Samenvatting stress en gezondheid

STRESS EN GEZONDHEID
Semester 2 - blok 3


COLLEGE 1
STRESS RESPONS
Hoofdstuk 1 en 2 uit boek

DEFINITIE VAN STRESS
Stress: een toestand/gevoel dat iemand ervaart wanneer de eisen de persoonlijke en
sociale middelen die het individu kan mobiliseren, overstijgen
 Een samenloop van gebeurtenissen bestaande uit een stimulus (factor) die een
reactie in de hersenen teweegbrengt (perceptie) die fysiologische fight-or-flight
systemen in het lichaam activeert (reactie)
Voorheen: acute of chronische stress
Tegenwoordig: psychologische, sociale of langdurige stress
Stress zorgt voor ziekte zonder een aandoening te hebben
Homeostase: optimale lichaam level van “ > wordt verstoord door stress
Adaptieve stres: acuut, korte duur, snel herstel, voorbereiding lichaam voor gevaar
“goede” stress
Disruptieve stress: chronisch, lange duur, langzaam herstel, vroege aanvang, onnodige
voorbereiding lichaam (chronisch vanaf >6 maanden)
“Te weinig” stress is ook slecht voor je; geen gevaarherkenning, verveling/frustratie
stress levels moeten variëren voor optimaliteit
Consequenties van stress
Positief (korte termijn);
 Toegenomen immuniteit
 Versterkte mentale en fysieke prestatie
Negatief;
Korte termijn: Lange termijn:
 Emotie; negatieve stemming  Gezondheid/ziekte
 Cognitie; verminderde o Auto-immuun ziektes
concentratie/geheugen o Cardiovasculaire ziektes
 Gedrag; roken/alcohol o Kanker
 Biologie; immuniteit/endocrien

LICHAMELIJKE REACTIE OP STRESS
Darwin: organismes capabel om aan te passen aan de omgeving zullen overleven
Bernard: milieu interieur
Cannon: fight-or-flight

,Het autonome zenuwstelsel
= automatisch/gaat vanzelf
Parasympatische deel: actief buiten stress
 Aanvulling van energie
 Ontspanning van lichaam
 Bloeddruk/hartslag/zuurstof neemt af
 Bij langdurige activatie kan stress respons sloom worden
Sympathische deel: activeert bij stress
 Bloeddruk/hartslag/zuurstof neemt toe
 Inhibitie van honger
Centrale zenuwstelsel
Eerste signaalput wat sympathisch zenuwstelsel activeert
Bestaat uit ruggenwervel, brein en zenuwen
Endocrien systeem
 Bestaat uit schildklier, hypofyse, bijnier en alvleesklier
SAM: CZS; sympathisch adrenomedullair systeem, werkt met
neurotransmitters/hormonen
epinephrine, norepinephrine
HPA: hypothalamus, hypofyse en bijnier
glucocorticoïden (cortisol), steroïden (oestrogeen/testosteron)
SAM en HPA hebben invloed op elkaar
Glucagon wordt aangemaakt in de alvleesklier
 Prolactine in hypofyse  endorfine in brein
 Vasopressine in hypofyse  enkefaline in brein
Tijdens stress worden reproductieve en groei hormonen onderdrukt

STRESS RESPONSES
Selye: elke stress crisis laat een onuitwisbaar litteken achter en het organisme betaalt
voor de overleving door een beetje ouder te worden
General adaptation syndrome:
1) Alarm fase; initiële respons
Adrenaline boost, toegenomen energie, fight-or-flight
2) Resistentie fase; paraatheid
Irritatie, frustratie, slechte concentratie, toegenomen cortisol
Herstel, omgang met stress wanneer herstel niet lukt, ziet er uit als coping-
mechanisme
3) Uitputting fase; lichaam geeft op
Vermoeidheid, burn-out, angst/depressie
Prolonged activation model: een stressor beïnvloedt alleen de gezondheid wanneer
het fysiologische effect verlengd is
Michigan stress model: stress reactie wordt beïnvloed door persoonlijkheid, sociale
support, subjectieve perceptie
 4 fases: objectieve stressor - perceptie stressor - stress reactie - gezondheid

,  Stress respons is niet puur fysiologisch, veel psychologische factoren, verschilt per
persoon
Stress cyclus (Reznick): psycho-biologische respons op stress
4 fases
1) Rustplaats
2) Spanning
3) Respons
4) Opluchting
Gender verschillen
Mannen:  Tend-and-befriend; meer lange-
termijn gericht, opbouwen van
 Fight-or-flight
sociale banden
 Meer agressief
 Zorg verlenen, sociale verbondenheid
 SNS, glucocorticoïden
zoeken
 Oxytocine
Vrouwen:
Problemen met stressrespons
Onvermogen om stress respons aan/uit te zetten
GUTS theorie: stress respons “aan” is de standaard, en wordt onderdrukt wanneer er
een gevoel is van veiligheid, tegenovergestelde van standaardtheorie
Omgang met stress
Dichotome model: 2 mogelijkheden; bedreiging of challenge
bij bedreiging vooral emotionele respons
bij challenge vooral logische respons
Transactioneel model van stress: na perceptie van bedreiging, tweede inschatting
maken over mogelijkheid om met bedreiging om te gaan of niet
 Vermogen om te gaan met bedreiging - positieve stress
 Onvermogen om te gaan met bedreiging - negatieve stress


COLLEGE 2
STRESS METINGEN
PERSPECTIEVEN
Omgevingsperspectief: kijken naar ervaringen en omgevingen van mensen gedurende
hun leven en welke rol deze spelen in hun leven, en hoe ze gerelateerd zijn aan
stress
Adolf Meyer: deed de ontdekking dat mensen die veel stressvolle gebeurtenissen
meemaken meer kans hebben om ziek te worden, maakte life chart; focust op
negatieve gebeurtenissen in het leven
Holmes & Rahe: maakte een stress schaal waarop zowel positieve als negatieve
gebeurtenissen worden meegenomen, worden gerangschikt op ergste naar beste,
met ergste krijgt meeste punten, hoger aantal punten > meer kans op ziekte -
social readjustment rating scale (SRRS)