Goederenrecht samenvatting Master
Week 1
Kettingbedingen
Een kettingbeding is een contractuele doorleververplichting die ervoor
moet zorgen dat een bepaald gebruiks- of gedragsbeding bij verkoop van
een registergoed telkens aan de volgende koper wordt opgelegd.
Een kernbeding staat in de koop/leveringsakte van een registergoed, denk
hierbij aan een woning. Een kettingbeding bevat een verplichting om iets
te doen of na te laten, zoals niet verhuren aan een concurrent, een
bijdrage betalen of een bepaalde bestemming respecteren. De koper
verbindt zich niet alleen tot dat doen of nalaten, maar ook om bij
doorverloop hetzelfde beding ongewijzigd op te leggen aan zijn
rechtsopvolger. De nieuwe koper moet dit ook weer doen bij een volgende
overdracht, de ketting.
Kettingbedingen zijn overeenkomsten waarbij de verkoper een verplichting
tot enige prestatie overeenkomt met de koper en zodanige bedingen
maakt dat deze verplichting steeds moet worden overgedragen aan de
rechtsopvolgers. Vanaf de tweede opdracht is het dus een derdenbeding
geworden ten gunste van de eerste verkoper. (Artikel 6:253 BW). Deze
bedingen worden uitgelegd door de haviltex-norm.
Een kettingbeding kan doorbroken worden door faillissement, maar ook
door het niet opleggen van de nieuwe vervreemder aan de verkrijger. Het
is een verbintenisrechtelijk figuur die bij iedere overdracht een
rechtshandeling nodig heeft om te blijven bestaan. Notarissen moeten
checken of een dergelijk beging van toepassing is. Bij het niet doorgeven
heeft de schuldeiser een vordering uit onrechtmatige daad tegen de
opvolger die van dat verzuim profiteert. Het kettingbeding gaat niet van
rechtswege over; de werking van een kettingbeding berust volledig op een
opeenvolgende overeenkomsten en de daaraan gekoppelde
boetebepalingen. Breekt een schakel, legt een koper het beding niet door,
dan is de opvolgende koper in beginsel niet gebonden.
Opkomst van kettingbedingen is na 1905. Na blaauboer/berlips
arrest.
De rol van derdenbedingen (Artikel 6:253 BW)
Artikel 6:253 BW bepaalt dat een overeenkomst een derdenbeding kan
bevatten; twee partijen spreken af dat een derde een eigen recht kwijt op
een prestatie uit die overeenkomst, zodra die derde het beding aanvaardt.
Het is een manier om een derde, die geen partij was bij het contract, toch
in de contractuele rechtsverhouding te betrekken.
Koppeling met kettingbeding en kwalitatieve verplichting
Bij een kettingbeding wil de oorspronkelijke partij bereiken dat latere
verkrijgersbepaalde verplichtingen respecteren; dat doet men door in
,iedere koopakte te bedingen dat de koper zich verbindt én het beding
doorlegt aan zijn rechtsopvolger.
Art. 6:253 BW is dan de basis om aan die latere verkrijger (als “derde”)
een eigen recht of eigen gebondenheid te geven via een
derdenbedingconstructie; pas na aanvaarding heeft hij een recht en/of
wordt hij contractueel gebonden.
Daarmee vormt 6:253 BW een verbintenisrechtelijk alternatief bij het
gebrek aan automatisch zaaksgevolg: waar art. 6:252 BW
een wettelijke kwalitatieve verplichting met zaaksgevolg biedt, werkt het
kettingbeding via opeenvolgende overeenkomsten en derdenbedingen op
basis van art. 6:253 BW.
Stel A heeft een stuk grond en draagt dit over aan B. dan legt die aan B
iets op om iets te doen. Aan B wordt ook opgelegd om dit bij een verkoop
ook weer door te geven. Dit is de doorgeefplicht. Hierdoor geld dit ook
voor C.
- Hoe zorg je ervoor dat B dit doorgeeft aan C? C verplicht zich
tegenover A, dit noem je een derdenbeding. A is een derde ten
opzichte van de overeenkomst tussen B en C.
Kwalitatieve verplichtingen
Artikel 6:252 BW
Een kwalitatieve verplichting is een beding in een overeenkomst waarbij
een partij zich verbindt om ten aanzien van een aan haar toebehorend
registergoed iets te dulden of na te laten, met de afspraak dat die
verplichting overgaat op latere verkrijgers onder bijzondere titel en op
gebruikers van het goed.
