Samenvatting historische contexten
Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1515-1648
Opstand in de Nederlanden (1515-1572)
Waardoor brak er een opstand uit in de Nederlanden?
Opkomst stedelijke burgerij en toenemende zelfstandigheid steden.
Begin van staatsvorming en centralisatie.
De protestantse Reformatie die splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot gevolg had.
Er brak een opstand in de Nederlanden uit door zowel een politiek conflict (centralisatiepolitiek van
Karel V) als een religieus conflict (kettervervolging). De directe aanleiding was de economische crisis.
Voordat Karel V zijn centralisatiepolitiek ging bedrijven, gingen de zeventien provinciën of gewesten
hun eigen gang met hun eigen bestuur. Doordat veel mensen in de Nederlanden in steden woonden –
waar er door de oplevende handel een goede economie was – hadden zij veel privileges
(voorrechten). Deze kregen stedelingen namelijk als zij belasting afdroegen aan Karel V. Karel V had
echter andere belangen en ging dus centraliseren en het bestuur moderniseren. Zo verving hij de
raadgevende commissies voor drie collaterale raden in 1532 – de Raad van State (totale beleid), de
Geheime Raad (wetten), en de Raad van Financiën (begrotingen en bedes). In zijn bestuur gebruikte
Karel V naast edellieden ook ambtenaren, die hierdoor macht kregen ten koste van de adel. Door
Karels hervormingen, was er dus onvrede onder de stadsbewoners en edellieden omdat hun vrijheden
en rechten bedreigd werden.
Eeuwenlang was de grote meerderheid van Europa katholiek, maar in de 16 e eeuw ontstond dus ook
een religieuze crisis: de Reformatie. Er was een groeiende groep gelovigen die vond dat de katholieke
kerk bol stond van misstanden. Deze groep is later bekend geworden onder de verzamelnaam
protestantisme. Maarten Luther en Johannes Calvijn waren vooraanstaande protestanten. Zij vonden
dat mensen zich alleen hoefden te houden aan Gods voorschriften in de Bijbel – en dus niet de bij-
verzonnen regels van de katholieken. Men moest dus weer zelf de Bijbel gaan lezen. Dit lukte doordat
de Bijbel werd vertaald in de volkstaal, en makkelijk verspreid kon worden door de boekdrukpers en
pamfletten. Zo verspreidde het protestantisme zich snel over heel Europa.
Karel V vond dat dit de orde en rust in zijn rijk verstoorde. Daarom moest Luther zijn bezwaren
terugnemen voor de Rijksdag in Worms in 1521. Luther deed dit echter niet, waarna hij verbannen
werd. Luther kreeg echter steun van een aantal protestantse Duitse vorsten. Dit betekende het eind
van de eenheid van de kerk: er ontstonden lutherse, calvinistische en andere protestantse kerken.
Karel V liet de protestanten vervolgen, maar dit lukte hem niet doordat er veel Duitse vorsen
overgegaan waren op het lutheranisme. In 1555 legde Karel zich hierbij neer in de Vrede van
Augsburg. Vanaf toen gold de afspraak cuius regio, eius religio. Dit houdt in dat de vorst van een
gebied het geloof van zijn onderdanen bepaald.
In de Nederlanden kreeg in tegenstelling tot in andere landen, het calvinisme juist meer aanhang dan
het lutheranisme. Calvijn vond dat lagere overheden zich tegen hogere overheden mochten verzetten
wanneer deze Gods geboden niet naleefden. Ook vond hij dat onderdanen zonder toestemming van
hun vorst een kerk mochten beginnen. Dat deden de Nederlandse calvinisten dus ook. Karel V zette
de doodstraf op deze ketters, en Filips II (opvolger van zijn vader Karel V) zette deze
kettervervolgingen door. De Opstand begon dan ook als een meningsverschil over de manier waarop
de overheid moest reageren op het protestantisme – hard of niet. In 1559 verlaat Filips II de
Nederlanden en wordt de mildere Margaretha van Parma de landvoogdes (met haar adviseur
kardinaal Granvelle). Wanneer in 1566 een grote groep lage edellieden haar dan ook vraagt de
kettervervolgingen te stoppen, besluit zij dan ook de vervolgingen een tijd stil te leggen. Dit leidt tot
hagepreken (protestante preken in de buitenlucht), wat weer leidt tot de Beeldenstorm in 1566. De
protestanten hadden immers geleerd dat volgens de Bijbel verering van beelden niet is toegestaan.
