H1. Organisatie en arbeid
De organisatie
Organisatie = samenwerkingsverband van personen die een bepaald doel
willen bereiken. Eigenschappen:
- Samenwerking tussen personen
- Taakverdeling tussen personen via een organisatiestructuur
- Leiding van de organisatie
- Bepaald doel waarop de activiteiten zijn gericht
- Middelen om het doel te bereiken
Profit- en non-profitorganisaties
Profitorganisatie -> winst maken
Non-profitorganisatie -> winst maken is niet het doel, zoals scholen.
Not-for-profitorganisatie -> maken wel winst, maar alleen om hun
hoofddoel beter te kunnen realiseren (continuïteit en kwaliteit), zoals
zorginstellingen en woningbouwverenigingen.
Arbeidsorganisatie = arbeid, taken en verantwoordelijkheden verdelen
over de werknemers.
Bedrijf, onderneming en instelling
Soorten organisaties:
- Bedrijf -> arbeid en kapitaal staat centraal, levert producten of
diensten waardoor omzet wordt behaald, kan commercieel of niet-
commercieel zijn.
- Onderneming -> als een bedrijf commercieel is, gericht op winst
maken.
- Instelling -> heeft vaak het uitvoeren van een taak als doel waarvoor
subsidie wordt ontvangen (non-profit), maar het kan ook profit zijn,
zoals een financiële instelling (bank).
Een onderneming is altijd een bedrijf, maar een bedrijf is niet altijd een
onderneming.
Ondernemingsvormen natuurlijk persoon
Ondernemingsvormen met een natuurlijk persoon (mens) als eigenaar.
Eenmanszaak (1 eigenaar)
Meest voorkomende vorm, omdat het eenvoudig op te richten is (o.a.
freelancers en zzp´ers) via inschrijving in het Handelsregister van de KvK.
Beendiging van de onderneming gaat via uitschrijving bij de KvK.
Eigenaren (100% aansprakelijk, geen onderscheid tussen zakelijk en
privévermogen) kunnen maar 1 eenmanszaak oprichten, maar wel met
meerdere handelsnamen, activiteiten en vestigingen.
Eigenaren betalen inkomstenbelasting, premie volksverzekeringen en
inkomensafhankelijke bijdrage Zvw over de winst. Eigenaren zijn niet
,verzekerd voor werknemersverzekeringen, maar kunnen een vrijwillige
verzekering afsluiten. Er kan ook personeel in dienst zijn, waarvoor
eigenaren wel premies werknemersverzekeringen moeten betalen.
Maatschap (meerdere eigenaren)
Twee of meer maten zijn de eigenaren -> inschrijving bij KvK. Deze vorm
komt veel voor bij zelfstandige beroepsbeoefenaars, zoals advocaten en
tandartsen. Iedere maat brengt arbeid, geld en/of goederen in om een
financieel voordeel te behalen, die wordt verdeeld over de maten, op basis
van gelijkwaardigheid. Het is verstandig hierover een maatschapscontract
op te stellen.
Elke maat gaat slechts verplichtingen aan voor zichzelf, tenzij er volmacht
is gegeven. Net als bij een eenmanszaak zelfstandige ondernemers ->
belasting en sociale zekerheid is op dezelfde manier geregeld.
Echtgenoten kunnen soms een fiscaal gunstige winstverdeling hanteren,
maar die moet wel naar verhouding van de verrichte arbeid zijn.
De maatschap wordt ontbonden bij overlijden of uittreden van een maat,
maar via een maatschapscontract kan geregeld zijn dat de overige maten
(eventueel met een nieuwe maat) de maatschap voortzetten.
Vennootschap onder firma -> vof (meerdere eigenaren)
Twee of meer vennoten onder een gezamenlijke naam (via inschrijving bij
de KvK), mogelijk onder vennootschapscontract (verdeling werk, inbreng
en winst) via notaris of onderhands. Beperkt ook hoofdelijke
aansprakelijkheid door afspraak te maken over bijvoorbeeld het maximaal
bedrag waartegen vennoten overeenkomsten kunnen afsluiten. Voordelen
t.o.v. eenmanszaak: verdeling van taken en meer vermogen.
