Samenvatting Biologie voor jou hoofdstuk 1 (stofwisseling) & 2 (voeding)

Biologie H1 basisstof 1.1 t/m 1.8
1.1 Stofwisseling
Fotosynthese: het proces waarbij een plant voedsel en zuurstof maakt
Water + Zuurstof + (zon)Energie = Glucose en Zuurstof

Bladgroenkorrels leggen energie vast in glucose


Afbraak
Glucose wordt afgevoerd en afgebroken

Bij de afbraak van glucose komt opgeslagen energie vrij, de plant gebruikt die
energie voor de stofwisseling

Afbraak van glucose vindt plaats in mitochondriën
 Alleen in plantaardige en dierlijke cellen
 Spiercellen bevatten veel mitochondriën, want er is meer energie nodig dus
meer glucose nodig die moet worden afgebroken om energie vrij te maken
= meer mitochondriën


Stofwisseling vindt plaats in alle organismen, dag en nacht

,1.2 Verbranding
Energie
Verbranding: de afbraak van glucose in cellen

Voor verbranding is brandstof (glucose) en zuurstof nodig

Glucose + Zuurstof = Water + Koolstofdioxide + Energie
 Zuurstof is nodig om glucose om te zetten in koolstofdioxide en water
(afvalstoffen), energie komt vrij

Hoe groter de lichaamsinspanning, hoe meer verbranding
Er is meer energie nodig dus meer verbranding om energie vrij te maken
 Hart en longen werken dus harder voor cellen genoeg zuurstof en brandstof te
geven
En om afvalstoffen af te voeren uit de cellen

Koud – en warmbloedig
Warmbloedig: de lichaamstemperatuur is altijd even hoog
(Vogels & zoogdieren)

Warmbloedige dieren zijn niet afhankelijk van de omgevingstemperatuur, de
lichaamstemperatuur is altijd gelijk
 Altijd veel verbranding, zorgt voor altijd veel energie
 In de winter meer verbranding om de lichaamstemperatuur op peil te houden
(voor extra energie is extra voedsel nodig)


Koudbloedig: lichaamstemperatuur is wisselend omdat die zich aanpast aan de
omgevingstemperatuur

Hoe hoger de lichaamstemperatuur, hoe meer verbranding
Koudbloedige dieren zijn daarom bij koud weer niet actief
 Weinig verbranding = minder energie

Koudbloedig: houden een winterslaap om energie te besparen
Lichaamstemperatuur daalt en de stofwisseling vertraagt
 Weinig energie en zuurstof nodig


Isolatie
Zoogdieren > vetlaag onder de huid en dikke vacht haren
Vogels > vetlaag onder de huid en dik verenpak

Vogels en zoogdieren trekken in de herfst naar warme streken of houden een
winterslaap
 Lichaamstemperatuur daalt, lagere energie behoefte

, 1.3 Ademhaling stelsel
Ademhaling
1) Lucht gaat via de neusholte of mondholte naar de keelholte
2) Lucht stroomt langs het strottenhoofd naar de luchtpijp
3) Luchtpijp vertakt in 2 bronchiën
4) Bronchiën vertakken in luchtpijptakjes, luchtpijptakjes vertakken in trosjes
longblaasjes

Middenrif: stevig gespierd vlies, verdeelt de romp in de borst – en buikholte
 Bevindt zich onder de longen
 Beweegt bij ademen omhoog en omlaag

Neusholte & mondholte
Neusholte is bedekt met neusslijmvlies
Neusslijmvlies bevat cellen die slijm produceren
 Door het slijm blijft de neusholte vochtig, de lucht wordt ook vochtig

Onder het neusslijmvlies lopen bloedvaatjes
 Bloedvaatjes verwarmt neusslijmvlies, neuslijmvlies verwarmt de lucht

Vooraan zitten neusharen
 Houdt grotere stofdeeltjes en ziekteverwekkers tegen
 Kleine deeltjes plakken aan het neusslijmvlies
Trilharen verplaatsen het slijm met stofdeeltjes naar de keelholte

Reukzintuig keurt en waarschuwt voor lucht


Mondademhaling
 Lucht wordt niet verwarmd, vochtig gemaakt of gezuiverd
 Slijmvlies van de longen raakt beschadigt
 Lucht wordt niet geroken

Keelholte: na de neus – of mondholte passeren lucht of voedsel de keelholte

Strotklepje sluit de luchtpijp af zodat voedsel alleen naar de slokdarm gaat
Huig sluit de neusholte
 Voedsel kan alleen vanaf de mondholte naar de slokdarm
 Voedsel kan niet naar de luchtpijp of neusholte

Bij ademhalen staan de luchtpijp en de slokdarm open

Verslikken gebeurt als het strotklepje of de huig niet goed sluit
 Voedsel belandt in de luchtpijp of neusholte

Aan de bovenkant van de luchtpijp bevindt zich het strottenhoofd
 Bij mannen is het strottenhoofd te zien als de adamsappel
 In het strottenhoofd liggen de stembanden