1
Inhoud
1. Opbrengstverantwoording 2
2. Financiele instrumenten 12
3. Lease, investment property en statement of cash flows 29
4. Hedge accounting 39
5. Kapitaalbelangen 44
6. Business combinations 49
7. Wintsbelasting, pensioenen en share based payments 55
,2
1. Opbrengstverantwoording
IFRS15
Verschil: risk en rewards (RJ) en Beschikkingsmacht (IFRS)
Het 5 stappen model om naar de waardering van de omzet te kijken (t.a.v. revenue recognition)
1. Identificeren van het contract
2. Identificeren van de performance obligations binnen het contract
3. Vaststellen van de transactieprijs
4. Alloceren van de transactieprijs
5. Revenue recognition
Stap 1: Identificeren van het contract (IFRS 15.9)
Een contract met een klant bestaat als (IFRS 15.9):
- Het commerciële substantie heeft; (dus is het een echt contract, bijvoorbeeld niet bij ruilen van
goederen)
- Rechten e betalingsvoorwaarden identificeerbaar zijn;
- Inning van de vergoeding waarschijnlijk is
- Het is goedgekeurd en partijen zich hebben verbonden aan hun verplichtingen (hierbij is
handtekening niet altijd nodig, dat is heel erg casus specifiek)
De beoordeling is vooral gericht op de juridische afdwingbaarheid
Twee of meer contracten die:
- Op (bijna) hetzelde moment zijn gesloten, en
- Met dezelfde klant
Worde als een contract verwekt indien een of meer van de volgende criteria van toepassing zijn (IFRS
15.17):
- Contracten zijn onderhandeld als een pakket met een commercieel doel;
- De vergoeding in het ene contract is afhankelijk van het andere contract; of
- De goederen of diensten vormen samen een prestatieverplichting (IFRS 15.22-30).
Contractwijziging (IFRS 15.20):
Zodra er nieuwe goederen/diensten zijn dan moet je kijken of deze afzonderlijk zijn van de oude
contracten, dit is het geval indien (tevens een vereisten dat de scope toegenomen moet zijn – dus meer
leveren dan eerst):
- Ze onderscheidbaar (distinct) zijn; en
- Worden verkocht tegen de stand-alone verkoopprijs (een korting van 5% bijvoorbeeld kan nog
steeds een stand-alone prijs zijn, er moet dan echt bijvoorbeeld een significante korting gegeven
zijn). – je kan dus spelen met omzet verantwoording hierin, omdat je minder omzet kan nemen als
er geen contract wijziging is (want je omzet van het originele contract wordt dat ook aangepast
(nieuwe transactieprijs).
Is dit het geval dan moet je ze verwerken als afzonderlijk contract. Het oorspronkelijke contract eindigt
en het nieuwe contract ontstaan. Reeds verantwoorde opbrengsten moet je niet aanpassen.
Niet onderscheidbaar: IFRS 15.27-29 benoemt dat goederen/diensten niet onderscheidbaar zijn als ze:
- Sterk geïntrigeerd zijn met bestaande prestaties
- Elkaar significant beïnvloeden of aanpassen
- Samen leiden tot een gecombineerd output
Cruciaal: De klant ervaart alles als een samenhangende prestatie, niet al aparte leveringen.
Wanneer de contractwijziging ten aanzien van nieuwe goederen/diensten niet onderscheidbaar zijn
en/of niet tegen een stand-alone selling price worden geleverd, kan je dit dus niet verwerken als een
,3
afzonderlijk contract, maar moet de contractwijziging worden verwerkt alsof zij deel uitmaakt van het
oorspronkelijke contract (IFRS 15.21).
Je doet dan concreet:
- Je past de transactievergoeding aan (nieuwe transactievergoeding bepalen)
- Je herberekent de voortgang van de prestatieverplichting (nieuwe voortgangspercentage bepalen)
- Het effect verwerk je via een cumulative catch-up in opbrengst (dus je bepaald hoeveel opbrengt
het cumulatief had moeten zijn, en neemt direct het verschil in de W&V-rekening)
- Een cumalative cath-up betekent dat je doet alsof de nieuwe afspraken altijd al golden,
en corrigeert de reeds verantwoorde opbrengsten in een keer.