Vennoten zijn hoofdelijk (privé) aansprakelijk, ook als schulden door een
andere vennoot komen. Als een vennoot vertrekt, blijft hij hoofdelijk
aansprakelijk voor ontstane schulden tijdens zijn aanwezigheid. Eerst
aanspraak of bedrijfsvermogen, daarna op privévermogen. Privéschulden
staan wel los, schuldeisers kunnen hierna geen aanspraak maken op
bedrijfsvermogen of privévermogen van andere vennoten.
Belasting is op dezelfde manier geregeld als bij voorgaande
ondernemingsvormen. Voor het beëindigen van een vof geldt hetzelfde als
bij een maatschap. Bezittingen en schulden moeten worden verdeeld
conform het vennootschapscontract.
Commanditaire vennootschap (cv)
Lijkt veel op een vof. Echter kunnen er bij een cv naast de beherende
vennoten ook stille vennoten (ook wel commanditaire vennoten) zijn. Zij
hebben allen financiële inbreng, maar handelen niet. Gaat via inschrijving
bij de KvK, waarbij van de beherende vennoten persoonlijke gegevens
worden vastgelegd en van commanditaire vennoten alleen het aantal en
de inbreng. Beherende vennoten zijn hoofdelijk aansprakelijk,
,commanditaire vennoten kunnen alleen hun investering verliezen.
Belastingheffing en beëindiging van de onderneming is hetzelfde geregeld
als bij voorgaande vormen. De stille vennoten krijgen hun inbreng terug bij
beëindiging. Bij een tekort hoeven zij niet meer bij te dragen dan hun
eigen inbreng.
Rederij
Komt niet vaak voor. Stelt haar schepen en bemanning ter beschikking aan
andere partijen die de economische exploitatie doen. De rederij blijft
meestal aansprakelijk voor het schip en de eigenaar is persoonlijk
aansprakelijk voor verplichtingen van de rederij.
Ondernemingsvormen rechtspersoon
Onderneming heeft zelf rechten en plichten. De aansprakelijkheid van de
ondernemer is hierbij beperkt.
Besloten vennootschap (bv)
Niet de natuurlijke persoon, maar de bv zelf is aansprakelijk. De
bestuurder is in dienst van de bv. Het kapitaal van een bv bestaat uit
aandelen, verdeeld over de eigenaren (aandeelhouders). De aandelen
staan op naam en de overdracht hiervan loopt via een notaris. De hoogste
macht ligt bij de algemene vergadering van aandeelhouders (ava). De
bestuurder heeft dagelijkse leiding, bij kleine bv´s vaak de enige
aandeelhouder. Hij is dan zowel directeur als grootaandeelhouder ->
directeur-grootaandeelhouder (dga). Oprichting van een bv gaat via de
notaris -> statuten opstellen, te storten startkapitaal is minimaal 0,01
euro. Zodra de bv is ingeschreven bij de KvK zijn de aandeelhouders niet
meer persoonlijk aansprakelijk. Een dga is wel persoonlijk aansprakelijk bij
onbehoorlijk bestuur en als de bank een dga privé mee laat tekenen. Een
gewone aandeelhouder is alleen aansprakelijk voor het bedrag waarmee
hij deelneemt.
Een bv moet elk jaar bij de KvK jaarstukken deponeren. Een directeur met
een aanmerkelijk belang (minimaal 5% van de aandelen) moet van de bv
een marktconform salaris ontvangen van minimaal 56.000 euro per jaar
(2025) -> gebruikelijk-loonregeling volgens de Wet LB.
Over de winst van een bv wordt vennootschapsbelasting geheven en
aandeelhouders ontvangen dividend uit het resterende deel, waarover
15% dividendbelasting betaald moet worden (net als loonbelasting een
voorheffing op de inkomstenbelasting). Een dga is meestal niet verzekerd
voor werknemersverzekeringen.
Voordelen bv t.o.v. persoonlijke ondernemingsvorm: beperktere
aansprakelijkheid ondernemer, hoge winst fiscaal aantrekkelijker,
makkelijker te verkopen/over te dragen en meer status.
, Nadelen bv t.o.v. persoonlijke ondernemingsvorm: hogere kosten
(jaarstukken en accountant) en geen recht op ondernemersaftrekken
inkomstenbelasting.
Naamloze vennootschap (nv)
Lijkt op een bv, maar een nv kent naast aandelen op naam ook aandelen
aan toonder (vrij verhandelbaar op de beurs zonder notaris). Het minimaal
verplichte aandelenkapitaal bij een nv is 45.000 euro. Verder gelden
dezelfde regels als bij een bv. De RvC speelt in sommige bv´s en nv´s een
toezichthoudende rol.
