Samenvatting
bij hoofdstuk 3
, (Over)leven in Europa havo Samenvatting H3
3 Op de grens van continenten
De hoofdvraag in dit hoofdstuk is:
Hoe bepalend zijn de platentektoniek en de (toenemende) bevolkingsdruk
voor de toekomst van het Middellandse Zeegebied?
3.1 Actieve aarde
Deelvragen
1 Hoe verloopt de platentektoniek in het Middellandse Zeegebied?
2 Welk verband is er tussen plaatbewegingen, aardbevingen en
gebergtevorming in het Middellandse Zeegebied?
Een supercontinent valt uiteen
► Het Middellandse Zeegebied ligt op de grens van drie continenten:
Afrika, Europa en Azië. De breuklijnen van de vier platen waarop de
continenten liggen, lopen door de Middellandse Zee, maar soms ook door
landen rondom de Middellandse Zee (figuur 3.3).
● 225 miljoen jaar geleden lag er één continent op aarde, Pangea. Dat brak
180 miljoen jaar geleden, op de grens van Trias en Jura, in tweeën. Toen is
het Middellandse Zeegebied ontstaan. Afrika kwam los van Europa en
ertussenin ontstond de Tethys Oceaan. Dit is de voorloper van de
Middellandse Zee (figuur 3.4).
Het westelijke deel van het Middellandse Zeegebied in de knel
► Tijdens het Krijt, 145 tot 60 miljoen jaar geleden, veranderde de richting
van de platen. Ze bewogen vanaf dat moment niet meer van elkaar af,
convergente maar naar elkaar toe. Er is sprake van een convergente plaatgrens. 12 tot
plaatgrens 13 miljoen jaar geleden botste Zuidoost-Turkije door deze beweging met
het Arabisch Schiereiland. Vanaf dat moment spreekt men van de
Middellandse Zee.
● Tijdens dit proces van convergentie was er sprake van subductie. De
zwaardere Afrikaanse plaat dook onder de lichtere Euraziatische plaat. Aan
de randen van de botsingszone werden de gesteenten geplooid en werden
alpiene zelfs grote stukken van de Afrikaanse plaat over afstanden van honderden
plooiingsfase kilometers over Zuid-Europa geduwd. In deze alpiene plooiingsfase
ontstonden de Pyreneeën, de Karpaten en de Alpen.
De Arabische plaat
► In het noordoosten van de Afrikaanse plaat ontstond 20 miljoen jaar
geleden een groot aantal breuken (figuur 3.6). De belangrijkste breuk
dateert van 10 miljoen jaar geleden en vormt nu de Rode Zee en de Golf
van Aden. Ten oosten van deze langgerekte breuk ligt de losgescheurde
Arabische plaat. Sinds het ontstaan van de scheuring:
- is de Arabische plaat naar het noorden geschoven en gebotst met Turkije
en Iran.
- zijn aan de randen van deze botsingszone plooiingsgebergten gevormd
(figuur 3.7).
● Intussen werd de Rode Zee steeds breder. Beide processen, de
verschuiving van het Arabisch schiereiland en de vorming van een nieuwe
De Geo LRN-line hv bovenbouw
© ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2022
bij hoofdstuk 3
, (Over)leven in Europa havo Samenvatting H3
3 Op de grens van continenten
De hoofdvraag in dit hoofdstuk is:
Hoe bepalend zijn de platentektoniek en de (toenemende) bevolkingsdruk
voor de toekomst van het Middellandse Zeegebied?
3.1 Actieve aarde
Deelvragen
1 Hoe verloopt de platentektoniek in het Middellandse Zeegebied?
2 Welk verband is er tussen plaatbewegingen, aardbevingen en
gebergtevorming in het Middellandse Zeegebied?
Een supercontinent valt uiteen
► Het Middellandse Zeegebied ligt op de grens van drie continenten:
Afrika, Europa en Azië. De breuklijnen van de vier platen waarop de
continenten liggen, lopen door de Middellandse Zee, maar soms ook door
landen rondom de Middellandse Zee (figuur 3.3).
● 225 miljoen jaar geleden lag er één continent op aarde, Pangea. Dat brak
180 miljoen jaar geleden, op de grens van Trias en Jura, in tweeën. Toen is
het Middellandse Zeegebied ontstaan. Afrika kwam los van Europa en
ertussenin ontstond de Tethys Oceaan. Dit is de voorloper van de
Middellandse Zee (figuur 3.4).
Het westelijke deel van het Middellandse Zeegebied in de knel
► Tijdens het Krijt, 145 tot 60 miljoen jaar geleden, veranderde de richting
van de platen. Ze bewogen vanaf dat moment niet meer van elkaar af,
convergente maar naar elkaar toe. Er is sprake van een convergente plaatgrens. 12 tot
plaatgrens 13 miljoen jaar geleden botste Zuidoost-Turkije door deze beweging met
het Arabisch Schiereiland. Vanaf dat moment spreekt men van de
Middellandse Zee.
● Tijdens dit proces van convergentie was er sprake van subductie. De
zwaardere Afrikaanse plaat dook onder de lichtere Euraziatische plaat. Aan
de randen van de botsingszone werden de gesteenten geplooid en werden
alpiene zelfs grote stukken van de Afrikaanse plaat over afstanden van honderden
plooiingsfase kilometers over Zuid-Europa geduwd. In deze alpiene plooiingsfase
ontstonden de Pyreneeën, de Karpaten en de Alpen.
De Arabische plaat
► In het noordoosten van de Afrikaanse plaat ontstond 20 miljoen jaar
geleden een groot aantal breuken (figuur 3.6). De belangrijkste breuk
dateert van 10 miljoen jaar geleden en vormt nu de Rode Zee en de Golf
van Aden. Ten oosten van deze langgerekte breuk ligt de losgescheurde
Arabische plaat. Sinds het ontstaan van de scheuring:
- is de Arabische plaat naar het noorden geschoven en gebotst met Turkije
en Iran.
- zijn aan de randen van deze botsingszone plooiingsgebergten gevormd
(figuur 3.7).
● Intussen werd de Rode Zee steeds breder. Beide processen, de
verschuiving van het Arabisch schiereiland en de vorming van een nieuwe
De Geo LRN-line hv bovenbouw
© ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2022