Voorbeeld van een contractwijziging die niet onderscheidbaar is en niet tegen een stand-alone selling
price wordt verkocht:
Origineel contract van 100k. Na 6 maanden is er 50% vooruitgang en dus 50k verantwoord als opbrengsten.
Er is een contractwijziging van een functionaliteit van een extra vergoeding van 30k, welke niet
onderscheidbaar is van het originele contract.
De nieuwe transactievergoeding betreft 130k. Met een reedse voortgang van 50%, had je eigenlijk 65k
opbrengst moeten verantwoorden (50% van 130k). Het verschil van 15k moet je dus ineens verantwoorden
in je opbrengsten.
Voorbeeld 2 contract wijziging:
Voorbeeld contractmodification:
300 laptops verkocht voor 500 pp.
180 laptops al verkocht en geleverd.
Daarna nog 400 erbij verkocht voor 410 (dus significante korting van 90)
Dit betreft dus een contract wijziging.
Dan moet je dus transactieprijs veranderen:
120 (oveirge 1e contrect) voor 500
400 (voor 2e contract) voor 410
Dus gemiddelde nieuwe transactie prijs is 430,77.
Dus als er na de contractwijzing nog eens 110 geleverd worden, dan moeten die tegen die 430,77.
Dus totale omzet (na levering van 180+110 stuks is):
180*500 = 90.000
110*430,77=47.385
Totaal: 137.385
Stap 2: Identificeren van de performance obligations binnen het contract (IFRS 15.22)
Een prestatieverplichting is (IFRS 15.22-23):
- Een afzonderlijk goed of dienst; of
- Een reeks afzonderlijke goederen/diensten die:
- Nagenoegen gelijk zijn; en
- Hetzelfde overdrachtspatroon hebben
In deze stap kijk je naar welke beloftes zijn gemaakt en of deze afzonderlijk te onderscheiden zijn. Dus
hoeveel prestatieverplichtingen zijn opgenomen in het contract, bijvoorbeeld de verkoop en de installatie
kan afzonderlijk van elkaar worden gezien. Er kan worden gekeken naar twee condities om te duiden of
iets uit meerdere prestatieverplichtingen bestaat – aan beide criteria moet voldaan worden (IFRS 15.27):
- De klant kan er apart voordeel uit halen en/of gebruik maken, zelfstandig benutten
- De overdracht van goederen of diensten is apart te onderscheiden van andere afspraken in
het contract.
Criteria wanneer goederen/diensten niet afzonderlijk identificeert zijn (IFRS 15.29):
- Sprake is van significante integratie
- Goederen/diensten elkaar sterk beïnvloeden
- Steker onderlinge samenhang of afhankelijkheid bestaat
Voorbeelden: Rijklaar maken is een voorbeeld dat verbonden is aan een auto, je kan de auto niet leveren
zonder rijklaar te maken. Je kan ook niet alleen rijklaar maken kopen.
, 4
Indicaties dat sprake is van een prestatieverplichting is bijvoorbeeld of een andere partij ook het product
of dient zou kunnen leveren. Als er bijvoorbeeld een machine wordt geleverd die op locatie wordt
geïnstalleerd, dan moet worden bekeken of een andere partij de installatie ook had kunnen doen. Dat is
bijvoorbeeld bij het leveren van een bureau en een stoel wel, maar waarschijnlijk bij installatie van een
specifiek product niet. Andere indicaties zijn of bijvoorbeeld het product of de dienst significant
veranderd of de goederen/diensten in hoge mate afhankelijk zijn van elkaar.
Principaal of agent overweging (IFRS 15.33)
Bij bedrijfsopbrengsten is de afweging of iemand principaal of agent is belangrijk. Dit is omdat een agent
alleen de provisie (marge/brutowinst) laat zien, terwijl je als principaal de volledige omzet en kostprijs
van transacties laat zien, dus netto.
Je bent principaal als: Je beschikkingsmacht hebt over de goederen/diensten voor de overdracht aan de
klant. Indicatoren dat je dit hebt betreft:
- Primair verantwoordelijk voor levering
- Voorraadrisico
- prijsbepaling
Bij IFRS dus een beschikkingsmacht leiden en bij RJ de rechten en risico’s.
