Samenvattingen Jeugdrecht begrepen en Ethiek – EUR
studiemateriaal
Hoofdstuk 1: Inleiding recht
Het doel van recht gaat vaak om: rechtvaardigheid, gelijkheid,
beschermen van de zwaksten en bijvoorbeeld conflictenbeheersing.
Daarnaast heeft het recht ook een ‘technisch’ doel: het ordenen van de
samenleving en het geven van regels om conflicten te voorkomen – het
recht is het geheel van overheidsregels dat de samenleving ordent.
Om enige ordening aan te brengen in die massa rechtsregels wordt het
recht ingedeeld in verschillende onderdelen. Deze delen van het recht
worden rechtsgebieden genoemd.
Staatsrecht: geeft de basisregels voor de organisatie van de
overheid. Het beschrijft de onderlinge verhouding, en het geeft
regels voor de relatie tussen burger en overheid. De belangrijkste
wet op het terrein van het staatsrecht is de Grondwet.
Bestuursrecht: geeft regels voor de bestuurstaak van de overheid.
Met ‘bestuurstaak’ wordt bedoeld het ordenen van taken van de
overheid. Wat de overheid in contacten met de burger wel en niet
mag doen. Staat in het bestuursrecht. Een belangrijke wet, die
praktisch voor het hele bestuursrecht geldt, is de Algemene wet
bestuursrecht (Awb).
Stafrecht: Het strafrecht is een klein deel van het totale recht.
Typerend voor het strafrecht is dat het verboden gedragingen
beschrijft, zoals diefstal en moord. Twee belangrijke wetboeken op
het gebied van het strafrecht zijn het Wetboek van Strafrecht (Sr),
dat een groot aantal stafbepalingen, zoals diefstal, doodslag en
dergelijke, gevat, en het Wetboek van Strafvordering (Sv). Dit laatste
wetboek regelt wat er gebeurt als er eenmaal een strafbaar feit is
gepleegd. Het beschrijft de rechten van de verdachten, de
bevoegdheden van politie en justitie, en gaat in op de gang van
zaken tijdens het strafproces.
Burgerlijk recht: regelt de rechtsverhouding tussen burgers
onderling. Deze rechtsrelaties kunnen heel verschillend van aard
zijn: zakelijke relaties zoals koop en huur, en familierechtelijke
relaties, zoals de relatie tussen ouder en kind of tussen echtgenoten.
Het burgerlijk recht bestaat uit drie onderdelen:
1. Personen- en familierecht, waarin de familierechtelijke relatie
tussen mensen worden geregeld zoals ouderschap, gezag,
omgang en (echt)scheiding;
2. Vermogensrecht, dat de zakelijke relaties tussen personen
regelt, zoals koop, huur en hypotheek;
, 3. Rechtspersonenrecht, een recht persoon is een organisatie of
onderneming die een zelfstandig leven leidt in het recht (vv, bv,
stichting of vereniging)
Twee belangrijke wetboeken in het burgerlijk recht zijn: het Burgerlijk
Wetboek (BW), waarin de rechten en plichten staan beschreven van
burgers op het terrein van het personen- en familierecht, het
vermogensrecht en het rechtspersonen recht en het Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering (RV). Dit wetboek bevat het procesrecht
met onder andere de gang van zaken tijdens een burgerlijk proces, de
betekenis van een dagvaarding en de rol van de advocaat.
Het Jeugdrecht is geen eigen rechtsgebied en het valt ook niet onder één
rechtsgebied. Het jeugdrecht bestaat uit alle onderdelen uit de
verschillende rechtsgebieden die over jeugdigen gaan of voor jeugdigen
belangrijk zijn.
Zo geeft strafrecht o.a. speciale straffen voor jeugdige verdachten
De regels uit het burgerlijk recht over het gezag dat ouders over
hun kinderen uitoefenen, vallen ook onder het jeugdrecht
Ditzelfde geldt voor de regels uit de Jeugdwet die beschrijven wat
een jeugdige moet doen om hulp te krijgen.
