H5 De rol van persoonlijkheid in het leven van alledag
Consensus effect: als mensen de neiging hebben om te denken dat anderen ongeveer net
zo zijn als zijzelf en er ongeveer dezelfde meningen op nahouden.
De werkelijkheid is echter dat iedereen vanuit zijn eigen perspectief naar de wereld kijkt en
erop reageert. Dat unieke perspectief wordt voor een groot deel gekleurd door de
persoonlijk.
5.1 sekseverschillen in persoonlijkheid
De biologische sekse van mensen heeft grote gevolgen voor hun persoonlijkheid en hoe hij
zich voelen, denken en gedragen. Belangrijk om daarbij te onthouden is dat het bij de
bespreking van sekseverschillen altijd gaat om gemiddelde verschillen tussen mannen en
vrouwen. Dit zijn de belangrijkste verschillen:
Sekseverschillen in termen van eigenschappen van het five-factor model:
Uit deze studie blijkt dat gemiddeld genomen, vrouwen hoger scoren op de
eigenschappen vriendelijkheid en neuroticisme. Onder kinderen zijn echter ook
sekseverschillen in persoonlijkheid te zien die op volwassen leeftijd zij verdwenen.
Sekseverschillen in empathie:
Empathie is een gevoelsmatige reactie van medeleven die mensen ervaren als ze
contact hebben met iemand die het moeilijk heeft.
Gemiddeld genomen zijn vrouwen empathischer dan vrouwen. Ook zijn vrouwen,
gemiddeld genomen, empathisch wat accurater dan mannen, een eigenschap die ook
wel empathic accuracy wordt genoemd.
Sekseverschillen in agressie:
Mannen zijn in het algemeen fysiek agressiever dan vrouwen, zeker als er geen sprake is
van een duidelijke provocatie of aanleiding. Ook als het gaat om verbale agressie zijn
mannen agressiever dan vrouwen. Bij indirecte vormen van agressie, zoals iemand
buitensluiten of roddelen, dan zijn vrouwen minstens zo agressief als mannen.
Sekseverschillen in emoties:
mannen en vrouwen verschillen van elkaar als het gaat om de frequentie en intensiteit
waarmee ze bepaalde emoties ervaren.
Sekseverschillen in cognitieve taken:
Mannen zijn in het algemeen iets beter in cognitieve taken. In de hersenen is dit terug te
zien: bij dit soort taken worden bij mannen andere delen van de hippocampus
geactiveerd dan bij vrouwen. Vrouwen zijn echter beter in de cognitieve taken; lezen en
schrijven. Doordat mannen en vrouwen beiden hun eigen, sterke cognitieve
vaardigheden hebben, zijn ze ook ongeveer even intelligent in termen van IQ.
Sekseverschillen in zelfwaardering en zelfbeeld:
Uit onderzoek blijkt dat mannen en vrouwen verschillen hebben in de manier waarop ze
naar zichzelf kijken (hun zelfbeeld). Vrouwen hebben een meer interdependent zelfbeeld
dan mannen. Mannen hebben een onafhankelijk zelfbeeld, hierdoor hebben ze ook een
hogere zelfwaardering dan vrouwen.
Sekseverschillen in partnervoorkeuren:
In het algemeen geldt dat mannen meer behoefte hebben aan seksuele variatie dan
vrouwen: ze verlangen meer dan vrouwen om eens met een ander te vrijen.
Op hormonaal niveau is het man-vrouwverschil in behoefte aan seksuele variatie terug te
zien in de hogere niveaus van het hormoon testosteron dat mannen in hun lichaam
hebben. Dit hormoon stimuleert, naast agressief gedrag ook seksueel gedrag.
Sekseverschillen in depressie:
, Een van de meest voorkomende psychische stoornissen waar mensen hulp voor zoeken
is depressie. Vrouwen lopen daarbij twee keer zoveel risico om een depressie te
ontwikkelen dan mannen. Bij vrouwen is een depressie nogal eens het gevolg van een
ervaren gebrek aan liefde en steun. Bij mannen heeft depressie vaak te maken met
teleurstelling op het gebied van geld of werk die hen een slecht gevoel geeft.
De term ‘coping’ is hier belangrijk, wat verwijst naar de manier waarop mensen omgaan
met stress en negatieve gebeurtenissen. Er zijn twee copingsstrategieën:
probleemgerichte coping en emotiegerichte coping. Bij probleemgerichte coping proberen
mensen de oorzaak van de stress of de vervelende gebeurtenis aan te pakken. Bij
emotiegerichte coping houden mensen zich alleen bezig met hun emoties. Ze zoeken
een manier om zich beter te voelen.
Er zijn verschillende theorieën over seksverschillen:
De evolutionair psychologische theorie
Evolutionaire psychologie: is de tak van de psychologie die menselijk gedrag verklaart
uit de functie die het heeft of had voor de overleving en voortplanting.
Volgens de evolutionaire psychologie zijn psychologische verschillen tussen mannen en
vrouwen dan ook terug te voeren op verschillende uitdagingen waarmee mannen en
vrouwen in het verleden te maken hebben gehad als het gaat om overleven en
voortplanten. Ook proberen ze andere verschillen tussen de seksen te verklaren; vanuit
het perspectief van de voortplanting en de overleving.
Hormonale theorie
Volgens deze theorie komen sekseverschillen in de psyche en gedrag voort uit
hormonale verschillen tussen mannen en vrouwen. Een belangrijk hormonaal verschil
tussen volwassen mannen en vrouwen is dat, mannen tien tot twintig keer zoveel
testosteronen in hun lichaam hebben dan vrouwen. Het samenspel tussen hormonen en
gedrag (en de sekseverschillen die daar het gevolg van zijn) ligt complex, waardoor niet
altijd goed vast te stellen is of hormonen nu een oorzaak zijn van gedrag, een gevolg of
er alleen maar (toevallig) mee gepaard gaan.
Sociale roltheorie:
Volgens deze theorie zijn verschillen tussen mannen en vrouwen te verklaren door
maatschappelijke normen die aangeven hoe, in onze samenleving, mannen en vrouwen
zich behoren te gedragen. Deze normen over hoe een vrouw en man zouden moeten
zijn, krijgen kinderen al jong mee. Een van de manieren waarop dit gebeurt is door straf
en beloning en ook door sociaal leren.
Expectancy-Value Theory (EVT) :
De EVT stelt dat er 2 factoren zijn die bepalen of iemand een bepaalde, uitdagende taak
aangaat: verwachtingen over succes in de taak (expectancies) en de waarde (value) die
men aan de taak hecht. Verwachtingen en waarden hangen weer af van de opvattingen
die men overneemt uit de sociale omgeving. Door lagere verwachtingen en waarde kan
het fenomeen stereotypedreiging ontstaan: alleen al het idee dat je negatief wordt
gestereotypeerd, ook al is dat niet terecht, kan ervoor zorgen dat je slechter gaat
presteren. De dreiging hiervan maakt dat vrouwen zich zorgen gaan maken over hun
prestatie en gestrest raken, waardoor hun geheugen slechter werkt en slechter
presteren. Er kan op deze manier een selffulfilling prophecy ontstaan: een negatieve
verwachting zorgt ervoor dat je presteert conform de verwachting.
Een belangrijk verschil met andere theorieën over menselijk gedrag is dat de evolutionaire
psychologie sekseverschillen verklaart uit zogenoemde ultieme oorzaken. Dat wil zeggen, de
zeer basale oorzaak van de onbewuste, menselijke drang tot voortplanting en overleving. De
Consensus effect: als mensen de neiging hebben om te denken dat anderen ongeveer net
zo zijn als zijzelf en er ongeveer dezelfde meningen op nahouden.
De werkelijkheid is echter dat iedereen vanuit zijn eigen perspectief naar de wereld kijkt en
erop reageert. Dat unieke perspectief wordt voor een groot deel gekleurd door de
persoonlijk.
5.1 sekseverschillen in persoonlijkheid
De biologische sekse van mensen heeft grote gevolgen voor hun persoonlijkheid en hoe hij
zich voelen, denken en gedragen. Belangrijk om daarbij te onthouden is dat het bij de
bespreking van sekseverschillen altijd gaat om gemiddelde verschillen tussen mannen en
vrouwen. Dit zijn de belangrijkste verschillen:
Sekseverschillen in termen van eigenschappen van het five-factor model:
Uit deze studie blijkt dat gemiddeld genomen, vrouwen hoger scoren op de
eigenschappen vriendelijkheid en neuroticisme. Onder kinderen zijn echter ook
sekseverschillen in persoonlijkheid te zien die op volwassen leeftijd zij verdwenen.
Sekseverschillen in empathie:
Empathie is een gevoelsmatige reactie van medeleven die mensen ervaren als ze
contact hebben met iemand die het moeilijk heeft.
Gemiddeld genomen zijn vrouwen empathischer dan vrouwen. Ook zijn vrouwen,
gemiddeld genomen, empathisch wat accurater dan mannen, een eigenschap die ook
wel empathic accuracy wordt genoemd.
Sekseverschillen in agressie:
Mannen zijn in het algemeen fysiek agressiever dan vrouwen, zeker als er geen sprake is
van een duidelijke provocatie of aanleiding. Ook als het gaat om verbale agressie zijn
mannen agressiever dan vrouwen. Bij indirecte vormen van agressie, zoals iemand
buitensluiten of roddelen, dan zijn vrouwen minstens zo agressief als mannen.
Sekseverschillen in emoties:
mannen en vrouwen verschillen van elkaar als het gaat om de frequentie en intensiteit
waarmee ze bepaalde emoties ervaren.
Sekseverschillen in cognitieve taken:
Mannen zijn in het algemeen iets beter in cognitieve taken. In de hersenen is dit terug te
zien: bij dit soort taken worden bij mannen andere delen van de hippocampus
geactiveerd dan bij vrouwen. Vrouwen zijn echter beter in de cognitieve taken; lezen en
schrijven. Doordat mannen en vrouwen beiden hun eigen, sterke cognitieve
vaardigheden hebben, zijn ze ook ongeveer even intelligent in termen van IQ.
Sekseverschillen in zelfwaardering en zelfbeeld:
Uit onderzoek blijkt dat mannen en vrouwen verschillen hebben in de manier waarop ze
naar zichzelf kijken (hun zelfbeeld). Vrouwen hebben een meer interdependent zelfbeeld
dan mannen. Mannen hebben een onafhankelijk zelfbeeld, hierdoor hebben ze ook een
hogere zelfwaardering dan vrouwen.
Sekseverschillen in partnervoorkeuren:
In het algemeen geldt dat mannen meer behoefte hebben aan seksuele variatie dan
vrouwen: ze verlangen meer dan vrouwen om eens met een ander te vrijen.
Op hormonaal niveau is het man-vrouwverschil in behoefte aan seksuele variatie terug te
zien in de hogere niveaus van het hormoon testosteron dat mannen in hun lichaam
hebben. Dit hormoon stimuleert, naast agressief gedrag ook seksueel gedrag.
Sekseverschillen in depressie:
, Een van de meest voorkomende psychische stoornissen waar mensen hulp voor zoeken
is depressie. Vrouwen lopen daarbij twee keer zoveel risico om een depressie te
ontwikkelen dan mannen. Bij vrouwen is een depressie nogal eens het gevolg van een
ervaren gebrek aan liefde en steun. Bij mannen heeft depressie vaak te maken met
teleurstelling op het gebied van geld of werk die hen een slecht gevoel geeft.
De term ‘coping’ is hier belangrijk, wat verwijst naar de manier waarop mensen omgaan
met stress en negatieve gebeurtenissen. Er zijn twee copingsstrategieën:
probleemgerichte coping en emotiegerichte coping. Bij probleemgerichte coping proberen
mensen de oorzaak van de stress of de vervelende gebeurtenis aan te pakken. Bij
emotiegerichte coping houden mensen zich alleen bezig met hun emoties. Ze zoeken
een manier om zich beter te voelen.
Er zijn verschillende theorieën over seksverschillen:
De evolutionair psychologische theorie
Evolutionaire psychologie: is de tak van de psychologie die menselijk gedrag verklaart
uit de functie die het heeft of had voor de overleving en voortplanting.
Volgens de evolutionaire psychologie zijn psychologische verschillen tussen mannen en
vrouwen dan ook terug te voeren op verschillende uitdagingen waarmee mannen en
vrouwen in het verleden te maken hebben gehad als het gaat om overleven en
voortplanten. Ook proberen ze andere verschillen tussen de seksen te verklaren; vanuit
het perspectief van de voortplanting en de overleving.
Hormonale theorie
Volgens deze theorie komen sekseverschillen in de psyche en gedrag voort uit
hormonale verschillen tussen mannen en vrouwen. Een belangrijk hormonaal verschil
tussen volwassen mannen en vrouwen is dat, mannen tien tot twintig keer zoveel
testosteronen in hun lichaam hebben dan vrouwen. Het samenspel tussen hormonen en
gedrag (en de sekseverschillen die daar het gevolg van zijn) ligt complex, waardoor niet
altijd goed vast te stellen is of hormonen nu een oorzaak zijn van gedrag, een gevolg of
er alleen maar (toevallig) mee gepaard gaan.
Sociale roltheorie:
Volgens deze theorie zijn verschillen tussen mannen en vrouwen te verklaren door
maatschappelijke normen die aangeven hoe, in onze samenleving, mannen en vrouwen
zich behoren te gedragen. Deze normen over hoe een vrouw en man zouden moeten
zijn, krijgen kinderen al jong mee. Een van de manieren waarop dit gebeurt is door straf
en beloning en ook door sociaal leren.
Expectancy-Value Theory (EVT) :
De EVT stelt dat er 2 factoren zijn die bepalen of iemand een bepaalde, uitdagende taak
aangaat: verwachtingen over succes in de taak (expectancies) en de waarde (value) die
men aan de taak hecht. Verwachtingen en waarden hangen weer af van de opvattingen
die men overneemt uit de sociale omgeving. Door lagere verwachtingen en waarde kan
het fenomeen stereotypedreiging ontstaan: alleen al het idee dat je negatief wordt
gestereotypeerd, ook al is dat niet terecht, kan ervoor zorgen dat je slechter gaat
presteren. De dreiging hiervan maakt dat vrouwen zich zorgen gaan maken over hun
prestatie en gestrest raken, waardoor hun geheugen slechter werkt en slechter
presteren. Er kan op deze manier een selffulfilling prophecy ontstaan: een negatieve
verwachting zorgt ervoor dat je presteert conform de verwachting.
Een belangrijk verschil met andere theorieën over menselijk gedrag is dat de evolutionaire
psychologie sekseverschillen verklaart uit zogenoemde ultieme oorzaken. Dat wil zeggen, de
zeer basale oorzaak van de onbewuste, menselijke drang tot voortplanting en overleving. De