Je kan binnen 1 contract ook principaal en agent zijn. Bijvoorbeeld als booking.com aan het hotel zegt dat
ze minimaal 500 overnachtingen in een jaar voor 175,- betalen (uitgaand dat bij een overnachting 250,-
is). En boven de 500 overnachtingen krijgen ze 30%. Dus booking heeft tot de 500 overnachtingen
voorraadrisico. Daarna niet meer, dus daarna zijn ze agent.
Bij garantie kan dit anders zijn. Hierbij is de normale garantie, de garantie die erop zit om het geleverd
product of dienst werkend te houden, geen aparte prestatieverplichting. Dus wettelijk garantie hoort bij
dezelfde prestatieverplichting. Typische kenmerken van garanties waarvoor geen aparte
prestatieverplichting geldt:
- wettelijk verplicht of marktstandaard
- geen keuze voor de klant
- beperkte looptijd
- allen reparatie/vervanging bij defect.
Indicatoren dat het een aparte prestatielevering is:
- De garantie is niet wettelijk verplicht en is niet de enige bescherming tegen risico’s of defecten
- De lengte van de garantieperiode
- Extra diensten levert bovenop zekerheid
- Apart kan worden aangeschaft (dus een keuze)
Indien sprake is van een aparte prestatieverplichting dan dienen de opbrengsten gealloceerd te worden
aan de garantie, gedurende de garantieperiode.
Stap 3: Vaststellen van de transactieprijs (IFRS 15.47)
In deze stap ga je kijken welke bedrag je mee gaat nemen. Een rechtspersoon dient opbrengsten te
verwerken voor het bedrag waarop de rechtspersoon verwacht recht te hebben in ruil voor het overdragen
van toegezegde goederen of diensten. Dit bedrag wordt aangeduid als transactieprijs.
De transactievergoeding betreft (15.48):
- Vaste vergoeding
- Variabele vergoeding
- Niet-geldelijke vergoedingen (tegen fair-value)
- Vergoedingen betaald aan de klant
- Significante financieringscompnenten
De variabelen prijs (zoals kortingen, tegoeden, boetes, retouren):
Als het een individueel geval is moet je: most-likely-amount
Als het voor meerdere gevallen geldt (bijvoorbeeld voorziening): expacted value
Retouren:
Inhoud
1. Opbrengstverantwoording 2
2. Financiele instrumenten 12
3. Lease, investment property en statement of cash flows 29
4. Hedge accounting 39
5. Kapitaalbelangen 44
6. Business combinations 49
7. Wintsbelasting, pensioenen en share based payments 55
,2
1. Opbrengstverantwoording
IFRS15
Verschil: risk en rewards (RJ) en Beschikkingsmacht (IFRS)
Het 5 stappen model om naar de waardering van de omzet te kijken (t.a.v. revenue recognition)
1. Identificeren van het contract
2. Identificeren van de performance obligations binnen het contract
3. Vaststellen van de transactieprijs
4. Alloceren van de transactieprijs
5. Revenue recognition
Stap 1: Identificeren van het contract (IFRS 15.9)
Een contract met een klant bestaat als (IFRS 15.9):
- Het commerciële substantie heeft; (dus is het een echt contract, bijvoorbeeld niet bij ruilen van
goederen)
- Rechten e betalingsvoorwaarden identificeerbaar zijn;
- Inning van de vergoeding waarschijnlijk is
- Het is goedgekeurd en partijen zich hebben verbonden aan hun verplichtingen (hierbij is
handtekening niet altijd nodig, dat is heel erg casus specifiek)
De beoordeling is vooral gericht op de juridische afdwingbaarheid
Twee of meer contracten die:
- Op (bijna) hetzelde moment zijn gesloten, en
- Met dezelfde klant
Worde als een contract verwekt indien een of meer van de volgende criteria van toepassing zijn (IFRS
15.17):
- Contracten zijn onderhandeld als een pakket met een commercieel doel;
- De vergoeding in het ene contract is afhankelijk van het andere contract; of
- De goederen of diensten vormen samen een prestatieverplichting (IFRS 15.22-30).
