Aardrijkskunde samenvatting hoofdstuk 1
1.1 patronen: economische wereldkaart
Welvaartsverschillen tussen landen kun je op een aantal manieren meten:
1. Het bruto binnenlands product per hoofd: door de waarde van de goederen en diensten die
in één jaar geproduceerd worden door alle personen & bedrijven daar op te tellen : door het
aantal inwoners (dollars/euro’s)
2. De samenstelling v/d beroepsbevolking: de ontwikkelingspeil is hoger als er minder mensen
in de landbouw werken en meer in de formele dienstensector
De levensomstandigheden van mensen kun je zien aan de VN-ontwikkelingsindex/welzijnsindex:
hierbij let je naast inkomen op de alfabetiseringsgraad en de levensverwachting
Er zitten 4 nadelen aan het bbp/hoofd als maatstaf te gebruiken:
1. De dollar is niet overal evenveel waard
2. De inkomsten uit de informele sector, de ruilhandel en de zelfvoorziening in de landbouw
tellen vaak niet mee in de statistieken van de officiële economie.
3. Achter een aardig gemiddeld inkomen kan voor een grote groep mensen toch een wereld
van armoe schuilgaan. Ongewenste en grote verschillen tussen groepen mensen noem je
sociale ongelijkheid.
4. Het bbp/hoofd laat geen regionale verschillen zien.
1.2 patronen: bevolkingsspreiding
De gemiddelde bevolkingsdichtheid op aarde is ruim 50 inwoners per vierkante kilometer. Maar één
blik op de kaart met de bevolkingsspreiding laat zien dat de wereldburgers zeer onregelmatig
verdeeld zijn.
De grootste bevolkingsconcentraties liggen aan de randen van continenten, in kustvlaktes, langs
rivieren en in vruchtbare gebieden.
Als je inzoomt zal je zien dat ook in zeer dichtbevolkte landen streken voorkomen met een erg lage
dichtheid, terwijl je in dunbevolkte landen soms gebieden met een hoge dichtheid tegenkomt.
De verklaring voor de bevolkingsspreiding is een mix van factoren:
1. De natuurlijke mogelijkheden: dichtbevolkt valt vaak samen met een geschikt klimaat,
vruchtbare bodems, de beschikbaarheid van water en het moet niet te bergachtig zijn.
2. De ligging: gebieden die gunstig liggen ten opzichte van de economische kerngebieden in de
wereld of daar goed mee zijn verbonden zijn dichter bevolkt dan perifeer gelegen
ontoegankelijke streken.
3. Het koloniale verleden: in vrijwel alle ooit gekoloniseerde gebieden concentreert de
bevolking zich in de kustgebieden. In de koloniale periode zijn er bevolkingsconcentraties
ontstaan langs de op Europa gerichte Atlantische kust.
Verschillende migranten:
1. Economische migranten: hierbij speelt het verschil in welvaart en
ontwikkelingsmogelijkheden een belangrijke rol. Door de slechte levensomstandigheden in
de herkomstgebieden (pushfactoren) trekken ze weg. Zij worden aangetrokken door beelden
1.1 patronen: economische wereldkaart
Welvaartsverschillen tussen landen kun je op een aantal manieren meten:
1. Het bruto binnenlands product per hoofd: door de waarde van de goederen en diensten die
in één jaar geproduceerd worden door alle personen & bedrijven daar op te tellen : door het
aantal inwoners (dollars/euro’s)
2. De samenstelling v/d beroepsbevolking: de ontwikkelingspeil is hoger als er minder mensen
in de landbouw werken en meer in de formele dienstensector
De levensomstandigheden van mensen kun je zien aan de VN-ontwikkelingsindex/welzijnsindex:
hierbij let je naast inkomen op de alfabetiseringsgraad en de levensverwachting
Er zitten 4 nadelen aan het bbp/hoofd als maatstaf te gebruiken:
1. De dollar is niet overal evenveel waard
2. De inkomsten uit de informele sector, de ruilhandel en de zelfvoorziening in de landbouw
tellen vaak niet mee in de statistieken van de officiële economie.
3. Achter een aardig gemiddeld inkomen kan voor een grote groep mensen toch een wereld
van armoe schuilgaan. Ongewenste en grote verschillen tussen groepen mensen noem je
sociale ongelijkheid.
4. Het bbp/hoofd laat geen regionale verschillen zien.
1.2 patronen: bevolkingsspreiding
De gemiddelde bevolkingsdichtheid op aarde is ruim 50 inwoners per vierkante kilometer. Maar één
blik op de kaart met de bevolkingsspreiding laat zien dat de wereldburgers zeer onregelmatig
verdeeld zijn.
De grootste bevolkingsconcentraties liggen aan de randen van continenten, in kustvlaktes, langs
rivieren en in vruchtbare gebieden.
Als je inzoomt zal je zien dat ook in zeer dichtbevolkte landen streken voorkomen met een erg lage
dichtheid, terwijl je in dunbevolkte landen soms gebieden met een hoge dichtheid tegenkomt.
De verklaring voor de bevolkingsspreiding is een mix van factoren:
1. De natuurlijke mogelijkheden: dichtbevolkt valt vaak samen met een geschikt klimaat,
vruchtbare bodems, de beschikbaarheid van water en het moet niet te bergachtig zijn.
2. De ligging: gebieden die gunstig liggen ten opzichte van de economische kerngebieden in de
wereld of daar goed mee zijn verbonden zijn dichter bevolkt dan perifeer gelegen
ontoegankelijke streken.
3. Het koloniale verleden: in vrijwel alle ooit gekoloniseerde gebieden concentreert de
bevolking zich in de kustgebieden. In de koloniale periode zijn er bevolkingsconcentraties
ontstaan langs de op Europa gerichte Atlantische kust.
Verschillende migranten:
1. Economische migranten: hierbij speelt het verschil in welvaart en
ontwikkelingsmogelijkheden een belangrijke rol. Door de slechte levensomstandigheden in
de herkomstgebieden (pushfactoren) trekken ze weg. Zij worden aangetrokken door beelden
