Hoofdstuk 5 verzorgingsstaat ( TW3 )
5.1
1. Ik kan uitleggen wat een verzorgingsstaat is.
Een staat waarin de overheid zich actief bemoeit met de welvaart en het welzijn van zijn inwoners.
2. Ik kan de begrippen welvaart en welzijn uitleggen.
Welvaart: ons inkomen en de mate waarin we daarmee in ons levensonderhoud kunnen voorzien,
Welzijn: hoeverre we ons geestelijk en lichamelijk goed voelen.
3. Ik kan uitleggen wat solidariteit betekent en waarom dit belangrijk is.
Solidariteit: als er bereidheid is in een groep of samenleving om risico’s met elkaar te delen.
Dit is belangrijk, omdat mensen bereid moeten zijn om elkaar te helpen en kosten voor elkaar te dragen.
4. Ik kan uitleggen dat ik in een verzorgingsstaat rechten en plichten heb.
Burgers hebben sociale grondrechten, zoals voldoende werk/woongelegenheid en onderwijs. Deze taken zijn niet
afdwingbaar bij de rechter. Bij sociale grondrechten horen ook plichten. Denk aan sollicitatieplicht, belasting en
premies en leerplicht.
5. Ik kan 3 terreinen noemen waar de overheid in Nederland het meeste geld aan uitgeeft.
Onderwijs, gezondheidszorg, sociale zekerheid. (Socialezekerheidsstelsel: alle uitkeringen die mensen verzekeren van
een inkomen bij werkloosheid, ziekte, ouderdom of arbeidsongeschiktheid.)
6. Ik kan uitleggen welke partijen naast de overheid een rol spelen bij de welvaart en het welzijn.
Individuele burgers, maatschappelijk middenveld en bedrijven.
Maatschappelijk middenveld: organisaties die tussen de overheid en de individuele burgers in staan en die
verschillende groepen, meningen en belangen vertegenwoordigen.
Bedrijven zorgen voor goede arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden
Bij verzorgingsstaten is er geen sprake van een volledige vrije markt. Om onderwijs en zorg voor iedereen
toegankelijk en betaalbaar te houden, grijpt de overheid in met regels en wetgeving.
Vrije markt: de prijs van de goederen en diensten door vraag en aanbod tot stand komt en de overheid alleen kaders
stelt met wetten.
5.2
1. Ik kan uitleggen wat een nachtwakersstaat is.
Een staat waarin de overheid zich beperkt tot het zorgen voor veiligheid en bescherming van de burgers en het
handhaven van de rechtsorde.
2. Ik kan 3 periodes in de geschiedenis van de sociale wetgeving uitleggen.
Nachtwakersstaat: vrije markt, armen, zieken en ouderen werden geholpen door de kerk, liefdadigheidsinstelling of
rijken in plaats van door de overheid.
Overgangsperiode: lonen waren heel laag, armoede, werkdagen van 16+ uur, niet verzekerd tegen ongelukken,
slechte huizen dicht op elkaar, geen schoon drinkwater en riolering, kinderen werken in fabrieken.
Verzorgingsstaat: vakbonden, hogere lonen, kortere werkdagen, betere arbeidsomstandigheden en een verbod op
kinderarbeid.
3. Ik kan uitleggen wat vakbonden zijn en welke rol ze spelen in de verzorgingsstaat.
Vakbonden: organisaties die de gezamenlijke en individuele belangen van werknemers behartigen.
Ze zetten zich in voor die hogere lonen, kortere werkdagen, betere arbeidsomstandighedenn en een verbod op
kinderarbeid.
4. Ik kan de mijlpalen AOW, bijstand en zorgverzekering uitleggen.
AOW: iedere burger heeft recht op een uitkering vanaf de pensioengerechtigde leeftijd.
Bijstand:
Zorgverzekering:
5. Ik kan uitleggen wat vergrijzing en ontgroening is zijn welke gevolgen dit heeft.
Vergrijzing: wanneer het aandeel van de ouderen in de totale bevolking toeneemt.