Contractwijziging (IFRS 15.20):
Zodra er nieuwe goederen/diensten zijn dan moet je kijken of deze afzonderlijk zijn van de oude
contracten, dit is het geval indien (tevens een vereisten dat de scope toegenomen moet zijn – dus meer
leveren dan eerst):
- Ze onderscheidbaar (distinct) zijn; en
- Worden verkocht tegen de stand-alone verkoopprijs (een korting van 5% bijvoorbeeld kan nog
steeds een stand-alone prijs zijn, er moet dan echt bijvoorbeeld een significante korting gegeven
zijn). – je kan dus spelen met omzet verantwoording hierin, omdat je minder omzet kan nemen als
er geen contract wijziging is (want je omzet van het originele contract wordt dat ook aangepast
(nieuwe transactieprijs).
Is dit het geval dan moet je ze verwerken als afzonderlijk contract. Het oorspronkelijke contract eindigt
en het nieuwe contract ontstaan. Reeds verantwoorde opbrengsten moet je niet aanpassen.
Niet onderscheidbaar: IFRS 15.27-29 benoemt dat goederen/diensten niet onderscheidbaar zijn als ze:
- Sterk geïntrigeerd zijn met bestaande prestaties
- Elkaar significant beïnvloeden of aanpassen
- Samen leiden tot een gecombineerd output
Cruciaal: De klant ervaart alles als een samenhangende prestatie, niet al aparte leveringen.
Wanneer de contractwijziging ten aanzien van nieuwe goederen/diensten niet onderscheidbaar zijn
en/of niet tegen een stand-alone selling price worden geleverd, kan je dit dus niet verwerken als een
,3
afzonderlijk contract, maar moet de contractwijziging worden verwerkt alsof zij deel uitmaakt van het
oorspronkelijke contract (IFRS 15.21).
Je doet dan concreet:
- Je past de transactievergoeding aan (nieuwe transactievergoeding bepalen)
- Je herberekent de voortgang van de prestatieverplichting (nieuwe voortgangspercentage bepalen)
- Het effect verwerk je via een cumulative catch-up in opbrengst (dus je bepaald hoeveel opbrengt
het cumulatief had moeten zijn, en neemt direct het verschil in de W&V-rekening)
- Een cumalative cath-up betekent dat je doet alsof de nieuwe afspraken altijd al golden,
en corrigeert de reeds verantwoorde opbrengsten in een keer.
Voorbeeld van een contractwijziging die niet onderscheidbaar is en niet tegen een stand-alone selling
price wordt verkocht:
Origineel contract van 100k. Na 6 maanden is er 50% vooruitgang en dus 50k verantwoord als opbrengsten.
Er is een contractwijziging van een functionaliteit van een extra vergoeding van 30k, welke niet
onderscheidbaar is van het originele contract.
De nieuwe transactievergoeding betreft 130k. Met een reedse voortgang van 50%, had je eigenlijk 65k
opbrengst moeten verantwoorden (50% van 130k). Het verschil van 15k moet je dus ineens verantwoorden
in je opbrengsten.
Voorbeeld 2 contract wijziging:
Voorbeeld contractmodification:
300 laptops verkocht voor 500 pp.
180 laptops al verkocht en geleverd.
Daarna nog 400 erbij verkocht voor 410 (dus significante korting van 90)
Dit betreft dus een contract wijziging.
Dan moet je dus transactieprijs veranderen:
120 (oveirge 1e contrect) voor 500
400 (voor 2e contract) voor 410
Dus gemiddelde nieuwe transactie prijs is 430,77.
Dus als er na de contractwijzing nog eens 110 geleverd worden, dan moeten die tegen die 430,77.
Dus totale omzet (na levering van 180+110 stuks is):
180*500 = 90.000
110*430,77=47.385
Totaal: 137.385
Stap 2: Identificeren van de performance obligations binnen het contract (IFRS 15.22)
Een prestatieverplichting is (IFRS 15.22-23):
- Een afzonderlijk goed of dienst; of
- Een reeks afzonderlijke goederen/diensten die:
- Nagenoegen gelijk zijn; en
- Hetzelfde overdrachtspatroon hebben
In deze stap kijk je naar welke beloftes zijn gemaakt en of deze afzonderlijk te onderscheiden zijn. Dus
hoeveel prestatieverplichtingen zijn opgenomen in het contract, bijvoorbeeld de verkoop en de installatie
kan afzonderlijk van elkaar worden gezien. Er kan worden gekeken naar twee condities om te duiden of
iets uit meerdere prestatieverplichtingen bestaat – aan beide criteria moet voldaan worden (IFRS 15.27):
- De klant kan er apart voordeel uit halen en/of gebruik maken, zelfstandig benutten
- De overdracht van goederen of diensten is apart te onderscheiden van andere afspraken in
het contract.
