Inhoud
Introductie ............................................................................................................................. 2
Praktijksetting .................................................................................................................... 2
Introductie casus ............................................................................................................... 2
Relevantie, ontwikkeling en meerwaarde............................................................................. 2
Diëtistisch onderzoek ............................................................................................................ 4
Dietistische anamnese ....................................................................................................... 4
Labwaarden.................................................................................................................... 4
Voedingsanamnese ........................................................................................................ 5
Antropometrie ................................................................................................................ 6
ICF- schema....................................................................................................................... 7
Diëtistische diagnose ............................................................................................................. 9
Behandelplan ........................................................................................................................ 9
Hoofddoel .......................................................................................................................... 9
Subdoelen ......................................................................................................................... 9
Uitvoeringsafspraken........................................................................................................ 10
Alternatieve behandelopties ............................................................................................. 10
Evaluatie en duur van de behandeling ................................................................................... 11
Evaluatie uitvoeringsafspraken ......................................................................................... 11
Duur en frequentie behandeling ........................................................................................ 11
Reflectie .............................................................................................................................. 12
Communicatie, coaching en gedragsverandering .................................................................. 12
Samenwerken in inter-/multidisciplinaire setting................................................................... 12
Literatuurlijst ....................................................................................................................... 14
Bijlages................................................................................................................................ 15
Bijlage 1: SNAQ en GLIM ................................................................................................... 15
Bijlage 2: berekening voedingsinname ............................................................................... 15
Bijlage 3: Berekening energie behoefte .............................................................................. 16
Bijlage 4: Voedingsinname vervolgconsult ......................................................................... 17
Bijlage 5: Anamnese vergeleken met richtlijnen/behoefte .................................................. 18
Bijlage 6: Bia meting BWA 2.0 ............................................................................................ 18
Bijlage 7: Epic registratie ................................................................................................... 19
Bijlage 8: Tussentijdse feedback ....................................................................................... 23
Bijlage 9: Feedback communicatie.................................................................................... 23
Bijlage 10: Multidisciplinair samenwerken ......................................................................... 24
, Bijlage 11: Refeeding behoefte berekening ........................................................................ 24
Introductie
Praktijksetting
De stage is uitgevoerd in de tweede lijn bij het Amphia ziekenhuis in Breda. In het ziekenhuis zijn
16 diëtistes werkzaam. Mijn praktijkbegeleiders lopen op volgende afdelingen in de kliniek:
Maag darm lever chirurgie, oncologie en psychiatrie. Daarnaast is één begeleider ook werkzaam
op de kinderpoli. Soms is er ook sprake van oncologiepoli of patiënten op de dagbehandeling
van de oncologie (Amphia Ziekenhuis, z.d.). Op de praktijkplek is er een nauwe samenwerking
tussen verschillende disciplines. Er wordt in samenspraak bepaald wat het beste is voor de
patiënt. De doelgroepen en ziektebeelden zijn erg gevarieerd en breed. Tijdens mijn stage heb ik
op alle afdelingen van mijn begeleiders mee gewerkt.
Introductie casus
Voor deze casus heb ik gekozen voor een 64-jarige man met verdenking op een
gemetastaseerde, onbehandelde oncologische aandoening. Op 25 september is de patiënt al in
het ziekenhuis geweest voor een CT-scan, waaruit een vermoeden ontstond van een primair
hepatocellulair carcinoom of niercelcarcinoom. Twee weken later werd hij opgenomen wegens
dyspnoe en algehele malaise.
Ik ben bij de casus betrokken vanwege onbedoeld gewichtsverlies van 10 kg in zes maanden,
krachtverlies en oedemen die bij dhr aanwezig zijn. In het verleden heeft hij telefonisch contact
gehad met een eerstelijnsdiëtist en gebruikt hij thuis driemaal per dag drinkvoeding. Zelfstandig
koken is voor hem niet mogelijk vanwege zijn beperkte zelfredzaamheid. Zijn sociale netwerk en
ondersteuning zijn beperkt. De patiënt is zich bewust van zijn spier- en gewichtsverlies en heeft
de wens om aan te komen en zijn kracht terug te krijgen.
