Les 3: depressieve stemmingsstoornissen (09/10/2019)
DEPRESSIEVE STEMMINGSSTOORNISSEN
IV > 5 CATEGORIALE BENADERING
In DSM 4 vroeger: samen met de stemmingsstoornissen
Stemmingsstoornissen > depressieve stoornissen + bipolaire stoornissen
In DSM 5 is krepeliaanse traditie terug uit elkaar gehaald
Normale stemming
Wat is een gestoorde?
Normaal = geen vlakke lijn, hangt af
van wat er gebeurt rond je
Stoornis hangt af van intensiteit en duur:
langer gestoord en intenser
Belangrijkste kenmerk:
The main characteristic of pathological mood is its fixity
> The patient’s mood is unable to vary along a continuum ranging from sadness to euphoria
> De stemming zit “vast”
Stemmingsepisoden (3 types)
> Bouwstenen waaruit stemmingsstoornissen zijn opgebouwd
o Depressie episoden
o Manie
o Hypomanie
Depressieve stoornis
> Er is nooit een hypomane of manische episode geweest DUS ENKEL depressie episoden
> Iemand die herhaaldelijk depressies heeft en 1 x manie dan krijg je een andere diagnose
(namelijk bipolair)
> Als je enkel een depressieve episode hebt, heb je dus een unipolaire depressieve stoornis
o Een depressieve stoornis (majeure depressie, depressie in enge zin) heb je dus
meerdere depressieve episodes die een duidelijk begin en einde hebben
• Er is dus een episodisch karakter
• Wanneer er langdurige minder ernstigere klachten en geen episodisch
karakter zijn spreken we van een dysthemie of een persisterende
depressieve stoornis
1
,Wat is een depressie epiose: 3 Symptomenclusters komen samen voor
> Depressie
Affectieve symptomen: kernsymptomen
> Enerzijds Depressieve stemming
o Somber,leeg,huilerig
o ‘de wereld verliest zijn kleur’ Kuiper 88
o ‘er waren alleen de tranen, die geen verband hielden met haar gevoel’ Lahiri 13 <>
‘hoe ellendig men zich voelt, men kan geen traan laten’
• BV huilen zonder dat daar een aanleiding voor is
• Maar er zijn ook heel veel mensen die niet meer kunnen huilen
> Anderzijds Anhedonie
o ἀν-(an-)+ἡδονή (hedone, plezier)
• onvermogen om te kunnen genieten
o Ontbreken van wellustgevoel (waar je dit voordien wel bij had)
o Type 1: consummatorische anhedonie
• mensen beleven geen genot aan iets doen (maar ze doen het wel)
o type 2: anticipatorische anhedonie
• verlangen naar een activiteit verdwijnt, ze hebben geen zin meer om het te
doen
Er moet tenminste één kernsymptoom aanwezig zijn om
> Depressieve stemming en/of anhedonie
o Iemand kan een ernstige depressie hebben zonder dat er een depressieve stemming
is!