Daarom vernielden zij alle katholieke beelden en versieringen.
,Dit was voor Filips het bewijs dat hij de ketters moest blijven vervolgen. Hij gaf de schuld aan de adel
(en Willem van Oranje) en stuurde de hertog van Alva naar de Nederlanden om de orde terug te
brengen. Deze richtte een speciale rechtbank op om alle schuldigen aan de Beeldenstorm te
bestraffen: de Raad van Beroerten (bijnaam de Bloedraad). Men vond deze raad veel te streng en
meedogenloos. Duizenden mensen vluchten.
Een van de vluchtelingen was Willem van Oranje (hoge edelman en stadhouder). Hij was zelf nog
katholiek, maar tegen de kettervervolgingen. Hij probeerde vanuit zijn Duitse familiekasteel een leger
op de been te brengen, maar zijn veldtochten waren met name mislukkingen. Dit was wel het begin
van de 80-jarige oorlog. De watergeuzen waren echter wel succesvol: zij voerden een soort
guerrillaoorlog op zee en veroverde in 1572 Den Briel. Dit was een belangrijke wending: vanaf toen
sloten steeds meer steden zich aan bij de Opstand. Willem van Oranje werd opnieuw aangesteld door
de opstandelingen tot stadhouder. Hij werd hierdoor een soort aanvoerder.
Samenvattend antwoord:
• Centralisatie van Karel V en Filips II ging in tegen de privileges van de steden en gewesten
(met name de macht van ambtenaren in de drie Collaterale Raden irriteerde de adel en rijke
burgerij)
• Strenge kettervervolging van Karel V en Filips II leidde tot verzet van zowel protestanten als
katholieken
• 1566: vlam slaat in de pan: smeekschrift van edelen leidt tot mildheid bij landvoogdes, dit leidt
tot meer hagenpreken, dit leidt tot de Beeldenstorm (mede door economische crisis!), dit leidt
tot Hertog van Alva en de Raad van Beroerten ('Bloedraad') die veel edelen aanpakt als
'schuldigen' voor de chaos...Willem van Oranje en de watergeuzen beginnen de Opstand
Ontstaan van de Republiek (1572-1588)
Waardoor resulteerde de Opstand in het ontstaan van de Republiek?
Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat.
Na de verovering van Den Briel ging het erg snel met de Opstand. Alva greep daarom militair hard in.
Hierdoor ontstond een burgeroorlog in de Nederlanden met extreem aan de ene kant de radicale
calvinisten en extreem aan de andere kant de gezagsgetrouwe katholieken. Er was met name een
grote groep die in vrede wilde leven. Willem van Oranje benadrukte dat hij gematigd was om iedereen
te vriend te houden en zoveel mogelijk aanhang te krijgen. Daarvoor voerde hij een propagandaoorlog
waarin hij de nadruk legde op de eenheid van de Nederlanden en zweeg over religie. Ondanks dat hij
opriep tot het vertrek van het Spaanse leger, bleef hij wel trouw aan Filips.
Nadat het Alva niet lukte om de Opstand te onderdrukken, werd hij opgevolgd door iemand anders.
Die had echter ook weinig succes: zo werd Leiden bijvoorbeeld ontzet in 1574. Dit doordat Willem van
Oranje de omliggende gebieden onder water zette. Dit was een belangrijke overwinning omdat de
Spanjaarden nu feitelijk verdreven waren uit het gewest Holland, waardoor zich hier een politiek en
economisch hart kon ontwikkelen.
Intussen kwam Filips II in geldnood: de Spanjaarden gingen zelfs bankroet. Hierdoor werden de
troepen in de Nederlanden slecht betaald. Dat leidde tot meer opstanden onder soldaten: muiterijen.
