Samenvatting geschiedenis: Dekolonisatie en koude oorlog
Hoofdstuk 1 - Geen veilige vrede, maar koude oorlog
1.1 Lenin & Wilson
● Derde jaar van eerste wereldoorlog(1914-1918), revolutie in Rusland > november 1917 Lenin aan de
macht.
● Lenin was de leider van het communisme in Rusland en wilde een communistische wereldrevolutie.
● Doel: Opkomen voor de onderdrukten. Tegen kapitalisme, voor gelijkheid
● Niks van terecht
Wilson
● Ambitieus plan voor nieuwe vreedzame, welvarende wereldorde.
● Doel: Democratische wereld.
● Niks van terecht
Oprichting Volkenbond.
Geen succes:
- VS geen lid (politiek van isolement)
- Dui en SU geweerd
- Besluiten na iedere toestemming
Roosevelt
● In tweede wereldoorlog Roosevelt ijveren collectieve veiligheid.
● Roosevelt idee sterkere volkerenorganisatie. Bondgenoten: Churchill, Stalin.
1945: Begin van de spanning
4 tot 11 februari: Conferentie van Jalta > WO2 stoppen
17 juli tot 2 augustus: Conferentie Potsdam > Eigenbelang
● Dui en Berlijn verdeeld
● De gebieden in oost Europa
● April 1945 Oprichting Verenigde Naties (VN)
VN twee grote verschillen met volkenbond:
1. VS nu lid
2. Grote 5 mogendheden de leiding.
Veiligheidsraad: Raad dat bepaald of een land militaire middelen krijgt of het met geweld mag afdwingen.
Vijftien leden, vijf permanent.
Vetorecht: Recht die belangrijke beslissingen kan blokkeren. Alleen de VS, SU, China, GB en Fr kregen dit
recht.
Na 1945: Verschillende factoren die een rol speelden bij het ontstaan van de koude oorlog:
- VS en SU bleven van de 5 mogendheden over.
- WO2 grote delen Azië en Europa losgewrikt, de VS en SU wilde allebei hun invloedssfeer daar
uitbreiden. Neiging versterkt > Amerika stond voor Kapitalisme en SU voor dictatuur.
1.2 Koude Oorlog in Europa
● Stalin wilt een ‘cordon sanitaire’ creëren. Cordon sanitaire: veiligheidsgordel van bevriende naties die
de SU zouden helpen tegen toekomstige agressie. Estland, Letland, Polen en Roemenië.
● De landen die het rode leger van de duitsers had bevrijd bracht stalin in zijn invloedssfeer ( Oost-
Europa) Deze landen worden satellietstaten genoemd. De landen die Amerika had bevrijd, maakte
deel uit van hun invloedssfeer. ( Rest van Europa )
Ondanks deze logische deling toch tot 1949 veel spanning:
- Stalin bracht overal in Oost-Europa communistische regimes aan de macht.
● Kregen een totalitair systeem
, ● Volledig van het westen afgegrendeld, ‘ijzeren gordijn’.
- Mogelijkheid > stalin zijn invloedssfeer verder uitbreiden.
- Duitsland moest verdeeld worden.
Gevolg van deze spanningen: Containmentpolitiek VS
Directe aanleiding dit besluit: Spanningen rond Griekenland en Turkije.
Containmentpolitiek wordt ingevoerd op 12 maart 1947.
Containment: indamming communisme.
2 onderdelen:
1. Marshallplan: VS geeft steun aan West-Europese landen voor de wederopbouw. Voordelen VS: meer
handel en houdt kiezers in West-Europa tegen om op de communisten te stemmen.
2. Truman-doctrine: VS geeft militaire steun aan landen om verspreiding van het communisme te
voorkomen.
Duitsland in 1945 in vier bezettingszones verdeeld:
23 mei 1949 in het westelijke deel Duitsland > Democratische, kapitalistische Bondsrepubliek. (BRD)
Later ook Communistische Duitse Democratische Republiek in oostelijke deel.
● VS richtte in 1949 de Noord-Atlantische Verdrags Organisatie op. (NAVO)
● SU daar tegenover in 1955 > Warschaupact.