Vereniging
Wordt opgericht met een bepaald doel, zoals samen sporten of het voeren
van een onderneming. Kenmerken:
- Minimaal 2 leden
- Hoogste macht bij de ledenvergadering
- Leden hebben allemaal 1 stem op de ledenvergadering
- Ledenvergadering benoemt het bestuur (meestal bestaande uit
voorzitter, secretaris en penningmeester)
Er zijn 2 soorten verenigingen: vereniging met volledige
rechtsbevoegdheid en vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid.
Vereniging met volledige rechtsbevoegdheid
Bestuurder is niet aansprakelijk met zijn privévermogen, tenzij er sprake is
van wanbestuur of als de vereniging niet is ingeschreven bij de KvK.
Afgetreden bestuurders moeten zich uitschrijven bij de KvK, omdat ze bij
wanbestuur anders risico lopen op aansprakelijkheid. Oprichting gebeurt
via een notariële akte waarin de statuten zijn opgenomen: naam, plaats,
doel, verplichtingen leden, wijze van bijeenroepen algemene vergadering,
regels benoeming/ontslag en bestemming van overschot na ontbinding.
Moeten worden ingeschreven bij de KvK. Kan registergoederen (zoals een
pand) verkrijgen en leningen aangaan. Subsidieverstrekkers eisen vaak
volledige rechtsbevoegdheid.
Vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid
Als de vereniging niet is opgericht via de notaris. Bestuurders zijn
aansprakelijk met hun privévermogen, maar kunnen dit beperken door de
vereniging in te schrijven bij de KvK. Kunnen geen registergoederen
verkrijgen.
Verenigingen met onderneming betalen vennootschapsbelasting en
eventuele winst moet ten goede komen aan het doel. Een vereniging kan
werknemers hebben, maar bestuurders zijn niet in loondienst en vallen
niet onder de werknemersverzekeringen. Ontbinding kan door de
algemene ledenvergadering door bijvoorbeeld het ontbreken van leden of
faillissement. De regel hiervoor staan in de statuten.
De organisatie
Organisatie = samenwerkingsverband van personen die een bepaald doel
willen bereiken. Eigenschappen:
- Samenwerking tussen personen
- Taakverdeling tussen personen via een organisatiestructuur
- Leiding van de organisatie
- Bepaald doel waarop de activiteiten zijn gericht
- Middelen om het doel te bereiken
Profit- en non-profitorganisaties
Profitorganisatie -> winst maken
Non-profitorganisatie -> winst maken is niet het doel, zoals scholen.
Not-for-profitorganisatie -> maken wel winst, maar alleen om hun
hoofddoel beter te kunnen realiseren (continuïteit en kwaliteit), zoals
zorginstellingen en woningbouwverenigingen.
Arbeidsorganisatie = arbeid, taken en verantwoordelijkheden verdelen
over de werknemers.
Bedrijf, onderneming en instelling
Soorten organisaties:
- Bedrijf -> arbeid en kapitaal staat centraal, levert producten of
diensten waardoor omzet wordt behaald, kan commercieel of niet-
commercieel zijn.
- Onderneming -> als een bedrijf commercieel is, gericht op winst
maken.
- Instelling -> heeft vaak het uitvoeren van een taak als doel waarvoor
subsidie wordt ontvangen (non-profit), maar het kan ook profit zijn,
zoals een financiële instelling (bank).
Een onderneming is altijd een bedrijf, maar een bedrijf is niet altijd een
onderneming.
Ondernemingsvormen natuurlijk persoon
Ondernemingsvormen met een natuurlijk persoon (mens) als eigenaar.
Eenmanszaak (1 eigenaar)
Meest voorkomende vorm, omdat het eenvoudig op te richten is (o.a.
freelancers en zzp´ers) via inschrijving in het Handelsregister van de KvK.
Beendiging van de onderneming gaat via uitschrijving bij de KvK.
Eigenaren (100% aansprakelijk, geen onderscheid tussen zakelijk en
privévermogen) kunnen maar 1 eenmanszaak oprichten, maar wel met
meerdere handelsnamen, activiteiten en vestigingen.
Eigenaren betalen inkomstenbelasting, premie volksverzekeringen en
inkomensafhankelijke bijdrage Zvw over de winst. Eigenaren zijn niet
,verzekerd voor werknemersverzekeringen, maar kunnen een vrijwillige
verzekering afsluiten. Er kan ook personeel in dienst zijn, waarvoor
eigenaren wel premies werknemersverzekeringen moeten betalen.
Maatschap (meerdere eigenaren)
Twee of meer maten zijn de eigenaren -> inschrijving bij KvK. Deze vorm
komt veel voor bij zelfstandige beroepsbeoefenaars, zoals advocaten en
tandartsen. Iedere maat brengt arbeid, geld en/of goederen in om een
financieel voordeel te behalen, die wordt verdeeld over de maten, op basis
van gelijkwaardigheid. Het is verstandig hierover een maatschapscontract
op te stellen.
Elke maat gaat slechts verplichtingen aan voor zichzelf, tenzij er volmacht
is gegeven. Net als bij een eenmanszaak zelfstandige ondernemers ->
belasting en sociale zekerheid is op dezelfde manier geregeld.
Echtgenoten kunnen soms een fiscaal gunstige winstverdeling hanteren,
maar die moet wel naar verhouding van de verrichte arbeid zijn.
De maatschap wordt ontbonden bij overlijden of uittreden van een maat,
maar via een maatschapscontract kan geregeld zijn dat de overige maten
(eventueel met een nieuwe maat) de maatschap voortzetten.
Vennootschap onder firma -> vof (meerdere eigenaren)
Twee of meer vennoten onder een gezamenlijke naam (via inschrijving bij
de KvK), mogelijk onder vennootschapscontract (verdeling werk, inbreng
en winst) via notaris of onderhands. Beperkt ook hoofdelijke
aansprakelijkheid door afspraak te maken over bijvoorbeeld het maximaal
bedrag waartegen vennoten overeenkomsten kunnen afsluiten. Voordelen
t.o.v. eenmanszaak: verdeling van taken en meer vermogen.
Vennoten zijn hoofdelijk (privé) aansprakelijk, ook als schulden door een
andere vennoot komen. Als een vennoot vertrekt, blijft hij hoofdelijk
aansprakelijk voor ontstane schulden tijdens zijn aanwezigheid. Eerst
aanspraak of bedrijfsvermogen, daarna op privévermogen. Privéschulden
staan wel los, schuldeisers kunnen hierna geen aanspraak maken op
bedrijfsvermogen of privévermogen van andere vennoten.
Belasting is op dezelfde manier geregeld als bij voorgaande
ondernemingsvormen. Voor het beëindigen van een vof geldt hetzelfde als
bij een maatschap. Bezittingen en schulden moeten worden verdeeld
conform het vennootschapscontract.
Commanditaire vennootschap (cv)
Lijkt veel op een vof. Echter kunnen er bij een cv naast de beherende
vennoten ook stille vennoten (ook wel commanditaire vennoten) zijn. Zij
hebben allen financiële inbreng, maar handelen niet. Gaat via inschrijving
bij de KvK, waarbij van de beherende vennoten persoonlijke gegevens
worden vastgelegd en van commanditaire vennoten alleen het aantal en
de inbreng. Beherende vennoten zijn hoofdelijk aansprakelijk,
,commanditaire vennoten kunnen alleen hun investering verliezen.
Belastingheffing en beëindiging van de onderneming is hetzelfde geregeld
als bij voorgaande vormen. De stille vennoten krijgen hun inbreng terug bij
beëindiging. Bij een tekort hoeven zij niet meer bij te dragen dan hun
eigen inbreng.
Rederij
Komt niet vaak voor. Stelt haar schepen en bemanning ter beschikking aan
andere partijen die de economische exploitatie doen. De rederij blijft
meestal aansprakelijk voor het schip en de eigenaar is persoonlijk
aansprakelijk voor verplichtingen van de rederij.
Ondernemingsvormen rechtspersoon
Onderneming heeft zelf rechten en plichten. De aansprakelijkheid van de
ondernemer is hierbij beperkt.
Besloten vennootschap (bv)
Niet de natuurlijke persoon, maar de bv zelf is aansprakelijk. De
bestuurder is in dienst van de bv. Het kapitaal van een bv bestaat uit
aandelen, verdeeld over de eigenaren (aandeelhouders). De aandelen
staan op naam en de overdracht hiervan loopt via een notaris. De hoogste
macht ligt bij de algemene vergadering van aandeelhouders (ava). De
bestuurder heeft dagelijkse leiding, bij kleine bv´s vaak de enige
aandeelhouder. Hij is dan zowel directeur als grootaandeelhouder ->
directeur-grootaandeelhouder (dga). Oprichting van een bv gaat via de
notaris -> statuten opstellen, te storten startkapitaal is minimaal 0,01
euro. Zodra de bv is ingeschreven bij de KvK zijn de aandeelhouders niet
meer persoonlijk aansprakelijk. Een dga is wel persoonlijk aansprakelijk bij
onbehoorlijk bestuur en als de bank een dga privé mee laat tekenen. Een
gewone aandeelhouder is alleen aansprakelijk voor het bedrag waarmee
hij deelneemt.
Een bv moet elk jaar bij de KvK jaarstukken deponeren. Een directeur met
een aanmerkelijk belang (minimaal 5% van de aandelen) moet van de bv
een marktconform salaris ontvangen van minimaal 56.000 euro per jaar
(2025) -> gebruikelijk-loonregeling volgens de Wet LB.
Over de winst van een bv wordt vennootschapsbelasting geheven en
aandeelhouders ontvangen dividend uit het resterende deel, waarover
15% dividendbelasting betaald moet worden (net als loonbelasting een
voorheffing op de inkomstenbelasting). Een dga is meestal niet verzekerd
voor werknemersverzekeringen.
Voordelen bv t.o.v. persoonlijke ondernemingsvorm: beperktere
aansprakelijkheid ondernemer, hoge winst fiscaal aantrekkelijker,
makkelijker te verkopen/over te dragen en meer status.
, Nadelen bv t.o.v. persoonlijke ondernemingsvorm: hogere kosten
(jaarstukken en accountant) en geen recht op ondernemersaftrekken
inkomstenbelasting.
Naamloze vennootschap (nv)
Lijkt op een bv, maar een nv kent naast aandelen op naam ook aandelen
aan toonder (vrij verhandelbaar op de beurs zonder notaris). Het minimaal
verplichte aandelenkapitaal bij een nv is 45.000 euro. Verder gelden
dezelfde regels als bij een bv. De RvC speelt in sommige bv´s en nv´s een
toezichthoudende rol.
Vereniging
Wordt opgericht met een bepaald doel, zoals samen sporten of het voeren
van een onderneming. Kenmerken:
- Minimaal 2 leden
- Hoogste macht bij de ledenvergadering
- Leden hebben allemaal 1 stem op de ledenvergadering
- Ledenvergadering benoemt het bestuur (meestal bestaande uit
voorzitter, secretaris en penningmeester)
Er zijn 2 soorten verenigingen: vereniging met volledige
rechtsbevoegdheid en vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid.
Vereniging met volledige rechtsbevoegdheid
Bestuurder is niet aansprakelijk met zijn privévermogen, tenzij er sprake is
van wanbestuur of als de vereniging niet is ingeschreven bij de KvK.
Afgetreden bestuurders moeten zich uitschrijven bij de KvK, omdat ze bij
wanbestuur anders risico lopen op aansprakelijkheid. Oprichting gebeurt
via een notariële akte waarin de statuten zijn opgenomen: naam, plaats,
doel, verplichtingen leden, wijze van bijeenroepen algemene vergadering,
regels benoeming/ontslag en bestemming van overschot na ontbinding.
Moeten worden ingeschreven bij de KvK. Kan registergoederen (zoals een
pand) verkrijgen en leningen aangaan. Subsidieverstrekkers eisen vaak
volledige rechtsbevoegdheid.
Vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid
Als de vereniging niet is opgericht via de notaris. Bestuurders zijn
aansprakelijk met hun privévermogen, maar kunnen dit beperken door de
vereniging in te schrijven bij de KvK. Kunnen geen registergoederen
verkrijgen.
Verenigingen met onderneming betalen vennootschapsbelasting en
eventuele winst moet ten goede komen aan het doel. Een vereniging kan
werknemers hebben, maar bestuurders zijn niet in loondienst en vallen
niet onder de werknemersverzekeringen. Ontbinding kan door de
algemene ledenvergadering door bijvoorbeeld het ontbreken van leden of
faillissement. De regel hiervoor staan in de statuten.