Zij gingen dan plunderen of moorden, waar de Nederlandse bevolking erg onder leed. Daarom werden
gewesten gedwongen samen te werken in 1576 in de Pacificatie van Gent waarin werd geëist dat de
Spaanse troepen zouden vertrekken. Hoewel dit verdrag een steuntje in de rug van Willem van Oranje
was, liep het toch uit op een teleurstelling. Er was namelijk afgesproken dat alleen Holland en Zeeland
calvinistisch zouden worden. Radicale calvinisten namen echter in de katholieke andere gewesten
steeds meer de macht over. De katholieken schrokken hier zo van, dat ze weer gehoorzaamden aan
Filips II. Zo mislukte de verzoening. De zuidelijke Nederlanden behoorden weer tot Filips II, maar
Holland werd compleet onafhankelijk van de Spanjaarden. In 1578 koos Amsterdam dan ook de kant
van de opstandelingen: de Alteratie van Amsterdam genaamd (bevolking wel vaak nog katholiek,
maar katholiek bestuur afgezet). In de overige, zuidelijke gewesten werd een bondgenootschap
opgericht: de Unie van Atrecht waarvan de Hertog van Parma de nieuwe landvoogd was. Als tegen
, reactie sloten de andere gewesten in 1579 een bondgenootschap tegen de Spaanse troepen: de Unie
van Utrecht (zij zouden de basis voor de latere Republiek worden). Even later sloten er meer
opstandige gewesten aan.
Filips II accepteerde de Unie van Utrecht niet, en verklaarde als reactie hierop Willem van Oranje
vogelvrij. De opstandelingen vonden dit op hun beurt weer onacceptabel, waarna zij vonden dat ze
niet meer aan Filips konden gehoorzamen. Zo verklaarde zij in het Plakkaat van Verlatinghe in 1581
dat zij zonder hem verder zouden gaan. Omdat het in deze tijd ondenkbaar was om een gewest te zijn
zonder een machtige heer, gingen de opstandelingen op zoek naar een vervanger. Dit liep echter uit
op een mislukking, met name omdat Willem van Oranje in 1584 werd vermoord. Het zag er slecht uit
voor de opstandelingen: Filips’ leger veroverde steeds meer terug en zo was er in 1585 zelfs de Val
van Antwerpen.
Nog even kregen de opstandelingen steun van Engeland, een andere vijand van Filips. Toen dit stopte
door meningsverschillen, stonden de Noordelijke Nederlander er echt alleen voor. Daarom namen zij
in 1588 zelf de soevereiniteit: best bijzonder!
Doordat de Spanjaarden nederlagen leden met hun leger op andere plekken (zoals in 1588 toen de
Spaanse Armada door de Engelsen werd verslagen), en Amsterdam uitgroeide tot een rijke
handelsstad door de Val van Antwerpen, stokte de Spaanse opmars. De Noordelijke Nederlanden
hadden door deze factoren de kans om uit te groeien tot een zelfstandige republiek: de Republiek der
Zeven Verenigde Nederlanden.
De strijd tussen Spanje en de Republiek duurde echter nog decennia. In 1596 erkenden Frankrijk en
Engeland al dat de Republiek onafhankelijk was door de nederlagen van de Spanjaarden. De
Republiek werd echter pas echt soeverein verklaard in 1648, bij de Vrede van Münster: toen legde de
achterkleinzoon van Filips II zich bij de situatie neer.
Samenvattend antwoord:
• Willem van Oranje benadrukte in propaganda de eenheid van het 'vaderland' tegen de
'Spaanse' tirannie, hierdoor werd het idee van zelfstandigheid gevoed
• Spanje trad hard op. 1575: Spanje failliet, soldaten muiten, veel agressie leidt tot Pacificatie
van Gent (1576), houdt geen stand, maar leidt tot Unie van Utrecht (1579)
• De opstandelingen waren vrij succesvol, dus er kwam steeds meer steun (Ontzet Leiden
1574; Alteratie van Amsterdam 1578)
• Willem van Oranje wordt in de ban gedaan door Filips II. Leidt tot Plakkaat van Verlatinghe
(1581)
• Kandidaten voor de soevereiniteit vielen af en dus besloten de gewesten verder te gaan als
Republiek
• Armada e.a. conflicten slokten Filips II op, zijn herovering stopte na de Zuidelijke
Nederlanden, dus kon het Noorden zich als Republiek handhaven
Ontstaan van de Gouden Eeuw (1588-1648)
Waardoor ontstond in de Republiek de Gouden Eeuw?
De bijzondere plaats in staatkundig opzicht en de bloei in de economisch en cultureel opzicht van de
Nederlandse Republiek.
Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie.
De Republiek maakte vanaf haar ontstaan een economische bloei door, met name in Holland en
Zeeland was er sprake van een Gouden Eeuw. Deze economische bloei had drie belangrijke
oorzaken: de zwakke feodale traditie, de handel op het Oostzeegebied en de val van Antwerpen.
Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1515-1648
Opstand in de Nederlanden (1515-1572)
Waardoor brak er een opstand uit in de Nederlanden?
Opkomst stedelijke burgerij en toenemende zelfstandigheid steden.
Begin van staatsvorming en centralisatie.
De protestantse Reformatie die splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot gevolg had.
Er brak een opstand in de Nederlanden uit door zowel een politiek conflict (centralisatiepolitiek van
Karel V) als een religieus conflict (kettervervolging). De directe aanleiding was de economische crisis.
Voordat Karel V zijn centralisatiepolitiek ging bedrijven, gingen de zeventien provinciën of gewesten
hun eigen gang met hun eigen bestuur. Doordat veel mensen in de Nederlanden in steden woonden –
waar er door de oplevende handel een goede economie was – hadden zij veel privileges
(voorrechten). Deze kregen stedelingen namelijk als zij belasting afdroegen aan Karel V. Karel V had
echter andere belangen en ging dus centraliseren en het bestuur moderniseren. Zo verving hij de
raadgevende commissies voor drie collaterale raden in 1532 – de Raad van State (totale beleid), de
Geheime Raad (wetten), en de Raad van Financiën (begrotingen en bedes). In zijn bestuur gebruikte
Karel V naast edellieden ook ambtenaren, die hierdoor macht kregen ten koste van de adel. Door
Karels hervormingen, was er dus onvrede onder de stadsbewoners en edellieden omdat hun vrijheden
en rechten bedreigd werden.
Eeuwenlang was de grote meerderheid van Europa katholiek, maar in de 16 e eeuw ontstond dus ook
een religieuze crisis: de Reformatie. Er was een groeiende groep gelovigen die vond dat de katholieke
kerk bol stond van misstanden. Deze groep is later bekend geworden onder de verzamelnaam
protestantisme. Maarten Luther en Johannes Calvijn waren vooraanstaande protestanten. Zij vonden
dat mensen zich alleen hoefden te houden aan Gods voorschriften in de Bijbel – en dus niet de bij-
verzonnen regels van de katholieken. Men moest dus weer zelf de Bijbel gaan lezen. Dit lukte doordat
de Bijbel werd vertaald in de volkstaal, en makkelijk verspreid kon worden door de boekdrukpers en
pamfletten. Zo verspreidde het protestantisme zich snel over heel Europa.
Karel V vond dat dit de orde en rust in zijn rijk verstoorde. Daarom moest Luther zijn bezwaren
terugnemen voor de Rijksdag in Worms in 1521. Luther deed dit echter niet, waarna hij verbannen
werd. Luther kreeg echter steun van een aantal protestantse Duitse vorsten. Dit betekende het eind
van de eenheid van de kerk: er ontstonden lutherse, calvinistische en andere protestantse kerken.
Karel V liet de protestanten vervolgen, maar dit lukte hem niet doordat er veel Duitse vorsen
overgegaan waren op het lutheranisme. In 1555 legde Karel zich hierbij neer in de Vrede van
Augsburg. Vanaf toen gold de afspraak cuius regio, eius religio. Dit houdt in dat de vorst van een
gebied het geloof van zijn onderdanen bepaald.
In de Nederlanden kreeg in tegenstelling tot in andere landen, het calvinisme juist meer aanhang dan
het lutheranisme. Calvijn vond dat lagere overheden zich tegen hogere overheden mochten verzetten
wanneer deze Gods geboden niet naleefden. Ook vond hij dat onderdanen zonder toestemming van
hun vorst een kerk mochten beginnen. Dat deden de Nederlandse calvinisten dus ook. Karel V zette
de doodstraf op deze ketters, en Filips II (opvolger van zijn vader Karel V) zette deze
kettervervolgingen door. De Opstand begon dan ook als een meningsverschil over de manier waarop
de overheid moest reageren op het protestantisme – hard of niet. In 1559 verlaat Filips II de
Nederlanden en wordt de mildere Margaretha van Parma de landvoogdes (met haar adviseur
kardinaal Granvelle). Wanneer in 1566 een grote groep lage edellieden haar dan ook vraagt de
kettervervolgingen te stoppen, besluit zij dan ook de vervolgingen een tijd stil te leggen. Dit leidt tot
hagepreken (protestante preken in de buitenlucht), wat weer leidt tot de Beeldenstorm in 1566. De
protestanten hadden immers geleerd dat volgens de Bijbel verering van beelden niet is toegestaan.