Dan heb je dus wel andehonie
Lichamelijke symptomen; depressieve episode
> Veranderde eetlust/gewicht
> Insomnia/hypersomnia
o Niet kunnen slapen
> Moeheid of energieverlies
o = anergie
> Psychomotorische agitatie/remming vd bewegingen
o BV geen armbewegingen bij wandelen, de kamer binnensloffen
o Antwoorden komen met vertraging (is vaak ja of weet niet)
Cognitieve symptomen; depressieve episode
> Gevoel van waardeloosheid/schuldgevoelens
o Voelen zich schuldig omdat ze depressief zijn, denken dat ze iemand ten last zijn
> Verminderde concentratie / besluiteloosheid
o BV kunnen het nieuws niet meer kijken
o Besluiteloosheid: allemaal kleine beslissingen zoals smorgens opstaan
> Terugkerende gedachten aan dood of suïcide
o Bij sommige mensen is dit geruststellend: “er is nog een weg uit”
2
, o Voor anderen is dit zeer beangstigend omdat ze het gevoel hebben dat die
gedachten hen overnemen en ze dan geen controle meer hebben (en effectief
suicide plegen)
Tenminste 5/9 symptomen hebben
Bv 2 kernsymptomen en 3 andere
BV 1 kern en 4 anderen
Depressie: één vlag, vele ladingen (hebben allemaal depressie)
DSM-DEPRESSIE
Één vlag, vele ladingen
> Er zijn tegengestelde symptomen
> Eetlust / gewicht / slaap / psychomotoriek
o BV slaap kan toenemen, maar ook afnemen
> 2 patiënten kunnen diagnose depressie hebben zonder één symptoom te delen
o Als insomnial hypersomnia als aparte symptomen worden gezien
> Gebaseerd op de 9 dsm-symptomen kunnen 227 unieke profielen voorkomen
9 Specifiers; Depressieve stoornis én bipolaire stoornis:
Binnen grote massa van depressie stoornissen hebben ze geprobeerd om categorieen te
onderscheiden. De meeste zijn herkenbaar in de klinische praktijk & hebben ook allemaal andere
behandelingen
> Met angstige spanning
> Met gemengde kenmerken
> Met melancholische kenmerken
> Met atypische kenmerken
> Met psychotische kenmerken
> Met catatonie
> Met begin peripartum
> Met seizoensgebonden patroon
> Met rapid cycling (enkel bipolaire stoornis)
Met angstige spanning; Depressieve stoornis
(minstens 2 komen voor)
> Zich opgedraaid of gespannen voelen gad (general anxiety disorder)
> Zich uitzonderlijk rusteloos voelengad
> Moeite met concentratie door ongerustheidgad de vrees hebben dat er iets verschrikkelijks
kan gebeuren
> Gevoel hebben de zelfbeheersing te verliezen pd (panic disorder).
Voorkomen : Met angstige spanning
> >40% van de depressies (?)
> Hoger suiciderisico
> Meer non-respons op behandeling
o Daardoor langere ziekteduur - meer chroniciteit
> Meer kans op bijwerkingen bij opstarten antidepressiva medicijnen
3
DEPRESSIEVE STEMMINGSSTOORNISSEN
IV > 5 CATEGORIALE BENADERING
In DSM 4 vroeger: samen met de stemmingsstoornissen
Stemmingsstoornissen > depressieve stoornissen + bipolaire stoornissen
In DSM 5 is krepeliaanse traditie terug uit elkaar gehaald
Normale stemming
Wat is een gestoorde?
Normaal = geen vlakke lijn, hangt af
van wat er gebeurt rond je
Stoornis hangt af van intensiteit en duur:
langer gestoord en intenser
Belangrijkste kenmerk:
The main characteristic of pathological mood is its fixity
> The patient’s mood is unable to vary along a continuum ranging from sadness to euphoria
> De stemming zit “vast”
Stemmingsepisoden (3 types)
> Bouwstenen waaruit stemmingsstoornissen zijn opgebouwd
o Depressie episoden
o Manie
o Hypomanie
Depressieve stoornis
> Er is nooit een hypomane of manische episode geweest DUS ENKEL depressie episoden
> Iemand die herhaaldelijk depressies heeft en 1 x manie dan krijg je een andere diagnose
(namelijk bipolair)
> Als je enkel een depressieve episode hebt, heb je dus een unipolaire depressieve stoornis
o Een depressieve stoornis (majeure depressie, depressie in enge zin) heb je dus
meerdere depressieve episodes die een duidelijk begin en einde hebben
• Er is dus een episodisch karakter
• Wanneer er langdurige minder ernstigere klachten en geen episodisch
karakter zijn spreken we van een dysthemie of een persisterende
depressieve stoornis
1
,Wat is een depressie epiose: 3 Symptomenclusters komen samen voor
> Depressie
Affectieve symptomen: kernsymptomen
> Enerzijds Depressieve stemming
o Somber,leeg,huilerig
o ‘de wereld verliest zijn kleur’ Kuiper 88
o ‘er waren alleen de tranen, die geen verband hielden met haar gevoel’ Lahiri 13 <>
‘hoe ellendig men zich voelt, men kan geen traan laten’
• BV huilen zonder dat daar een aanleiding voor is
• Maar er zijn ook heel veel mensen die niet meer kunnen huilen
> Anderzijds Anhedonie
o ἀν-(an-)+ἡδονή (hedone, plezier)
• onvermogen om te kunnen genieten
o Ontbreken van wellustgevoel (waar je dit voordien wel bij had)
o Type 1: consummatorische anhedonie
• mensen beleven geen genot aan iets doen (maar ze doen het wel)
o type 2: anticipatorische anhedonie
• verlangen naar een activiteit verdwijnt, ze hebben geen zin meer om het te
doen
Er moet tenminste één kernsymptoom aanwezig zijn om
> Depressieve stemming en/of anhedonie
o Iemand kan een ernstige depressie hebben zonder dat er een depressieve stemming
is!
