College aantekeningen Psychopathologie En Psychiatrie (POM34a) - les psychotische stoornissen

Les 2: Psychotische stoornissen



PSYCHOTISHE STOORNISSEN
Casus John Nash (1928-2015)
 Beroemd nobelprijs winnaar
 Film a beautiful mind is gebaseerd op hem
o Hij ziet mensen (wanen) en heeft heel levendige hallucinaties
o Hij heeft paranoide schizofrenie
 Vele opnames – w behandeld met insulinecoma
 Is 30 jaar niet prodectoef
 Maar vanaf ’88 is die terug gaan schrijven (een partieel herstel)
o Partieel herstel is mogelijk bij mensen
o Gestorven in 2015
o Zit vast in een psychiatrisch ziekenhuis
 Latere leeftijd waarop het is ontstaan = a typisch (meestal gebeurt dit vroeger)



PSYCHOSE = BESCHRIJVENDE TERM  GEEN DIAGNOSE
 Verlies van contact met de realiteit/werkelijkheid
o Mensen zien en horen en denken dingen die er in t echt niet zijn. Kan zich uiten in
wanen of hallucinaties
 Komt over als verbrokkelen psychisch functioneren
o Stoornis waarnemen, denken, voelen, handelen, plannen, impulscontrole
 Kenmerkend : geen, beperkt, wisselend ziekte- inzicht
o Heeft zelf niet door dat hij het contact met wkh is verloren

Gestoord relaiteitsbesef? = reality testing  Er is geen realiteitstoetsing
 Centraal kenmerk
o Maar...
o Depressie: te zwart zien...
 Ziet geen toekomst meer, ook hier realiteitsbesef gaat verloren
o Eetstoornis: gestoorde lichaamsbeleving
 BV meisjes: lichaamsgewicht schatten ze anders in dan in werkelijkheid
 Ook daar gebrekkige realiteitstoetsing
o ER zijn mensen die wel beseffen van ik ben aan het wanen!!
 Psychose: toch besef dat er iets mis is...

Psychotische episode; engere definitie: ≥2 van (waarvan ≥1 van 1-3)
Als er een aantal van deze symptomen of groepen voorkomen
Als iemand alleen nummer 4 en 5 heeft kunnen we niet van psychotische episode spreken
1. Wanen
2. Hallucinaties
3. Onsamenhangende spraak
4. Ernstig chaotisch gedrag
5. Negatieve symptomen

, WANEN
= Inhoudelijke denkstoornis DUS er is iets fout met het denken en de inhoud vh denken
 Waan = Onjuiste niet-corrigeerbare overtuigingen met een subjectieve zekerheid, ik-eigen
(het voelt niet vreemd)
o Ego syntoon: iemand die waant is zelf overtuigd van die waan
o Als iemand zich achtervolgd wordt (die waan) en als jij zegt nee die loopt toevallig
achter ons  als hij dit gelooft dan is het géén waan
 Wanen kunnen niet met logica in twijfel getrokken worden
 Bizar versus niet bizar
o Niet: inhoud is iets wat in de realiteit kan gebeuren zoals BV achtervolgd, bedrogen
worden
o Wel: chip ingepland in je buik “kan niet in werkelijkheid”, ze worden dus bizar
genoemd als ze onmogelijk waar kunnen zijn
 Toeval bestaat niet meer
o Geen enkele gebeurtenis is toevallig, alles krijgt een betekenis en wordt met elkaar in
verband gebracht

Wanen : Classificatie (niet exhaustief)
 Paranoïde wanen of achtervolgingswanen
o Komen vaak voor
o BV achterdocht, mensen die het kwaad met je voorhebben, gevoel dat mensen een
complot hebben tegen je
 Betrekkingswanen
o Overtuiging dat toevallige gebeurtenis in de buitenwereld op jouzelf betrekking
heeft.
o Vb liedje op de radio is speciaal voor jou bedoeld
 Beïnvloedingswanen
o Overtuiging onder invloed te staan van een vreemde macht; eigen wil is
overgenomen
 Ondergangswanen
o Waan dat je ten onder gaat, failliet gaat, wereld vergaat
o Vaker voor bij ernstige depressieve mensen
 Nihilistische wanen
o Vaker voor bij ernstige depressieve mensen
o Een deel v zichzelf of jezelf volledig in vraag stellen
o BV een stuk van mijn maag is weggerot, ik heb geen slokdarm, ik ben al overleden
o VB handboek!
 Grootheidswanen (megalomanie)
o Manische psychose: mensen kennen zichzelf eigenschappen toe die groots zijn
o BV iemand kon door de kracht van haar eigen gedachten andermans problemen
oplossen

Wanen : Classificatie door Kurt Schneider die de first rank symptomen van schizofrenie genoemd
werden
 Thought interference
o Thought insertion - gedachten-inbrengen
 Vreemde gedachten worden geïmplanteerd
o Thought withdrawal – gedachten onttrokken
 gedachten worden aan de geest onttrokken door anderen
 ‘De buren stelen mijn gedachten, ik moet zilverpapier rond mijn hoofd doen’

, o Thought broadcasting – gedachten worden uitgezonden
 De ervaring dat gedachten worden uitgezonden, of op een website
verschijnen, transcripten van hun gedachten
 Mensen handelen naar hun wanenn
o Als je ervan overtuigd bent dat iemand gedachten bij je inbrengt: ga je dit proberen
tegen te houden BV door een muts te dragen met zilverpapier

Wanen: Differentiaaldiagnose moeten ze onderscheiden van
 Obsessies - dwangedachten
o Opgedrongen, ongewild, meestal egodystoon, inzicht
 Iemand die een klassieke dwanggedachte heeft vindt dit vaak absurd
 BV 12x gaan kijken of de frigo wel dicht is (OCD)
o Maar wisselende mate van inzicht > psychotische variant
 Soms zit het heel dicht tegen een waan aan
 Dwanggedachte kan karakter van waan krijgen

 Overwaardige ideeën
o Overdreven mentale preoccupatie, idee waaraan overdreven veel waarde gehecht
 Morfodisfore stoornis: BV mensen die denken dat hun neus scheef staat
 Het is echt een idee, géén waan
 BDD,AN

 Magisch denken
o Geloven dat door bepaalde handelingen/gedachten gebeurtenissen kunnen
beïnvloed worden
 BV vingers kruisen, naar examen gaan en de gedachte hebben van als ik nu 3
rode auto’s heb gaat mijn examen goed gaan
 Bijgeloof

Stoornissen van het denken
 Inhoudelijke denkstoornissen
o Wanen
o Obsessies
o Overwaardige ideeën
o Magisch denken

 Formele denkstoornissen - qua vorm
o Verloop v denken kan gestoord zijn
 Ideeënvlucht, versperring, obstructie of inhibitie van de gedachtegang,
perseveratie
 Versperd zijn v gedachten bij schizofrenie
o Organisatie of vorm
 Neologismen, privaatsymboliek, incoherentie, associatief, overinclusief
denken (voortdurend irrelevante associaties), concretisme
 Neologismen: nieuwe woorden die niet bestaan die mensen
gebruiken
 Privaat: nieuwe betekenissen geven aan bestaande worden
 Incoherentie: samenhang en de logica in het denken raakt zoek,
overinclusief denken is als er steeds irrelevante gedachteassociaties
gemaakt worden
Concretisme = formele denkstoornis