Daarom vernielden zij alle katholieke beelden en versieringen.
,Dit was voor Filips het bewijs dat hij de ketters moest blijven vervolgen. Hij gaf de schuld aan de adel
(en Willem van Oranje) en stuurde de hertog van Alva naar de Nederlanden om de orde terug te
brengen. Deze richtte een speciale rechtbank op om alle schuldigen aan de Beeldenstorm te
bestraffen: de Raad van Beroerten (bijnaam de Bloedraad). Men vond deze raad veel te streng en
meedogenloos. Duizenden mensen vluchten.
Een van de vluchtelingen was Willem van Oranje (hoge edelman en stadhouder). Hij was zelf nog
katholiek, maar tegen de kettervervolgingen. Hij probeerde vanuit zijn Duitse familiekasteel een leger
op de been te brengen, maar zijn veldtochten waren met name mislukkingen. Dit was wel het begin
van de 80-jarige oorlog. De watergeuzen waren echter wel succesvol: zij voerden een soort
guerrillaoorlog op zee en veroverde in 1572 Den Briel. Dit was een belangrijke wending: vanaf toen
sloten steeds meer steden zich aan bij de Opstand. Willem van Oranje werd opnieuw aangesteld door
de opstandelingen tot stadhouder. Hij werd hierdoor een soort aanvoerder.
Samenvattend antwoord:
• Centralisatie van Karel V en Filips II ging in tegen de privileges van de steden en gewesten
(met name de macht van ambtenaren in de drie Collaterale Raden irriteerde de adel en rijke
burgerij)
• Strenge kettervervolging van Karel V en Filips II leidde tot verzet van zowel protestanten als
katholieken
• 1566: vlam slaat in de pan: smeekschrift van edelen leidt tot mildheid bij landvoogdes, dit leidt
tot meer hagenpreken, dit leidt tot de Beeldenstorm (mede door economische crisis!), dit leidt
tot Hertog van Alva en de Raad van Beroerten ('Bloedraad') die veel edelen aanpakt als
'schuldigen' voor de chaos...Willem van Oranje en de watergeuzen beginnen de Opstand
Ontstaan van de Republiek (1572-1588)
Waardoor resulteerde de Opstand in het ontstaan van de Republiek?
Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat.
Na de verovering van Den Briel ging het erg snel met de Opstand. Alva greep daarom militair hard in.
Hierdoor ontstond een burgeroorlog in de Nederlanden met extreem aan de ene kant de radicale
calvinisten en extreem aan de andere kant de gezagsgetrouwe katholieken. Er was met name een
grote groep die in vrede wilde leven. Willem van Oranje benadrukte dat hij gematigd was om iedereen
te vriend te houden en zoveel mogelijk aanhang te krijgen. Daarvoor voerde hij een propagandaoorlog
waarin hij de nadruk legde op de eenheid van de Nederlanden en zweeg over religie. Ondanks dat hij
opriep tot het vertrek van het Spaanse leger, bleef hij wel trouw aan Filips.
Nadat het Alva niet lukte om de Opstand te onderdrukken, werd hij opgevolgd door iemand anders.
Die had echter ook weinig succes: zo werd Leiden bijvoorbeeld ontzet in 1574. Dit doordat Willem van
Oranje de omliggende gebieden onder water zette. Dit was een belangrijke overwinning omdat de
Spanjaarden nu feitelijk verdreven waren uit het gewest Holland, waardoor zich hier een politiek en
economisch hart kon ontwikkelen.
Intussen kwam Filips II in geldnood: de Spanjaarden gingen zelfs bankroet. Hierdoor werden de
troepen in de Nederlanden slecht betaald. Dat leidde tot meer opstanden onder soldaten: muiterijen.