Dan heb je dus wel andehonie
Lichamelijke symptomen; depressieve episode
> Veranderde eetlust/gewicht
> Insomnia/hypersomnia
o Niet kunnen slapen
> Moeheid of energieverlies
o = anergie
> Psychomotorische agitatie/remming vd bewegingen
o BV geen armbewegingen bij wandelen, de kamer binnensloffen
o Antwoorden komen met vertraging (is vaak ja of weet niet)
Cognitieve symptomen; depressieve episode
> Gevoel van waardeloosheid/schuldgevoelens
o Voelen zich schuldig omdat ze depressief zijn, denken dat ze iemand ten last zijn
> Verminderde concentratie / besluiteloosheid
o BV kunnen het nieuws niet meer kijken
o Besluiteloosheid: allemaal kleine beslissingen zoals smorgens opstaan
> Terugkerende gedachten aan dood of suïcide
o Bij sommige mensen is dit geruststellend: “er is nog een weg uit”
2
, o Voor anderen is dit zeer beangstigend omdat ze het gevoel hebben dat die
gedachten hen overnemen en ze dan geen controle meer hebben (en effectief
suicide plegen)
Tenminste 5/9 symptomen hebben
Bv 2 kernsymptomen en 3 andere
BV 1 kern en 4 anderen
Depressie: één vlag, vele ladingen (hebben allemaal depressie)
DSM-DEPRESSIE
Één vlag, vele ladingen
> Er zijn tegengestelde symptomen
> Eetlust / gewicht / slaap / psychomotoriek
o BV slaap kan toenemen, maar ook afnemen
> 2 patiënten kunnen diagnose depressie hebben zonder één symptoom te delen
o Als insomnial hypersomnia als aparte symptomen worden gezien
> Gebaseerd op de 9 dsm-symptomen kunnen 227 unieke profielen voorkomen
9 Specifiers; Depressieve stoornis én bipolaire stoornis:
Binnen grote massa van depressie stoornissen hebben ze geprobeerd om categorieen te
onderscheiden. De meeste zijn herkenbaar in de klinische praktijk & hebben ook allemaal andere
behandelingen
> Met angstige spanning
> Met gemengde kenmerken
> Met melancholische kenmerken
> Met atypische kenmerken
> Met psychotische kenmerken
> Met catatonie
> Met begin peripartum
> Met seizoensgebonden patroon
> Met rapid cycling (enkel bipolaire stoornis)
Met angstige spanning; Depressieve stoornis
(minstens 2 komen voor)
> Zich opgedraaid of gespannen voelen gad (general anxiety disorder)
> Zich uitzonderlijk rusteloos voelengad
> Moeite met concentratie door ongerustheidgad de vrees hebben dat er iets verschrikkelijks
kan gebeuren
> Gevoel hebben de zelfbeheersing te verliezen pd (panic disorder).
Voorkomen : Met angstige spanning
> >40% van de depressies (?)
> Hoger suiciderisico
> Meer non-respons op behandeling
o Daardoor langere ziekteduur - meer chroniciteit
> Meer kans op bijwerkingen bij opstarten antidepressiva medicijnen
3