De complexiteit van deze casus ligt enerzijds in het ontbreken van duidelijkheid over de
primaire bron van de gemetastaseerde maligniteit, wat onzekerheid en complexiteit in het
behandeltraject veroorzaakt. Anderzijds spelen ondervoeding en een verhoogd risico op
refeeding een belangrijke rol. In combinatie met zijn zorg mijdende gedrag en beperkte
zelfredzaamheid maakt dit de casus bijzonder complex.
Relevantie, ontwikkeling en meerwaarde
De meeste nieuwe oncologische diagnoses komen voor bij mannen en op latere leeftijd. Sinds
1989 zijn zowel het aantal nieuwe kankergevallen als sterfgevallen gestegen (RIVM, 2025; NKR,
2025). Er wordt verwacht dat het aantal patiënten met kanker de komende jaren nog verder zal
toenemen.
Bij de casus patiënt bleef de primaire tumor tot overlijden onbekend, ongeacht de onderzoeken
en diagnostiek. Er was sprake van een gemetastaseerde PTO (Primaire Tumor Onbekend). De
prognose en vooruitzichten bij PTO zijn slecht. Behandeling is mogelijk op basis van
vermoedens van de kankersoort, maar vaak niet uitvoerbaar door de slechte conditie van de
patiënt. Gemiddeld overlijdt de helft binnen twee maanden na het eerste ziekenhuisbezoek
(Stichting kanker.nl, 2024). Eind 2025 is een nieuwe PTO-richtlijn gekomen ontremd de
diagnostiek en behandelopties. De komende jaren wordt onderzocht hoe de zorg voor deze
, patiënten verbeterd kan worden, zowel op het gebied van behandeling als kwaliteit van leven
(Integraal Kankercentrum Nederland, 2025).
De rol van de diëtist bij kanker is belangrijk. Voeding en leefstijl beïnvloeden niet alleen
preventie, maar ook overleving en uitkomst na kanker (World Cancer Research Fund/American
Institute for Cancer Research, 2018). Diëtisten geven persoonlijke adviezen, afgestemd op
behandeling en situatie, en helpen bij het voorkomen en behandelen van voedingsproblemen
zoals verlies van eetlust en smaakveranderingen, wat bijdraagt aan herstel, fitheid en kwaliteit
van leven (Stichting kanker.nl, 2025).
Introductie ............................................................................................................................. 2
Praktijksetting .................................................................................................................... 2
Introductie casus ............................................................................................................... 2
Relevantie, ontwikkeling en meerwaarde............................................................................. 2
Diëtistisch onderzoek ............................................................................................................ 4
Dietistische anamnese ....................................................................................................... 4
Labwaarden.................................................................................................................... 4
Voedingsanamnese ........................................................................................................ 5
Antropometrie ................................................................................................................ 6
ICF- schema....................................................................................................................... 7
Diëtistische diagnose ............................................................................................................. 9
Behandelplan ........................................................................................................................ 9
Hoofddoel .......................................................................................................................... 9
Subdoelen ......................................................................................................................... 9
Uitvoeringsafspraken........................................................................................................ 10
Alternatieve behandelopties ............................................................................................. 10
Evaluatie en duur van de behandeling ................................................................................... 11
Evaluatie uitvoeringsafspraken ......................................................................................... 11
Duur en frequentie behandeling ........................................................................................ 11
Reflectie .............................................................................................................................. 12
Communicatie, coaching en gedragsverandering .................................................................. 12
Samenwerken in inter-/multidisciplinaire setting................................................................... 12
Literatuurlijst ....................................................................................................................... 14
Bijlages................................................................................................................................ 15
Bijlage 1: SNAQ en GLIM ................................................................................................... 15
Bijlage 2: berekening voedingsinname ............................................................................... 15
Bijlage 3: Berekening energie behoefte .............................................................................. 16
Bijlage 4: Voedingsinname vervolgconsult ......................................................................... 17
Bijlage 5: Anamnese vergeleken met richtlijnen/behoefte .................................................. 18
Bijlage 6: Bia meting BWA 2.0 ............................................................................................ 18
Bijlage 7: Epic registratie ................................................................................................... 19
Bijlage 8: Tussentijdse feedback ....................................................................................... 23
Bijlage 9: Feedback communicatie.................................................................................... 23
Bijlage 10: Multidisciplinair samenwerken ......................................................................... 24
, Bijlage 11: Refeeding behoefte berekening ........................................................................ 24
Introductie
Praktijksetting
De stage is uitgevoerd in de tweede lijn bij het Amphia ziekenhuis in Breda. In het ziekenhuis zijn
16 diëtistes werkzaam. Mijn praktijkbegeleiders lopen op volgende afdelingen in de kliniek:
Maag darm lever chirurgie, oncologie en psychiatrie. Daarnaast is één begeleider ook werkzaam
op de kinderpoli. Soms is er ook sprake van oncologiepoli of patiënten op de dagbehandeling
van de oncologie (Amphia Ziekenhuis, z.d.). Op de praktijkplek is er een nauwe samenwerking
tussen verschillende disciplines. Er wordt in samenspraak bepaald wat het beste is voor de
patiënt. De doelgroepen en ziektebeelden zijn erg gevarieerd en breed. Tijdens mijn stage heb ik
op alle afdelingen van mijn begeleiders mee gewerkt.
Introductie casus
Voor deze casus heb ik gekozen voor een 64-jarige man met verdenking op een
gemetastaseerde, onbehandelde oncologische aandoening. Op 25 september is de patiënt al in
het ziekenhuis geweest voor een CT-scan, waaruit een vermoeden ontstond van een primair
hepatocellulair carcinoom of niercelcarcinoom. Twee weken later werd hij opgenomen wegens
dyspnoe en algehele malaise.
Ik ben bij de casus betrokken vanwege onbedoeld gewichtsverlies van 10 kg in zes maanden,
krachtverlies en oedemen die bij dhr aanwezig zijn. In het verleden heeft hij telefonisch contact
gehad met een eerstelijnsdiëtist en gebruikt hij thuis driemaal per dag drinkvoeding. Zelfstandig
koken is voor hem niet mogelijk vanwege zijn beperkte zelfredzaamheid. Zijn sociale netwerk en
ondersteuning zijn beperkt. De patiënt is zich bewust van zijn spier- en gewichtsverlies en heeft
de wens om aan te komen en zijn kracht terug te krijgen.
De complexiteit van deze casus ligt enerzijds in het ontbreken van duidelijkheid over de
primaire bron van de gemetastaseerde maligniteit, wat onzekerheid en complexiteit in het
behandeltraject veroorzaakt. Anderzijds spelen ondervoeding en een verhoogd risico op
refeeding een belangrijke rol. In combinatie met zijn zorg mijdende gedrag en beperkte
zelfredzaamheid maakt dit de casus bijzonder complex.
Relevantie, ontwikkeling en meerwaarde
De meeste nieuwe oncologische diagnoses komen voor bij mannen en op latere leeftijd. Sinds
1989 zijn zowel het aantal nieuwe kankergevallen als sterfgevallen gestegen (RIVM, 2025; NKR,
2025). Er wordt verwacht dat het aantal patiënten met kanker de komende jaren nog verder zal
toenemen.
Bij de casus patiënt bleef de primaire tumor tot overlijden onbekend, ongeacht de onderzoeken
en diagnostiek. Er was sprake van een gemetastaseerde PTO (Primaire Tumor Onbekend). De
prognose en vooruitzichten bij PTO zijn slecht. Behandeling is mogelijk op basis van
vermoedens van de kankersoort, maar vaak niet uitvoerbaar door de slechte conditie van de
patiënt. Gemiddeld overlijdt de helft binnen twee maanden na het eerste ziekenhuisbezoek
(Stichting kanker.nl, 2024). Eind 2025 is een nieuwe PTO-richtlijn gekomen ontremd de
diagnostiek en behandelopties. De komende jaren wordt onderzocht hoe de zorg voor deze
, patiënten verbeterd kan worden, zowel op het gebied van behandeling als kwaliteit van leven
(Integraal Kankercentrum Nederland, 2025).
De rol van de diëtist bij kanker is belangrijk. Voeding en leefstijl beïnvloeden niet alleen
preventie, maar ook overleving en uitkomst na kanker (World Cancer Research Fund/American
Institute for Cancer Research, 2018). Diëtisten geven persoonlijke adviezen, afgestemd op
behandeling en situatie, en helpen bij het voorkomen en behandelen van voedingsproblemen
zoals verlies van eetlust en smaakveranderingen, wat bijdraagt aan herstel, fitheid en kwaliteit
van leven (Stichting kanker.nl, 2025).