Zij gingen dan plunderen of moorden, waar de Nederlandse bevolking erg onder leed. Daarom werden
gewesten gedwongen samen te werken in 1576 in de Pacificatie van Gent waarin werd geëist dat de
Spaanse troepen zouden vertrekken. Hoewel dit verdrag een steuntje in de rug van Willem van Oranje
was, liep het toch uit op een teleurstelling. Er was namelijk afgesproken dat alleen Holland en Zeeland
calvinistisch zouden worden. Radicale calvinisten namen echter in de katholieke andere gewesten
steeds meer de macht over. De katholieken schrokken hier zo van, dat ze weer gehoorzaamden aan
Filips II. Zo mislukte de verzoening. De zuidelijke Nederlanden behoorden weer tot Filips II, maar
Holland werd compleet onafhankelijk van de Spanjaarden. In 1578 koos Amsterdam dan ook de kant
van de opstandelingen: de Alteratie van Amsterdam genaamd (bevolking wel vaak nog katholiek,
maar katholiek bestuur afgezet). In de overige, zuidelijke gewesten werd een bondgenootschap
opgericht: de Unie van Atrecht waarvan de Hertog van Parma de nieuwe landvoogd was. Als tegen
, reactie sloten de andere gewesten in 1579 een bondgenootschap tegen de Spaanse troepen: de Unie
van Utrecht (zij zouden de basis voor de latere Republiek worden). Even later sloten er meer
opstandige gewesten aan.
Filips II accepteerde de Unie van Utrecht niet, en verklaarde als reactie hierop Willem van Oranje
vogelvrij. De opstandelingen vonden dit op hun beurt weer onacceptabel, waarna zij vonden dat ze
niet meer aan Filips konden gehoorzamen. Zo verklaarde zij in het Plakkaat van Verlatinghe in 1581
dat zij zonder hem verder zouden gaan. Omdat het in deze tijd ondenkbaar was om een gewest te zijn
zonder een machtige heer, gingen de opstandelingen op zoek naar een vervanger. Dit liep echter uit
op een mislukking, met name omdat Willem van Oranje in 1584 werd vermoord. Het zag er slecht uit
voor de opstandelingen: Filips’ leger veroverde steeds meer terug en zo was er in 1585 zelfs de Val
van Antwerpen.
Nog even kregen de opstandelingen steun van Engeland, een andere vijand van Filips. Toen dit stopte
door meningsverschillen, stonden de Noordelijke Nederlander er echt alleen voor. Daarom namen zij
in 1588 zelf de soevereiniteit: best bijzonder!
Doordat de Spanjaarden nederlagen leden met hun leger op andere plekken (zoals in 1588 toen de
Spaanse Armada door de Engelsen werd verslagen), en Amsterdam uitgroeide tot een rijke
handelsstad door de Val van Antwerpen, stokte de Spaanse opmars. De Noordelijke Nederlanden
hadden door deze factoren de kans om uit te groeien tot een zelfstandige republiek: de Republiek der
Zeven Verenigde Nederlanden.
De strijd tussen Spanje en de Republiek duurde echter nog decennia. In 1596 erkenden Frankrijk en
Engeland al dat de Republiek onafhankelijk was door de nederlagen van de Spanjaarden. De
Republiek werd echter pas echt soeverein verklaard in 1648, bij de Vrede van Münster: toen legde de
achterkleinzoon van Filips II zich bij de situatie neer.
Samenvattend antwoord:
• Willem van Oranje benadrukte in propaganda de eenheid van het 'vaderland' tegen de
'Spaanse' tirannie, hierdoor werd het idee van zelfstandigheid gevoed
• Spanje trad hard op. 1575: Spanje failliet, soldaten muiten, veel agressie leidt tot Pacificatie
van Gent (1576), houdt geen stand, maar leidt tot Unie van Utrecht (1579)
• De opstandelingen waren vrij succesvol, dus er kwam steeds meer steun (Ontzet Leiden
1574; Alteratie van Amsterdam 1578)
• Willem van Oranje wordt in de ban gedaan door Filips II. Leidt tot Plakkaat van Verlatinghe
(1581)
• Kandidaten voor de soevereiniteit vielen af en dus besloten de gewesten verder te gaan als
Republiek
• Armada e.a. conflicten slokten Filips II op, zijn herovering stopte na de Zuidelijke
Nederlanden, dus kon het Noorden zich als Republiek handhaven
Ontstaan van de Gouden Eeuw (1588-1648)
Waardoor ontstond in de Republiek de Gouden Eeuw?
De bijzondere plaats in staatkundig opzicht en de bloei in de economisch en cultureel opzicht van de
Nederlandse Republiek.
Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie.
De Republiek maakte vanaf haar ontstaan een economische bloei door, met name in Holland en
Zeeland was er sprake van een Gouden Eeuw. Deze economische bloei had drie belangrijke
oorzaken: de zwakke feodale traditie, de handel op het Oostzeegebied en de val van Antwerpen.