1.3 Koude oorlog in Azië
Twee gebeurtenissen Amerika sidderen:
● September 1949: Sovjet-Unie geslaagde kernproef.
● Oktober 1949: China wordt communistisch (niet door SU).
- Chinese communistische leider Mao keert zich tegen stalin. Mao was niet van Stalin afhankelijk.
- Truman de schuld. Truman: ‘I am not a soft on communism’
1.4 Koude oorlog en Dekolonisatie
● Veertig jaar lang vrede door nucleaire dreiging: Dreiging met kernwapens. SU en VS verwikkeld in
wapenwedloop: Landen proberen elkaar te overtreffen op het gebied van aantallen wapens.
● 1953: Dood Stalin
● Chroesjtsjov opvolger Stalin vanaf 1956 > politiek van ‘vreedzame coëxistentie’: Situatie waarin staten
vreedzaam naast elkaar bestaan, maar zich verder weinig of niet om elkaar bekommeren.
● VS en SU via ontspanningspolitiek (détente) de vijandschap en wapenwedloop beperkt > strijd door
economische en politieke concurrentie gewonnen moest worden.
WO2 betekende genadeklap voor kolonialisme in Azië:
- Tijdens de WO2 had Japan veel kolonies gekoloniseerd > Ze zeiden dat die landen onafhankelijk
waren, maar eigenlijk had Japan invloed op het bestuur.
- Japan had dus de westerse blanke kolonisatoren vernederd, omdat Japan die landen zo snel
veroverde.
- Gevolg: Europeanen verloren veel macht en prestige. De bevolking in onafhankelijke landen werden
gestimuleerd tot nationalisme.
- Na capitulatie Japan (Japan oorlog verloren > trekt terug): Machtsvacuüm > Nationalistische leiders
riepen onafhankelijkheid uit.
● SU en China steunen onafhankelijke landen die communistisch wilden worden.
● VS sprak steun aan gekoloniseerde volken uit. Verklaring: VS eerste land dat zich van koloniale
overheersing had bevrijd.
● VS deed dat minder bij Vietnam > Vietnam stond onder communistische leiding.
Hoofdstuk 2 - De vietnamese deling
2.1 Vietnam onder de Fransen
Hoofdstuk 1 - Geen veilige vrede, maar koude oorlog
1.1 Lenin & Wilson
● Derde jaar van eerste wereldoorlog(1914-1918), revolutie in Rusland > november 1917 Lenin aan de
macht.
● Lenin was de leider van het communisme in Rusland en wilde een communistische wereldrevolutie.
● Doel: Opkomen voor de onderdrukten. Tegen kapitalisme, voor gelijkheid
● Niks van terecht
Wilson
● Ambitieus plan voor nieuwe vreedzame, welvarende wereldorde.
● Doel: Democratische wereld.
● Niks van terecht
Oprichting Volkenbond.
Geen succes:
- VS geen lid (politiek van isolement)
- Dui en SU geweerd
- Besluiten na iedere toestemming
Roosevelt
● In tweede wereldoorlog Roosevelt ijveren collectieve veiligheid.
● Roosevelt idee sterkere volkerenorganisatie. Bondgenoten: Churchill, Stalin.
1945: Begin van de spanning
4 tot 11 februari: Conferentie van Jalta > WO2 stoppen
17 juli tot 2 augustus: Conferentie Potsdam > Eigenbelang
● Dui en Berlijn verdeeld
● De gebieden in oost Europa
● April 1945 Oprichting Verenigde Naties (VN)
VN twee grote verschillen met volkenbond:
1. VS nu lid
2. Grote 5 mogendheden de leiding.
Veiligheidsraad: Raad dat bepaald of een land militaire middelen krijgt of het met geweld mag afdwingen.
Vijftien leden, vijf permanent.
Vetorecht: Recht die belangrijke beslissingen kan blokkeren. Alleen de VS, SU, China, GB en Fr kregen dit
recht.
Na 1945: Verschillende factoren die een rol speelden bij het ontstaan van de koude oorlog:
- VS en SU bleven van de 5 mogendheden over.
- WO2 grote delen Azië en Europa losgewrikt, de VS en SU wilde allebei hun invloedssfeer daar
uitbreiden. Neiging versterkt > Amerika stond voor Kapitalisme en SU voor dictatuur.