Materiaal recht en formeel recht: bevat de rechten en plichten van
burgers, het formeel recht geeft het procesrecht. Zo beschrijft materiaal
strafrecht de strafbepalingen, zoals diefstal, brandstichting en
mishandeling. Het formeel strafrecht geeft aan wat er gebeurt als er
een strafbaar feit is gepleegd: de rechten van de verdachte, de positie van
de raadsman, de bevoegdheden van politie en justitie om de waarheid te
achterhalen en de gang van zaken tijdens de rechtszaak.
Formeel recht noemt men ook wel procesrecht.
Nationaal en internationaal recht: Ieder land is vrij om zijn eigen
rechtsregels te maken. Deze regels gelden op het grondgebied van dat
land. We noemen dit het nationaal recht. Daarnaast is er internationaal
recht, dat de rechtsrelaties tussen verschillende staten regelt. Deze
rechtsrelaties worden vaak vastgesteld in internationale verdragen.
De Europese wetgeving heeft steeds meer invloed op onze nationale
wetgeving, zo gelden in alle landen van de EU bijvoorbeeld de Europese
privacyregels van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).
Ook het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens
en de fundamentele vrijheden (EVRM) moet hier worden genoemd. Dit
verdrag heeft o.a. invloed op ons personen- en familierechten en onze
strafrecht. En voor het jeugdrecht wijzen we op het Internationaal Verdrag
inzake de Rechten van het Kind (IVRK), waarin de overheden van de
,lidstaten zich verplichten om de rechten van het kind te respecteren en te
bevorderen, bijvoorbeeld het recht op een naam, op een nationaliteit, op
omgang met beide ouders, op gezondheidszorg en op onderwijs.
Hoofdstuk 2: De ouders van de jeugdige
Het personen- en familierecht gaat over het juridische relaties tussen
ouders en kinderen en tussen echtgenoten. Hieruit ontstaan rechten en
plichten.
Juridische moeder: is de vrouw uit wie het kind is geboren. De
biologische moeder is de juridische moeder. Deze regel geldt ook als er bij
de bevruchting een eicel van een andere vrouw is ingebracht.
Draagmoederschap wil zeggen dat een vrouw (‘draagmoeder’) voor een
andere vrouw (‘wensmoeder’) een kind ter wereld brengt. Het BW kent
(nog) geen regeling voor draagmoederschap.
Juridische vader: is de man:
Die bij de geboorte met de moeder is gehuwd;
Die de jeugdige heeft erkend;
Van wie door de rechter het vaderschap is vastgesteld; of
Die de jeugdige heeft geadopteerd.
Vader van het kind is de man die op het moment van de geboorte
getrouwd is met de vrouw die het kind ter wereld brengt.
Overlijdt een man tijdens het huwelijk en brengt de vrouw een kind ter
wereld binnen 306 dagen na dit overlijden, dan wordt de overleden man
gezien als juridische vader van het kind (zelfs als de vrouw alweer opnieuw
zou zijn getrouwd). Men gaat ervan uit dat de bevruchting nog heeft
plaatsgevonden toen de man leefde.
Geregistreerde partner van de moeder: deze regeling werkt hetzelfde.
Sinds 1 april 2014 is er geen verschil tussen een huwelijk en geregistreerd
partnerschap.
Ontkenning en erkenning
Vaderschap ontkennen: kan alleen via een verzoek aan de rechtbank
wanneer het duidelijk is dat de man niet de biologische vader is van het
kind. Stemt de rechtbank in met het ontkenningsverzoek, dan is de man
niet langer de juridische vader van het kind.
// Opmerkingen:
De andere man, de verwekker, heeft geen juridische middelen om het
, vaderschap van de echtgenoot te ontkennen. Alleen de echtgenoten van
het kind kunnen een ontkenningsverzoek doen.