Kenmerken:
- Het gaat om een verplichting tot dulden of niet-doen. Mag een
boetebeding omvatten.
- Het moet betrekking hebben op een registergoed dat aan 1 van de
partijen toebehoort.
- Het beding moet juist het kwalitatieve karakter hebben, overgang op
rechtsopvolgers.
- Inschrijven in de openbare registers is vereist voor werking jegens
derden
- Vastgelegd zijn bij overeenkomst
- Bedongen zijn voor de rechtsverkrijger en zijn rechtsopvolgers onder
bijzondere titel
- Kan een tegenprestatie bevatten
- Moet in een notariële akte worden gezet
Om derden werking te krijgen moet er een notariële akte zijn en moet er
een inschrijving in de openbare registers zijn. Als er is ingeschreven voor
faillissement doorbreekt zelfs het faillissement dit niet.
, Toekomstige verkrijger en bepaalde gebruikers zijn van rechtswege
gebonden; daarmee wordt de verbintenisrechtelijke verplichting
versterkt tot een verplichting met zaaksgevolg, een wettelijke
uitzondering op de relativiteit.
Let op: een kettingbeding is geen kwalitatieve verplichting, maar kan wel
vergelijkbare doelen dienen; het werkt via contractuele doorlegging (ieder
opvolgend koper verbindt zich tot overname in de keten) en niet van
rechtswege.
Artikel 6:252 BW is van verbintenisrechtelijke aard, zij het ook met een
goederenrechtelijk effect in de binding van de opvolger en de gebruikers.
Het wordt dan ook wel gekarakteriseerd als erfdienstbaarheid zonder erf
en dientengevolge wordt er dan ook voor het rechtsgevolg zoveel mogelijk
aangesloten bij de figuur van erfdienstbaarheid.
Erfdienstbaarheid zonder heersend erf
Het is een negatieve verplichting.
Als gevolg hiervan ook nutsvereiste en vereiste van nabuurschap
geschrapt bij erfdienstbaarheid.
Er is een actieve en een passieve kant. Actief, A, kan iets vorderen van B.
B is verplicht iets te doen tegen/ voor A. de verplichting rust op B in zijn
kwaliteit als eigenaar.
Kwalitatieve rechten
Artikel 6:251 BW
Kwalitatief recht: een vorderingsrecht dat zo nauw samenhangt met een
bepaald goed in het vermogen van de schuldeiser dat het van rechtswege
overgaat op degene die dat goed onder bijzondere titel verkrijgt.
Makkelijk gezegd:
Dit is een vorderingsrecht dat zo nauw verbonden is met een bepaald
goed, dat het bij overdracht van dat goed van rechtswege meeverhuist
naar de nieuwe eigenaar. De nieuwe eigenaar krijgt dus automatisch
het recht (bijv. een recht op gebruik van een pad, op onderhoud van een
weg), zonder dat daar een aparte cessie voor nodig is.
Een kwalitatief recht is een recht dat is verbonden aan de kwaliteit van
rechthebbende op het goed en dat:
Voortvloeit uit een overeenkomst
Vatbaar is voor overgang
Het recht moet voldoende verband houden met een bepaald goed;
in zodanig verband met het goed dat de schuldenaar alleen belang
heeft bij het recht zolang hij het goed behoudt.
, Van rechtswege overgaat als voldaan is aan de bovenstaande
criteria of vervreemder en verkrijger moeten anders overeenkomen.
Het gaat om een vorderingsrecht (actieve zijde), niet om een schuld;
Het recht is “bestemd” om samen met het goed te worden
uitgeoefend.
Verkrijger kan ook verklaren de overgang niet te aanvaarden. Deze
bevoegdheid kan niet contractueel worden beperkt, zie artikel 6:250
BW. De schuldenaar kan verkrijger wel een redelijke termijn stellen
om zich uit te laten of hij de overgang van het recht aanvaardt. Doet
de verkrijger dit niet binnen de termijn, dan verliest hij de
bevoegdheid de overgang te weigeren.
De Hoge Raad heeft aanvaard dat kwalitatieve rechten ook kunnen
bestaan zonder dat aan de zijde van de debiteur een kwalitatieve
verplichting in de zin van art. 6:252 BW is bedongen en zelfs zonder
expliciete aanwijzing in het contract dat het recht “kwalitatief” is.