Ontgroening: wanneer het aandeel van de jongeren in de totale bevolking afneemt.
De gevolgen waren de stijgende AOW en zorg kosten, weinig arbeidskrachten en spanning tussen generaties.
6. Ik kan uitleggen wat een participatiesamenleving is.
Een samenleving waarin mensen meer verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen leven en omgeving.
7. Ik kan vanuit de 3 politieke hoofdstromingen een visie op de verzorgingsstaat geven.
Liberalen: vrijemarkteconomie en terughoudende rol van de overheid. Ze willen de overheidsuitgaven voor
gezondheidszorg, onderwijs en uitkeringen niet te veel laten stijgen. Ze verwachten ook eigen verantwoordelijkheid.
Sociaaldemocratie: overheid heeft een sturende rol en regelt veel. Bedrijven en de overheid zorgen samen voor
werkgelegenheid. Ze zijn voor een uitgebreid stelsel van zorg en uitkeringen, vermindert sociale ongelijkheid.
Belasting betalen als je meer verdient.
Christendemocratie: overheid heeft een aanvullende rol. Dit kan alleen als er een sterk maatschappelijk middenveld
is. Ook pleiten ze voor mantelzorg: de hulp die vanuit de directe omgeving door familie enz. aan iemand wordt
gegeven.
8. Ik kan uitleggen wat het betekent dat een verzorgingsstaat altijd in beweging is.
De verzorgingsstaat is altijd in beweging omdat de bevolking, de economie en de politieke keuzes veranderen, en de
overheid daarop moet reageren.
5.3
1. Ik kan uitleggen wat de leerplichtwet betekent en de termen kwalificatieplicht en startkwalificatie.
De leerplichtwet verplichtte iedereen tussen de 6 en 12 jaar om onderwijs te volgen.
Kwalificatieplicht: dat je tot je 18e leerplichtig bent als je geen startkwalificatie hebt behaald.
5.1
1. Ik kan uitleggen wat een verzorgingsstaat is.
Een staat waarin de overheid zich actief bemoeit met de welvaart en het welzijn van zijn inwoners.
2. Ik kan de begrippen welvaart en welzijn uitleggen.
Welvaart: ons inkomen en de mate waarin we daarmee in ons levensonderhoud kunnen voorzien,
Welzijn: hoeverre we ons geestelijk en lichamelijk goed voelen.
3. Ik kan uitleggen wat solidariteit betekent en waarom dit belangrijk is.
Solidariteit: als er bereidheid is in een groep of samenleving om risico’s met elkaar te delen.
Dit is belangrijk, omdat mensen bereid moeten zijn om elkaar te helpen en kosten voor elkaar te dragen.
4. Ik kan uitleggen dat ik in een verzorgingsstaat rechten en plichten heb.
Burgers hebben sociale grondrechten, zoals voldoende werk/woongelegenheid en onderwijs. Deze taken zijn niet
afdwingbaar bij de rechter. Bij sociale grondrechten horen ook plichten. Denk aan sollicitatieplicht, belasting en
premies en leerplicht.
5. Ik kan 3 terreinen noemen waar de overheid in Nederland het meeste geld aan uitgeeft.
Onderwijs, gezondheidszorg, sociale zekerheid. (Socialezekerheidsstelsel: alle uitkeringen die mensen verzekeren van
een inkomen bij werkloosheid, ziekte, ouderdom of arbeidsongeschiktheid.)
6. Ik kan uitleggen welke partijen naast de overheid een rol spelen bij de welvaart en het welzijn.
Individuele burgers, maatschappelijk middenveld en bedrijven.
Maatschappelijk middenveld: organisaties die tussen de overheid en de individuele burgers in staan en die
verschillende groepen, meningen en belangen vertegenwoordigen.
Bedrijven zorgen voor goede arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden
Bij verzorgingsstaten is er geen sprake van een volledige vrije markt. Om onderwijs en zorg voor iedereen
toegankelijk en betaalbaar te houden, grijpt de overheid in met regels en wetgeving.
Vrije markt: de prijs van de goederen en diensten door vraag en aanbod tot stand komt en de overheid alleen kaders
stelt met wetten.
5.2
1. Ik kan uitleggen wat een nachtwakersstaat is.
Een staat waarin de overheid zich beperkt tot het zorgen voor veiligheid en bescherming van de burgers en het
handhaven van de rechtsorde.
2. Ik kan 3 periodes in de geschiedenis van de sociale wetgeving uitleggen.
Nachtwakersstaat: vrije markt, armen, zieken en ouderen werden geholpen door de kerk, liefdadigheidsinstelling of
rijken in plaats van door de overheid.
Overgangsperiode: lonen waren heel laag, armoede, werkdagen van 16+ uur, niet verzekerd tegen ongelukken,
slechte huizen dicht op elkaar, geen schoon drinkwater en riolering, kinderen werken in fabrieken.
Verzorgingsstaat: vakbonden, hogere lonen, kortere werkdagen, betere arbeidsomstandigheden en een verbod op
kinderarbeid.
3. Ik kan uitleggen wat vakbonden zijn en welke rol ze spelen in de verzorgingsstaat.
Vakbonden: organisaties die de gezamenlijke en individuele belangen van werknemers behartigen.
Ze zetten zich in voor die hogere lonen, kortere werkdagen, betere arbeidsomstandighedenn en een verbod op
kinderarbeid.
4. Ik kan de mijlpalen AOW, bijstand en zorgverzekering uitleggen.
AOW: iedere burger heeft recht op een uitkering vanaf de pensioengerechtigde leeftijd.
Bijstand:
Zorgverzekering:
5. Ik kan uitleggen wat vergrijzing en ontgroening is zijn welke gevolgen dit heeft.
Vergrijzing: wanneer het aandeel van de ouderen in de totale bevolking toeneemt.
Ontgroening: wanneer het aandeel van de jongeren in de totale bevolking afneemt.
De gevolgen waren de stijgende AOW en zorg kosten, weinig arbeidskrachten en spanning tussen generaties.
6. Ik kan uitleggen wat een participatiesamenleving is.
Een samenleving waarin mensen meer verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen leven en omgeving.
7. Ik kan vanuit de 3 politieke hoofdstromingen een visie op de verzorgingsstaat geven.
Liberalen: vrijemarkteconomie en terughoudende rol van de overheid. Ze willen de overheidsuitgaven voor
gezondheidszorg, onderwijs en uitkeringen niet te veel laten stijgen. Ze verwachten ook eigen verantwoordelijkheid.
Sociaaldemocratie: overheid heeft een sturende rol en regelt veel. Bedrijven en de overheid zorgen samen voor
werkgelegenheid. Ze zijn voor een uitgebreid stelsel van zorg en uitkeringen, vermindert sociale ongelijkheid.
Belasting betalen als je meer verdient.
Christendemocratie: overheid heeft een aanvullende rol. Dit kan alleen als er een sterk maatschappelijk middenveld
is. Ook pleiten ze voor mantelzorg: de hulp die vanuit de directe omgeving door familie enz. aan iemand wordt
gegeven.
8. Ik kan uitleggen wat het betekent dat een verzorgingsstaat altijd in beweging is.
De verzorgingsstaat is altijd in beweging omdat de bevolking, de economie en de politieke keuzes veranderen, en de
overheid daarop moet reageren.
5.3
1. Ik kan uitleggen wat de leerplichtwet betekent en de termen kwalificatieplicht en startkwalificatie.
De leerplichtwet verplichtte iedereen tussen de 6 en 12 jaar om onderwijs te volgen.
Kwalificatieplicht: dat je tot je 18e leerplichtig bent als je geen startkwalificatie hebt behaald.