Erkennen wil zeggen dat de man bij de Burgerlijke Stand van de gemeente
verklaart dat hij de juridische vader van het kind wil zijn. Bij erkenning
gaat het om de juridische daad: de man schept door de erkenning een
familierechtelijke relatie tussen hem en de jeugdige. Na de erkenning is de
erkenner ook de juridische vader van de jeugdige, ook al is een andere
man de biologische vader.
// Opmerkingen:
Een kind van wie de vader is overleden, kan niet door een andere man
worden erkend. Een kind dat eenmaal een juridische vader heeft, houdt
deze man in principe zijn hele leven als juridische vader. Erkenning is ook
niet mogelijk na een (echt)scheiding. Al zou de vader na de scheiding in
een ander werelddeel gaan wonen en nooit meer contact met zijn kind
hebben, toch is en blijft hij de juridische vader.
Voor de erkenning van een jeugdige;
Tot 16 jaar heeft de man toestemming van de moeder nodig.
Tussen 12 en 16 jaar toestemming van de moeder en jeugdige nodig
Vanaf 16 jaar is alleen toestemming va jeugdige nodig.
Geen toestemming, toch erkenning: Geven moeder en/of jeugdige
geen toestemming, dan gaat de erkenning in principe niet door. Maar een
man die kan aantonen dat hij de verwekker is van de jeugdige, hoeft zich
niet bij de weigering van de moeder neer te leggen. Hij kan de rechtbank
vragen om vervangende toestemming. De rechter geeft de man
toestemming voor de erkenning als hij meent dat de erkenning:
De belangen van het kind niet zal schaden; én
De belangen niet zal schaden die de moeder heeft bij een
ongestoorde verhouding met haar kind
// Opmerkingen:
Ook de spermadonor of eiceldonor heeft het recht om de rechtbank om
vervangende toestemming te vragen als moeder deze weigert.
Voorwaarde is dat de man of vrouw in een ‘nauwe persoonlijke betrekking’
(family life) tot de moeder of het kind staat of heeft gestaan. Daarbij is het
vooral van belang of het op het moment van het donorschap de bedoeling
was van de moeder en de donor om een familieband te laten ontstaan
tussen het kind en de donor.
Erkenning is niet mogelijk:
studiemateriaal
Hoofdstuk 1: Inleiding recht
Het doel van recht gaat vaak om: rechtvaardigheid, gelijkheid,
beschermen van de zwaksten en bijvoorbeeld conflictenbeheersing.
Daarnaast heeft het recht ook een ‘technisch’ doel: het ordenen van de
samenleving en het geven van regels om conflicten te voorkomen – het
recht is het geheel van overheidsregels dat de samenleving ordent.
Om enige ordening aan te brengen in die massa rechtsregels wordt het
recht ingedeeld in verschillende onderdelen. Deze delen van het recht
worden rechtsgebieden genoemd.
Staatsrecht: geeft de basisregels voor de organisatie van de
overheid. Het beschrijft de onderlinge verhouding, en het geeft
regels voor de relatie tussen burger en overheid. De belangrijkste
wet op het terrein van het staatsrecht is de Grondwet.
Bestuursrecht: geeft regels voor de bestuurstaak van de overheid.
Met ‘bestuurstaak’ wordt bedoeld het ordenen van taken van de
overheid. Wat de overheid in contacten met de burger wel en niet
mag doen. Staat in het bestuursrecht. Een belangrijke wet, die
praktisch voor het hele bestuursrecht geldt, is de Algemene wet
bestuursrecht (Awb).
Stafrecht: Het strafrecht is een klein deel van het totale recht.
Typerend voor het strafrecht is dat het verboden gedragingen
beschrijft, zoals diefstal en moord. Twee belangrijke wetboeken op
het gebied van het strafrecht zijn het Wetboek van Strafrecht (Sr),
dat een groot aantal stafbepalingen, zoals diefstal, doodslag en
dergelijke, gevat, en het Wetboek van Strafvordering (Sv). Dit laatste
wetboek regelt wat er gebeurt als er eenmaal een strafbaar feit is
gepleegd. Het beschrijft de rechten van de verdachten, de
bevoegdheden van politie en justitie, en gaat in op de gang van
zaken tijdens het strafproces.
Burgerlijk recht: regelt de rechtsverhouding tussen burgers
onderling. Deze rechtsrelaties kunnen heel verschillend van aard
zijn: zakelijke relaties zoals koop en huur, en familierechtelijke
relaties, zoals de relatie tussen ouder en kind of tussen echtgenoten.
Het burgerlijk recht bestaat uit drie onderdelen:
1. Personen- en familierecht, waarin de familierechtelijke relatie
tussen mensen worden geregeld zoals ouderschap, gezag,
omgang en (echt)scheiding;
2. Vermogensrecht, dat de zakelijke relaties tussen personen
regelt, zoals koop, huur en hypotheek;
, 3. Rechtspersonenrecht, een recht persoon is een organisatie of
onderneming die een zelfstandig leven leidt in het recht (vv, bv,
stichting of vereniging)
Twee belangrijke wetboeken in het burgerlijk recht zijn: het Burgerlijk
Wetboek (BW), waarin de rechten en plichten staan beschreven van
burgers op het terrein van het personen- en familierecht, het
vermogensrecht en het rechtspersonen recht en het Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering (RV). Dit wetboek bevat het procesrecht
met onder andere de gang van zaken tijdens een burgerlijk proces, de
betekenis van een dagvaarding en de rol van de advocaat.
Het Jeugdrecht is geen eigen rechtsgebied en het valt ook niet onder één
rechtsgebied. Het jeugdrecht bestaat uit alle onderdelen uit de
verschillende rechtsgebieden die over jeugdigen gaan of voor jeugdigen
belangrijk zijn.
Zo geeft strafrecht o.a. speciale straffen voor jeugdige verdachten
De regels uit het burgerlijk recht over het gezag dat ouders over
hun kinderen uitoefenen, vallen ook onder het jeugdrecht
Ditzelfde geldt voor de regels uit de Jeugdwet die beschrijven wat
een jeugdige moet doen om hulp te krijgen.
Materiaal recht en formeel recht: bevat de rechten en plichten van
burgers, het formeel recht geeft het procesrecht. Zo beschrijft materiaal
strafrecht de strafbepalingen, zoals diefstal, brandstichting en
mishandeling. Het formeel strafrecht geeft aan wat er gebeurt als er
een strafbaar feit is gepleegd: de rechten van de verdachte, de positie van
de raadsman, de bevoegdheden van politie en justitie om de waarheid te
achterhalen en de gang van zaken tijdens de rechtszaak.
Formeel recht noemt men ook wel procesrecht.
Nationaal en internationaal recht: Ieder land is vrij om zijn eigen
rechtsregels te maken. Deze regels gelden op het grondgebied van dat
land. We noemen dit het nationaal recht. Daarnaast is er internationaal
recht, dat de rechtsrelaties tussen verschillende staten regelt. Deze
rechtsrelaties worden vaak vastgesteld in internationale verdragen.
De Europese wetgeving heeft steeds meer invloed op onze nationale
wetgeving, zo gelden in alle landen van de EU bijvoorbeeld de Europese
privacyregels van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).
Ook het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens
en de fundamentele vrijheden (EVRM) moet hier worden genoemd. Dit
verdrag heeft o.a. invloed op ons personen- en familierechten en onze
strafrecht. En voor het jeugdrecht wijzen we op het Internationaal Verdrag
inzake de Rechten van het Kind (IVRK), waarin de overheden van de
,lidstaten zich verplichten om de rechten van het kind te respecteren en te
bevorderen, bijvoorbeeld het recht op een naam, op een nationaliteit, op
omgang met beide ouders, op gezondheidszorg en op onderwijs.
Hoofdstuk 2: De ouders van de jeugdige
Het personen- en familierecht gaat over het juridische relaties tussen
ouders en kinderen en tussen echtgenoten. Hieruit ontstaan rechten en
plichten.
Juridische moeder: is de vrouw uit wie het kind is geboren. De
biologische moeder is de juridische moeder. Deze regel geldt ook als er bij
de bevruchting een eicel van een andere vrouw is ingebracht.
Draagmoederschap wil zeggen dat een vrouw (‘draagmoeder’) voor een
andere vrouw (‘wensmoeder’) een kind ter wereld brengt. Het BW kent
(nog) geen regeling voor draagmoederschap.
Juridische vader: is de man:
Die bij de geboorte met de moeder is gehuwd;
Die de jeugdige heeft erkend;
Van wie door de rechter het vaderschap is vastgesteld; of
Die de jeugdige heeft geadopteerd.
Vader van het kind is de man die op het moment van de geboorte
getrouwd is met de vrouw die het kind ter wereld brengt.
Overlijdt een man tijdens het huwelijk en brengt de vrouw een kind ter
wereld binnen 306 dagen na dit overlijden, dan wordt de overleden man
gezien als juridische vader van het kind (zelfs als de vrouw alweer opnieuw
zou zijn getrouwd). Men gaat ervan uit dat de bevruchting nog heeft
plaatsgevonden toen de man leefde.
Geregistreerde partner van de moeder: deze regeling werkt hetzelfde.
Sinds 1 april 2014 is er geen verschil tussen een huwelijk en geregistreerd
partnerschap.
Ontkenning en erkenning
Vaderschap ontkennen: kan alleen via een verzoek aan de rechtbank
wanneer het duidelijk is dat de man niet de biologische vader is van het
kind. Stemt de rechtbank in met het ontkenningsverzoek, dan is de man
niet langer de juridische vader van het kind.
// Opmerkingen:
De andere man, de verwekker, heeft geen juridische middelen om het
, vaderschap van de echtgenoot te ontkennen. Alleen de echtgenoten van
het kind kunnen een ontkenningsverzoek doen.
Erkennen wil zeggen dat de man bij de Burgerlijke Stand van de gemeente
verklaart dat hij de juridische vader van het kind wil zijn. Bij erkenning
gaat het om de juridische daad: de man schept door de erkenning een
familierechtelijke relatie tussen hem en de jeugdige. Na de erkenning is de
erkenner ook de juridische vader van de jeugdige, ook al is een andere
man de biologische vader.
// Opmerkingen:
Een kind van wie de vader is overleden, kan niet door een andere man
worden erkend. Een kind dat eenmaal een juridische vader heeft, houdt
deze man in principe zijn hele leven als juridische vader. Erkenning is ook
niet mogelijk na een (echt)scheiding. Al zou de vader na de scheiding in
een ander werelddeel gaan wonen en nooit meer contact met zijn kind
hebben, toch is en blijft hij de juridische vader.
Voor de erkenning van een jeugdige;
Tot 16 jaar heeft de man toestemming van de moeder nodig.
Tussen 12 en 16 jaar toestemming van de moeder en jeugdige nodig
Vanaf 16 jaar is alleen toestemming va jeugdige nodig.
Geen toestemming, toch erkenning: Geven moeder en/of jeugdige
geen toestemming, dan gaat de erkenning in principe niet door. Maar een
man die kan aantonen dat hij de verwekker is van de jeugdige, hoeft zich
niet bij de weigering van de moeder neer te leggen. Hij kan de rechtbank
vragen om vervangende toestemming. De rechter geeft de man
toestemming voor de erkenning als hij meent dat de erkenning:
De belangen van het kind niet zal schaden; én
De belangen niet zal schaden die de moeder heeft bij een
ongestoorde verhouding met haar kind
// Opmerkingen:
Ook de spermadonor of eiceldonor heeft het recht om de rechtbank om
vervangende toestemming te vragen als moeder deze weigert.
Voorwaarde is dat de man of vrouw in een ‘nauwe persoonlijke betrekking’
(family life) tot de moeder of het kind staat of heeft gestaan. Daarbij is het
vooral van belang of het op het moment van het donorschap de bedoeling
was van de moeder en de donor om een familieband te laten ontstaan
tussen het kind en de donor.
Erkenning is niet mogelijk:
