Hoofdstuk 15: leiderschap
15.1 omspanningsvermogen en spanwijdte
Verschillende organisatieniveaus:
topmanagement: directie of raad van bestuur
hoger management: divisieleiding, sector- of regiomanagers
midden management: afdelingsmanagers
lager management: teamleiders
niet-leidinggevend personeel
Afhankelijk van het type organisatie en omvang bestaan er overlappingsgebieden. In principe zijn de
manager taken (plannen, beslissen, organiseren, coördineren, beheersen en controleren) op elk
niveau gelijk. Er bestaan wel niveauverschillen. We gebruiken 2 begrippen om de omvang van het
werkterrein van de manager aan te geven:
Omspanningsvermogen: aantal ondergeschikten waaraan een leidinggevende nog effectief leiding
kan geven. Effectief leidinggeven: leidinggeven dat het doel tegen zo laag mogelijke kosten, met
optimaal gebruik van middelen, gerealiseerd wordt.
Spanwijdte (span of control): aantal ondergeschikten aan wie feitelijk leiding wordt gegeven, gaat
over de feitelijke situatie. (kijk nog even naar de berekeningen) Organisaties willen: spanwijdte =
omspanningsvermogen. Dit kan door een aantal factoren te wijzigen die omspanningsvermogen
beïnvloeden:
organisatiestructuur
communicatie
bouwkundige situatie
aard van het werk
competentie van medewerkers
stijl van leidinggeven
de mate van delegatie
15.2 leiderschapsstijlen
Theorie X
Negatief zelfbeeld, ze denken zo over hun medewerkers:
gemiddelde is lui en wil liever niet werken
ze willen geen verantwoordelijkheid dragen
ze moeten gedwongen worden prestaties te leveren
Manager met deze visie heeft een autoritaire stijl van leidinggeven ; werkt met belonen en straffen
en betrekt de werknemers niet of nauwelijks bij de besluitvoering. Het is een self-fullfilling prophecy
Theorie Y
Positiever mensbeeld, sluit aan bij humanrelation beweging en revisionisme, opvattingen:
werken is natuurlijk, net als spelen
ze willen verantwoordelijkheid dragen
aandacht en geld als motiverende factor
ze willen uit zichzelf creatief meedenken
Leiderschapsstijlen
- autocratisch leiderschap
alleen heerser, taakgerichte manier van leidinggeven, manager deelt de taken en verwacht
dat de medewerkers ze uitvoeren, medewerker heeft weinig te zeggen, op plek 1 het
uitvoeren van de taken plek 2 de mens.
- democratisch leiderschap
15.1 omspanningsvermogen en spanwijdte
Verschillende organisatieniveaus:
topmanagement: directie of raad van bestuur
hoger management: divisieleiding, sector- of regiomanagers
midden management: afdelingsmanagers
lager management: teamleiders
niet-leidinggevend personeel
Afhankelijk van het type organisatie en omvang bestaan er overlappingsgebieden. In principe zijn de
manager taken (plannen, beslissen, organiseren, coördineren, beheersen en controleren) op elk
niveau gelijk. Er bestaan wel niveauverschillen. We gebruiken 2 begrippen om de omvang van het
werkterrein van de manager aan te geven:
Omspanningsvermogen: aantal ondergeschikten waaraan een leidinggevende nog effectief leiding
kan geven. Effectief leidinggeven: leidinggeven dat het doel tegen zo laag mogelijke kosten, met
optimaal gebruik van middelen, gerealiseerd wordt.
Spanwijdte (span of control): aantal ondergeschikten aan wie feitelijk leiding wordt gegeven, gaat
over de feitelijke situatie. (kijk nog even naar de berekeningen) Organisaties willen: spanwijdte =
omspanningsvermogen. Dit kan door een aantal factoren te wijzigen die omspanningsvermogen
beïnvloeden:
organisatiestructuur
communicatie
bouwkundige situatie
aard van het werk
competentie van medewerkers
stijl van leidinggeven
de mate van delegatie
15.2 leiderschapsstijlen
Theorie X
Negatief zelfbeeld, ze denken zo over hun medewerkers:
gemiddelde is lui en wil liever niet werken
ze willen geen verantwoordelijkheid dragen
ze moeten gedwongen worden prestaties te leveren
Manager met deze visie heeft een autoritaire stijl van leidinggeven ; werkt met belonen en straffen
en betrekt de werknemers niet of nauwelijks bij de besluitvoering. Het is een self-fullfilling prophecy
Theorie Y
Positiever mensbeeld, sluit aan bij humanrelation beweging en revisionisme, opvattingen:
werken is natuurlijk, net als spelen
ze willen verantwoordelijkheid dragen
aandacht en geld als motiverende factor
ze willen uit zichzelf creatief meedenken
Leiderschapsstijlen
- autocratisch leiderschap
alleen heerser, taakgerichte manier van leidinggeven, manager deelt de taken en verwacht
dat de medewerkers ze uitvoeren, medewerker heeft weinig te zeggen, op plek 1 het
uitvoeren van de taken plek 2 de mens.
- democratisch leiderschap