Een kwalitatief recht en een kwalitatieve verplichting zijn elkaars
spiegelbeeld: het ene zit aan de “vorderingskant”, het andere aan de
“schuldkant”.
Nevenrechten gaan mee over op basis van artikel 6:142 BW.
Indien vervreemder bij de overeenkomst waaruit het kwalitatief recht
voortspruit, een
tegenprestatie heeft toegezegd, gaat de verplichting tot het verrichten
daarvan op de verkrijger over voor zover zij betrekking heeft op de periode
na overgang. Dus de actieve en de passieve kant gaan over op de
opvolgers.
Rechtsfiguur lijkt op de overgang van rechtswege van een gehele
contractuele rechtspositie. Verschil is vooral dat de verkrijger niet
toetreedt tot de overeenkomst en dus geen partij is. De bevoegdheden tot
opschorting (6:262 ev) en ontbinding (6:265 ev) kunnen niet rechtstreeks
ontleend worden aan de desbetreffende artikelen. Dit heeft in de praktijk
weinig invloed, omdat er een nieuwe rechtsbetrekking ontstaat waarop
blijkens 6:261 lid 2 de genoemde artikelen van overeenkomstige
toepassing zijn. De wederpartij blijft nog wel bevoegd om te ontbinden of
te vernietigen jegens de vervreemder.
De vervreemder en de verkrijger blijven tegenover de wederpartij
hoofdelijk aansprakelijk 6:251 lid 2 jo. 6:6 lid 2. Deze is voor de
vervreemder beperkt. Zo is de vervreemder alleen aansprakelijk voor de
tegenprestatie en niet voor de schadevergoeding die de verkrijger voor
eventuele wanprestatie verschuldigd is. Ook als de wederpartij zich na de
overgang kan bevrijden door ontbinding of beëindiging indien de
tegenprestatie uitblijft. Die bevoegdheid heeft de wederpartij altijd als zij
als laatste moet presteren.
Verbintenisrechtelijk afspraken met goederenrechtelijke werking:
Beheersregeling deelgenoten in gemeenschap (Artikel 3:168 BW)
Week 1
Kettingbedingen
Een kettingbeding is een contractuele doorleververplichting die ervoor
moet zorgen dat een bepaald gebruiks- of gedragsbeding bij verkoop van
een registergoed telkens aan de volgende koper wordt opgelegd.
Een kernbeding staat in de koop/leveringsakte van een registergoed, denk
hierbij aan een woning. Een kettingbeding bevat een verplichting om iets
te doen of na te laten, zoals niet verhuren aan een concurrent, een
bijdrage betalen of een bepaalde bestemming respecteren. De koper
verbindt zich niet alleen tot dat doen of nalaten, maar ook om bij
doorverloop hetzelfde beding ongewijzigd op te leggen aan zijn
rechtsopvolger. De nieuwe koper moet dit ook weer doen bij een volgende
overdracht, de ketting.
Kettingbedingen zijn overeenkomsten waarbij de verkoper een verplichting
tot enige prestatie overeenkomt met de koper en zodanige bedingen
maakt dat deze verplichting steeds moet worden overgedragen aan de
rechtsopvolgers. Vanaf de tweede opdracht is het dus een derdenbeding
geworden ten gunste van de eerste verkoper. (Artikel 6:253 BW). Deze
bedingen worden uitgelegd door de haviltex-norm.
Een kettingbeding kan doorbroken worden door faillissement, maar ook
door het niet opleggen van de nieuwe vervreemder aan de verkrijger. Het
is een verbintenisrechtelijk figuur die bij iedere overdracht een
rechtshandeling nodig heeft om te blijven bestaan. Notarissen moeten
checken of een dergelijk beging van toepassing is. Bij het niet doorgeven
heeft de schuldeiser een vordering uit onrechtmatige daad tegen de
opvolger die van dat verzuim profiteert. Het kettingbeding gaat niet van
rechtswege over; de werking van een kettingbeding berust volledig op een
opeenvolgende overeenkomsten en de daaraan gekoppelde
boetebepalingen. Breekt een schakel, legt een koper het beding niet door,
dan is de opvolgende koper in beginsel niet gebonden.
Opkomst van kettingbedingen is na 1905. Na blaauboer/berlips
arrest.
De rol van derdenbedingen (Artikel 6:253 BW)
Artikel 6:253 BW bepaalt dat een overeenkomst een derdenbeding kan
bevatten; twee partijen spreken af dat een derde een eigen recht kwijt op
een prestatie uit die overeenkomst, zodra die derde het beding aanvaardt.
Het is een manier om een derde, die geen partij was bij het contract, toch
in de contractuele rechtsverhouding te betrekken.
Koppeling met kettingbeding en kwalitatieve verplichting
Bij een kettingbeding wil de oorspronkelijke partij bereiken dat latere
verkrijgersbepaalde verplichtingen respecteren; dat doet men door in
,iedere koopakte te bedingen dat de koper zich verbindt én het beding
doorlegt aan zijn rechtsopvolger.
Art. 6:253 BW is dan de basis om aan die latere verkrijger (als “derde”)
een eigen recht of eigen gebondenheid te geven via een
derdenbedingconstructie; pas na aanvaarding heeft hij een recht en/of
wordt hij contractueel gebonden.
Daarmee vormt 6:253 BW een verbintenisrechtelijk alternatief bij het
gebrek aan automatisch zaaksgevolg: waar art. 6:252 BW
een wettelijke kwalitatieve verplichting met zaaksgevolg biedt, werkt het
kettingbeding via opeenvolgende overeenkomsten en derdenbedingen op
basis van art. 6:253 BW.
Stel A heeft een stuk grond en draagt dit over aan B. dan legt die aan B
iets op om iets te doen. Aan B wordt ook opgelegd om dit bij een verkoop
ook weer door te geven. Dit is de doorgeefplicht. Hierdoor geld dit ook
voor C.
- Hoe zorg je ervoor dat B dit doorgeeft aan C? C verplicht zich
tegenover A, dit noem je een derdenbeding. A is een derde ten
opzichte van de overeenkomst tussen B en C.
Kwalitatieve verplichtingen
Artikel 6:252 BW
Een kwalitatieve verplichting is een beding in een overeenkomst waarbij
een partij zich verbindt om ten aanzien van een aan haar toebehorend
registergoed iets te dulden of na te laten, met de afspraak dat die
verplichting overgaat op latere verkrijgers onder bijzondere titel en op
gebruikers van het goed.
Kenmerken:
- Het gaat om een verplichting tot dulden of niet-doen. Mag een
boetebeding omvatten.
- Het moet betrekking hebben op een registergoed dat aan 1 van de
partijen toebehoort.
- Het beding moet juist het kwalitatieve karakter hebben, overgang op
rechtsopvolgers.
- Inschrijven in de openbare registers is vereist voor werking jegens
derden
- Vastgelegd zijn bij overeenkomst
- Bedongen zijn voor de rechtsverkrijger en zijn rechtsopvolgers onder
bijzondere titel
- Kan een tegenprestatie bevatten
- Moet in een notariële akte worden gezet
Om derden werking te krijgen moet er een notariële akte zijn en moet er
een inschrijving in de openbare registers zijn. Als er is ingeschreven voor
faillissement doorbreekt zelfs het faillissement dit niet.
, Toekomstige verkrijger en bepaalde gebruikers zijn van rechtswege
gebonden; daarmee wordt de verbintenisrechtelijke verplichting
versterkt tot een verplichting met zaaksgevolg, een wettelijke
uitzondering op de relativiteit.
Let op: een kettingbeding is geen kwalitatieve verplichting, maar kan wel
vergelijkbare doelen dienen; het werkt via contractuele doorlegging (ieder
opvolgend koper verbindt zich tot overname in de keten) en niet van
rechtswege.
Artikel 6:252 BW is van verbintenisrechtelijke aard, zij het ook met een
goederenrechtelijk effect in de binding van de opvolger en de gebruikers.
Het wordt dan ook wel gekarakteriseerd als erfdienstbaarheid zonder erf
en dientengevolge wordt er dan ook voor het rechtsgevolg zoveel mogelijk
aangesloten bij de figuur van erfdienstbaarheid.
Erfdienstbaarheid zonder heersend erf
Het is een negatieve verplichting.
Als gevolg hiervan ook nutsvereiste en vereiste van nabuurschap
geschrapt bij erfdienstbaarheid.
Er is een actieve en een passieve kant. Actief, A, kan iets vorderen van B.
B is verplicht iets te doen tegen/ voor A. de verplichting rust op B in zijn
kwaliteit als eigenaar.
Kwalitatieve rechten
Artikel 6:251 BW
Kwalitatief recht: een vorderingsrecht dat zo nauw samenhangt met een
bepaald goed in het vermogen van de schuldeiser dat het van rechtswege
overgaat op degene die dat goed onder bijzondere titel verkrijgt.
Makkelijk gezegd:
Dit is een vorderingsrecht dat zo nauw verbonden is met een bepaald
goed, dat het bij overdracht van dat goed van rechtswege meeverhuist
naar de nieuwe eigenaar. De nieuwe eigenaar krijgt dus automatisch
het recht (bijv. een recht op gebruik van een pad, op onderhoud van een
weg), zonder dat daar een aparte cessie voor nodig is.
Een kwalitatief recht is een recht dat is verbonden aan de kwaliteit van
rechthebbende op het goed en dat:
Voortvloeit uit een overeenkomst
Vatbaar is voor overgang
Het recht moet voldoende verband houden met een bepaald goed;
in zodanig verband met het goed dat de schuldenaar alleen belang
heeft bij het recht zolang hij het goed behoudt.
, Van rechtswege overgaat als voldaan is aan de bovenstaande
criteria of vervreemder en verkrijger moeten anders overeenkomen.
Het gaat om een vorderingsrecht (actieve zijde), niet om een schuld;
Het recht is “bestemd” om samen met het goed te worden
uitgeoefend.
Verkrijger kan ook verklaren de overgang niet te aanvaarden. Deze
bevoegdheid kan niet contractueel worden beperkt, zie artikel 6:250
BW. De schuldenaar kan verkrijger wel een redelijke termijn stellen
om zich uit te laten of hij de overgang van het recht aanvaardt. Doet
de verkrijger dit niet binnen de termijn, dan verliest hij de
bevoegdheid de overgang te weigeren.
De Hoge Raad heeft aanvaard dat kwalitatieve rechten ook kunnen
bestaan zonder dat aan de zijde van de debiteur een kwalitatieve
verplichting in de zin van art. 6:252 BW is bedongen en zelfs zonder
expliciete aanwijzing in het contract dat het recht “kwalitatief” is.
Een kwalitatief recht en een kwalitatieve verplichting zijn elkaars
spiegelbeeld: het ene zit aan de “vorderingskant”, het andere aan de
“schuldkant”.
Nevenrechten gaan mee over op basis van artikel 6:142 BW.
Indien vervreemder bij de overeenkomst waaruit het kwalitatief recht
voortspruit, een
tegenprestatie heeft toegezegd, gaat de verplichting tot het verrichten
daarvan op de verkrijger over voor zover zij betrekking heeft op de periode
na overgang. Dus de actieve en de passieve kant gaan over op de
opvolgers.
Rechtsfiguur lijkt op de overgang van rechtswege van een gehele
contractuele rechtspositie. Verschil is vooral dat de verkrijger niet
toetreedt tot de overeenkomst en dus geen partij is. De bevoegdheden tot
opschorting (6:262 ev) en ontbinding (6:265 ev) kunnen niet rechtstreeks
ontleend worden aan de desbetreffende artikelen. Dit heeft in de praktijk
weinig invloed, omdat er een nieuwe rechtsbetrekking ontstaat waarop
blijkens 6:261 lid 2 de genoemde artikelen van overeenkomstige
toepassing zijn. De wederpartij blijft nog wel bevoegd om te ontbinden of
te vernietigen jegens de vervreemder.
De vervreemder en de verkrijger blijven tegenover de wederpartij
hoofdelijk aansprakelijk 6:251 lid 2 jo. 6:6 lid 2. Deze is voor de
vervreemder beperkt. Zo is de vervreemder alleen aansprakelijk voor de
tegenprestatie en niet voor de schadevergoeding die de verkrijger voor
eventuele wanprestatie verschuldigd is. Ook als de wederpartij zich na de
overgang kan bevrijden door ontbinding of beëindiging indien de
tegenprestatie uitblijft. Die bevoegdheid heeft de wederpartij altijd als zij
als laatste moet presteren.
Verbintenisrechtelijk afspraken met goederenrechtelijke werking:
Beheersregeling deelgenoten in gemeenschap (Artikel 3:168 BW)
