Open Universiteit - Schakelzone
Europees recht RS0442-252633S
In dit document vind je voor alle open vragen een stappenplan. Zo kan je
oefenen voor het tentamen waar één grote open vraag in voor komt. De stof van
de stappenplannen wordt gehaald uit alle leereenheden (0 t/m 7), inclusief de
arresten en de quizvragen.
Het volgende boek is gebruikt: F. Amtenbrink & H.H.B. Vedder, Recht van de
Europese Unie, Den Haag: Boom 2022 (zevende druk)
1
,Stappenplan: Kan iemand zich beroepen op een richtlijn?
Stap 1: Wat is de juridische aard van een richtlijn?
Volgens art. 288 VWEU is een richtlijn verbindend ten aanzien van het te
bereiken resultaat, maar laat zij aan de lidstaten de keuze van vorm en
middelen.
Dit betekent dat een richtlijn in principe eerst moet worden omgezet in
nationaal recht.
Stap 2: Is de omzettingstermijn verstreken?
Controleer of de omzettingstermijn van de richtlijn is verstreken.
Richtlijnen hebben vaak een omzettingstermijn van ongeveer 2 jaar.
Voor het verstrijken van de omzettingstermijn kan een richtlijn geen
rechtstreekse werking hebben.
Wel geldt vanaf de inwerkingtreding dat lidstaten zich moeten onthouden
van maatregelen die de verwezenlijking van de richtlijn ernstig in gevaar
brengen → Inter-Environnement Wallonie
Tussenconclusie
❌ termijn niet verstreken → geen rechtstreekse werking
✅ termijn verstreken → ga naar stap 3
Stap 3: Is de bepaling voldoende duidelijk, nauwkeurig en
onvoorwaardelijk?
Een richtlijnbepaling kan alleen rechtstreekse werking hebben wanneer zij:
voldoende duidelijk
voldoende nauwkeurig
onvoorwaardelijk is.
Arrest Becker
Tussenconclusie
❌ niet voldoende duidelijk/nauwkeurig/onvoorwaardelijk → geen
rechtstreekse werking
✅ wel → ga naar stap 4
Stap 4: Wat voor soort geschil is het?
Richtlijnen hebben alleen verticale rechtstreekse werking.
Verticaal geschil:
Burger tegen de staat (of een orgaan van de staat).
Richtlijn kan worden ingeroepen.
De staat wordt ruim uitgelegd (emanation of the state).
Arrest Foster
Horizontaal geschil: Burger tegen burger / particulier tegen particulier.
Richtlijnen hebben geen horizontale rechtstreekse werking.
Arrest Faccini Dori
Omgekeerde verticale werking: Wanneer de staat zich tegen een
burger beroept op een richtlijn.
Niet toegestaan.
2
, Driehoeksverhouding: Wanneer een richtlijn indirect gevolgen heeft
voor een derde.
Soms wel toegestaan.
Arrest Wells
Stap 5: Alternatieven wanneer geen rechtstreekse werking
mogelijk is
Wanneer een richtlijn geen rechtstreekse werking heeft, zijn er twee
alternatieven:
1. Richtlijnconforme interpretatie: Nationale rechters moeten
nationaal recht zoveel mogelijk uitleggen in overeenstemming met
de richtlijn.
Arrest Von Colson
Arrest Marleasing
2. Staatsaansprakelijkheid: Wanneer een lidstaat een richtlijn niet
correct heeft omgezet en burgers daardoor schade lijden.
Arrest Francovich
Eindconclusie:
Een burger kan zich op een richtlijn beroepen wanneer:
1. de omzettingstermijn is verstreken
2. de bepaling voldoende duidelijk, nauwkeurig en onvoorwaardelijk is
3. het geschil verticaal is (burger tegen staat).
3
Europees recht RS0442-252633S
In dit document vind je voor alle open vragen een stappenplan. Zo kan je
oefenen voor het tentamen waar één grote open vraag in voor komt. De stof van
de stappenplannen wordt gehaald uit alle leereenheden (0 t/m 7), inclusief de
arresten en de quizvragen.
Het volgende boek is gebruikt: F. Amtenbrink & H.H.B. Vedder, Recht van de
Europese Unie, Den Haag: Boom 2022 (zevende druk)
1
,Stappenplan: Kan iemand zich beroepen op een richtlijn?
Stap 1: Wat is de juridische aard van een richtlijn?
Volgens art. 288 VWEU is een richtlijn verbindend ten aanzien van het te
bereiken resultaat, maar laat zij aan de lidstaten de keuze van vorm en
middelen.
Dit betekent dat een richtlijn in principe eerst moet worden omgezet in
nationaal recht.
Stap 2: Is de omzettingstermijn verstreken?
Controleer of de omzettingstermijn van de richtlijn is verstreken.
Richtlijnen hebben vaak een omzettingstermijn van ongeveer 2 jaar.
Voor het verstrijken van de omzettingstermijn kan een richtlijn geen
rechtstreekse werking hebben.
Wel geldt vanaf de inwerkingtreding dat lidstaten zich moeten onthouden
van maatregelen die de verwezenlijking van de richtlijn ernstig in gevaar
brengen → Inter-Environnement Wallonie
Tussenconclusie
❌ termijn niet verstreken → geen rechtstreekse werking
✅ termijn verstreken → ga naar stap 3
Stap 3: Is de bepaling voldoende duidelijk, nauwkeurig en
onvoorwaardelijk?
Een richtlijnbepaling kan alleen rechtstreekse werking hebben wanneer zij:
voldoende duidelijk
voldoende nauwkeurig
onvoorwaardelijk is.
Arrest Becker
Tussenconclusie
❌ niet voldoende duidelijk/nauwkeurig/onvoorwaardelijk → geen
rechtstreekse werking
✅ wel → ga naar stap 4
Stap 4: Wat voor soort geschil is het?
Richtlijnen hebben alleen verticale rechtstreekse werking.
Verticaal geschil:
Burger tegen de staat (of een orgaan van de staat).
Richtlijn kan worden ingeroepen.
De staat wordt ruim uitgelegd (emanation of the state).
Arrest Foster
Horizontaal geschil: Burger tegen burger / particulier tegen particulier.
Richtlijnen hebben geen horizontale rechtstreekse werking.
Arrest Faccini Dori
Omgekeerde verticale werking: Wanneer de staat zich tegen een
burger beroept op een richtlijn.
Niet toegestaan.
2
, Driehoeksverhouding: Wanneer een richtlijn indirect gevolgen heeft
voor een derde.
Soms wel toegestaan.
Arrest Wells
Stap 5: Alternatieven wanneer geen rechtstreekse werking
mogelijk is
Wanneer een richtlijn geen rechtstreekse werking heeft, zijn er twee
alternatieven:
1. Richtlijnconforme interpretatie: Nationale rechters moeten
nationaal recht zoveel mogelijk uitleggen in overeenstemming met
de richtlijn.
Arrest Von Colson
Arrest Marleasing
2. Staatsaansprakelijkheid: Wanneer een lidstaat een richtlijn niet
correct heeft omgezet en burgers daardoor schade lijden.
Arrest Francovich
Eindconclusie:
Een burger kan zich op een richtlijn beroepen wanneer:
1. de omzettingstermijn is verstreken
2. de bepaling voldoende duidelijk, nauwkeurig en onvoorwaardelijk is
3. het geschil verticaal is (burger tegen staat).
3
