samenvatting Maatschappijleer H1 Wat is een rechtsstaat

Hoofdstuk 1.1 Wie lost onze problemen op?
Maatschappelijk probleem gaat het altijd om een probleem:

 dat een groep mensen aangaat
 dat samen hangt met maatschappelijke veranderingen
 waarover verschillen van mening bestaan over de oorzaak en de aanpak
 dat vraagt om een gemeenschappelijke oplossing

Waarden: opvattingen binnen een samenleving/groep over wat goed en juist is en daarom moet worden
nagestreefd. (een principe dat mensen belangrijk vinden in het leven)

Normen: opvattingen over hoe je je op grond van bepaalde waarden behoort te gedragen. (vormen
verbinding tussen die algemene waarden en de concrete gedragingen)

Belangen: opvattingen over wat in het voordeel is van een individu of groep en daarom moeten worden
nagestreefd.




Thomas Hobbes:
17e eeuwse Engelse filosoof. Geen sterke staat of overheid?  volledige anarchie
Dit zou leiden tot en oorlog van iedereen vs iedereen. Mens is alleen bereid om afstand te doen van zijn
‘recht om geweld te gebruiken’ als anderen dat ook doen.

Anarchisten: Aanhangers van het anarchisme, een politieke stroming die streeft naar een samenleving
zonder autoriteit en zonder staat. De staat onderdrukt namelijk de vrijheid van het individu. Het
anarchisme is en stroming binnen het socialisme.




Sociaal contract: een fictieve overeenkomst tussen burgers en de overheid.
Hierbij leveren burgers vrijwillig een deel van hun persoonlijke vrijheid (het gebruik van geweld) in en
staan de staat/ soevereine macht (een noodzakelijk kwaad) toe om d.m.v. het geweldsmonopolie te
handhaven die burgers vrijheid verschaffen/ orde en veiligheid in de samenleving te verzorgen.

Soevereiniteit: hoogste gezag dat in de democratische staten door de overheid namens het volk wordt
uitgeoefend.

Geweldsmonopolie: alleenrecht van de overheid op het legitiem gebruik van geweld




Een staat heeft 3 kenmerken:

 Beschikt over een omgrensd grondgebied.
 Het grondgebied wordt bewoond door een groep mensen, een volk
 De staat heeft de hoogste macht, de soevereiniteit over dat gebied en de bevolking.

, Overheid: Hoogste macht in Nederland

Politiek: Het beleid van de overheid, inclusief de totstandkoming en de effecten van het beleid

Actoren: individuen of groepen die invloed proberen uit te oefenen op het politieke
besluitvormingsproces

De politiek weegt de belangen en opvattingen van de verschillende actoren tegen elkaar af, voordat deze
tot een besluit komen.




Wie lost maatschappelijk probleem op?
Wij zijn gewend regels van de overheid te volgen en niet eogen rechter te spelen  We verwachten dat
de overheid maatschappelijk probleem oplost. Als de overheid een probleem, zoals voetbalgeweld, op
zich neemt, wordt het politiek probleem genoemd.

Een maatschappelijk probleem wordt ook een politiek probleem als een partij het gaat
bespreken/voorstel doet.




Macht: het vermogen om iets gedaan te krijgen, om invloed uit te oefenen.

Machtbases: de factoren waarop macht is gebaseerd.

Gezag legitieme macht; macht(suitoefening) die door anderen erkend en aanvaard wordt.




Civil society: Maatschappelijk middenveld. Hiermee worden de organisaties bedoeld buitel de sfeer
van de overheid, commerciële bedrijven en de privésfeer van vrienden en familie. Bijvoorbeeld:
verenigingen, bakbonden, kerken.