1.2 Koude Oorlog in Europa
● Stalin wilt een ‘cordon sanitaire’ creëren. Cordon sanitaire: veiligheidsgordel van bevriende naties die
de SU zouden helpen tegen toekomstige agressie. Estland, Letland, Polen en Roemenië.
● De landen die het rode leger van de duitsers had bevrijd bracht stalin in zijn invloedssfeer ( Oost-
Europa) Deze landen worden satellietstaten genoemd. De landen die Amerika had bevrijd, maakte
deel uit van hun invloedssfeer. ( Rest van Europa )
Ondanks deze logische deling toch tot 1949 veel spanning:
- Stalin bracht overal in Oost-Europa communistische regimes aan de macht.
● Kregen een totalitair systeem
, ● Volledig van het westen afgegrendeld, ‘ijzeren gordijn’.
- Mogelijkheid > stalin zijn invloedssfeer verder uitbreiden.
- Duitsland moest verdeeld worden.
Gevolg van deze spanningen: Containmentpolitiek VS
Directe aanleiding dit besluit: Spanningen rond Griekenland en Turkije.
Containmentpolitiek wordt ingevoerd op 12 maart 1947.
Containment: indamming communisme.
2 onderdelen:
1. Marshallplan: VS geeft steun aan West-Europese landen voor de wederopbouw. Voordelen VS: meer
handel en houdt kiezers in West-Europa tegen om op de communisten te stemmen.
2. Truman-doctrine: VS geeft militaire steun aan landen om verspreiding van het communisme te
voorkomen.
Duitsland in 1945 in vier bezettingszones verdeeld:
23 mei 1949 in het westelijke deel Duitsland > Democratische, kapitalistische Bondsrepubliek. (BRD)
Later ook Communistische Duitse Democratische Republiek in oostelijke deel.
● VS richtte in 1949 de Noord-Atlantische Verdrags Organisatie op. (NAVO)
● SU daar tegenover in 1955 > Warschaupact.
1.3 Koude oorlog in Azië
Twee gebeurtenissen Amerika sidderen:
● September 1949: Sovjet-Unie geslaagde kernproef.
● Oktober 1949: China wordt communistisch (niet door SU).
- Chinese communistische leider Mao keert zich tegen stalin. Mao was niet van Stalin afhankelijk.
- Truman de schuld. Truman: ‘I am not a soft on communism’
1.4 Koude oorlog en Dekolonisatie
● Veertig jaar lang vrede door nucleaire dreiging: Dreiging met kernwapens. SU en VS verwikkeld in
wapenwedloop: Landen proberen elkaar te overtreffen op het gebied van aantallen wapens.
● 1953: Dood Stalin
● Chroesjtsjov opvolger Stalin vanaf 1956 > politiek van ‘vreedzame coëxistentie’: Situatie waarin staten
vreedzaam naast elkaar bestaan, maar zich verder weinig of niet om elkaar bekommeren.
● VS en SU via ontspanningspolitiek (détente) de vijandschap en wapenwedloop beperkt > strijd door
economische en politieke concurrentie gewonnen moest worden.
WO2 betekende genadeklap voor kolonialisme in Azië:
- Tijdens de WO2 had Japan veel kolonies gekoloniseerd > Ze zeiden dat die landen onafhankelijk
waren, maar eigenlijk had Japan invloed op het bestuur.
- Japan had dus de westerse blanke kolonisatoren vernederd, omdat Japan die landen zo snel
veroverde.
- Gevolg: Europeanen verloren veel macht en prestige. De bevolking in onafhankelijke landen werden
gestimuleerd tot nationalisme.
- Na capitulatie Japan (Japan oorlog verloren > trekt terug): Machtsvacuüm > Nationalistische leiders
riepen onafhankelijkheid uit.
● SU en China steunen onafhankelijke landen die communistisch wilden worden.
● VS sprak steun aan gekoloniseerde volken uit. Verklaring: VS eerste land dat zich van koloniale
overheersing had bevrijd.
● VS deed dat minder bij Vietnam > Vietnam stond onder communistische leiding.
Hoofdstuk 2 - De vietnamese deling
2.1 Vietnam onder de Fransen