Criteria wanneer goederen/diensten niet afzonderlijk identificeert zijn (IFRS 15.29):
- Sprake is van significante integratie
- Goederen/diensten elkaar sterk beïnvloeden
- Steker onderlinge samenhang of afhankelijkheid bestaat
Voorbeelden: Rijklaar maken is een voorbeeld dat verbonden is aan een auto, je kan de auto niet leveren
zonder rijklaar te maken. Je kan ook niet alleen rijklaar maken kopen.
, 4
Indicaties dat sprake is van een prestatieverplichting is bijvoorbeeld of een andere partij ook het product
of dient zou kunnen leveren. Als er bijvoorbeeld een machine wordt geleverd die op locatie wordt
geïnstalleerd, dan moet worden bekeken of een andere partij de installatie ook had kunnen doen. Dat is
bijvoorbeeld bij het leveren van een bureau en een stoel wel, maar waarschijnlijk bij installatie van een
specifiek product niet. Andere indicaties zijn of bijvoorbeeld het product of de dienst significant
veranderd of de goederen/diensten in hoge mate afhankelijk zijn van elkaar.
Principaal of agent overweging (IFRS 15.33)
Bij bedrijfsopbrengsten is de afweging of iemand principaal of agent is belangrijk. Dit is omdat een agent
alleen de provisie (marge/brutowinst) laat zien, terwijl je als principaal de volledige omzet en kostprijs
van transacties laat zien, dus netto.
Je bent principaal als: Je beschikkingsmacht hebt over de goederen/diensten voor de overdracht aan de
klant. Indicatoren dat je dit hebt betreft:
- Primair verantwoordelijk voor levering
- Voorraadrisico
- prijsbepaling
Bij IFRS dus een beschikkingsmacht leiden en bij RJ de rechten en risico’s.
Je kan binnen 1 contract ook principaal en agent zijn. Bijvoorbeeld als booking.com aan het hotel zegt dat
ze minimaal 500 overnachtingen in een jaar voor 175,- betalen (uitgaand dat bij een overnachting 250,-
is). En boven de 500 overnachtingen krijgen ze 30%. Dus booking heeft tot de 500 overnachtingen
voorraadrisico. Daarna niet meer, dus daarna zijn ze agent.
Bij garantie kan dit anders zijn. Hierbij is de normale garantie, de garantie die erop zit om het geleverd
product of dienst werkend te houden, geen aparte prestatieverplichting. Dus wettelijk garantie hoort bij
dezelfde prestatieverplichting. Typische kenmerken van garanties waarvoor geen aparte
prestatieverplichting geldt:
- wettelijk verplicht of marktstandaard
- geen keuze voor de klant
- beperkte looptijd
- allen reparatie/vervanging bij defect.
Indicatoren dat het een aparte prestatielevering is:
- De garantie is niet wettelijk verplicht en is niet de enige bescherming tegen risico’s of defecten
- De lengte van de garantieperiode
- Extra diensten levert bovenop zekerheid
- Apart kan worden aangeschaft (dus een keuze)
Indien sprake is van een aparte prestatieverplichting dan dienen de opbrengsten gealloceerd te worden
aan de garantie, gedurende de garantieperiode.
Stap 3: Vaststellen van de transactieprijs (IFRS 15.47)
In deze stap ga je kijken welke bedrag je mee gaat nemen. Een rechtspersoon dient opbrengsten te
verwerken voor het bedrag waarop de rechtspersoon verwacht recht te hebben in ruil voor het overdragen
van toegezegde goederen of diensten. Dit bedrag wordt aangeduid als transactieprijs.
De transactievergoeding betreft (15.48):
- Vaste vergoeding
- Variabele vergoeding
- Niet-geldelijke vergoedingen (tegen fair-value)
- Vergoedingen betaald aan de klant
- Significante financieringscompnenten
De variabelen prijs (zoals kortingen, tegoeden, boetes, retouren):
Als het een individueel geval is moet je: most-likely-amount
Als het voor meerdere gevallen geldt (bijvoorbeeld voorziening): expacted value
Retouren:
