
Lodewijk XIV was op het toppunt van zijn macht:
 Er was één koning die zijn burgers de wetten toeschreef
 Er was één geloof
 Hij stond zelf aan het hoofd van het leger

Hij wilde het volk een goede uitleg geven waarom hij zoveel macht had.
Het ‘Droit Divin’ (het goddelijke recht):
 God heeft de koning aangewezen als zijn vertegenwoordiger op aarde
 De koning is alleen verantwoording schuldig aan God
 Hij moest zijn best doen om die macht te gebruiken om zijn volk zo goed mogelijk te dienen.
 Wanneer een heerser alle macht in handen heeft én vindt dat hij aan niemand verantwoording
schuldig is, behalve aan God, noemen we dat absolutisme