Paragraaf 9.1
De oorlog breekt uit
- Hoe brak de Eerste Wereldoorlog uit?
-> De aanleiding van de Eerste Wereldoorlog is de moord op Frans Ferdinand
(Oostenrijkse kroonprins), hij werd op 28 juni 1914 in de Bosnische hoofdstad Sarajevo
doodgeschoten. De Oostenrijkers vermoedde terecht dat de Servische geheime dienst
er achter zat.
Bosnië was een voormalig deel van het Ottomaanse rijk dat onder heerschappij was van
Oostenrijk. Servië maakte ook aanspraak op Bosnië. Daarom stookte Servië de in Bosnië
wonende Serviërs op. Om een eind te maken aan die dreiging , besloot Oostenrijk Servië
te straffen. Oostenrijk deed dat niet gelijk, eerst vroeg Oostenrijk Duitsland om steun.
Nadat Duitsland steun had gegeven verklaarde Oostenrijk de oorlog aan Servië op 28
juli. Rusland had Servië steun beloofd, toen Rusland zijn leger in beweging bracht
verklaarde Duitsland de oorlog aan Rusland. En toen Ruslands bondgenoot Frankrijk
mobiliseerde verklaarde Duitsland ook de oorlog aan Frankrijk. Op 4 augustus ging het
Duitse leger door neutraal België heen, wat voor Groot-Brittannië weer een reden was
om de oorlog aan Duitsland te verklaren. Vanaf nu vechten de geallieerden (Groot-
Brittannië, Frankrijk en Rusland) tegen de centralen (Duitsland en Oostenrijk).
Nederland was 1 van de weinige landen die neutraal was gebleven. Het Ottomaanse rijk
sloot zich aan bij de centralen en Italië sloot zich aan bij de geallieerden. Toen de VS zich
in 1917 aansloot bij de geallieerden was het een echte wereldoorlog geworden.
Oorzaken van de oorlog
- Wat zijn de oorzaken van de oorlog?
-> Eind 19de eeuw waren er 2 bondgenoten ontstaan. Oostenrijk en Duitsland beloofde
steun te geven als de 1 werd aangevallen. Rusland en Frankrijk beloofde samen te gaan
vechten als de 1 werd aangevallen door Duitsland. Ook een oorzaak was dat Frankrijk
Elzas-Lotharingen verloren had aan Duitsland in de oorlog van 1870-1871 en wraak
wilde. Frankrijk was zelf niet sterk genoeg dus had het een verbond met Rusland. En de
spanningen in Europa liepen op door nationalisme en wantrouwen.
Duitsland wilde meer macht en bouwde een grote oorlogsvloot wat weer leidde tot een
wapenwedloop op zee met Groot-Brittannië, dat Duitsland zag als een bedreiging voor
zijn wereldrijk. Duitsland en andere landen werden verheerlijkt, militaire waarden en
strijdvaardigheid werd hoog gewaardeerd. Generaals, politici en burgers dachten dat
een oorlog snel beslist zou zijn (net als de Frans-Duitse oorlog). Duitsland en Frankrijk
hadden gedetailleerde oorlogsplannen. Snelheid was belangrijk.
, Bewapening en verwoestingen
- Welke wapens werden gebruikt en welke verwoestingen werden aangericht?
-> Machinegeweren en granaten die met kanonnen af werden geschoten eisten
duizenden levens. In 1915 zette de Duitsers gifgas in, het leverde geen voordeel op. Ook
een nieuw wapen was de onderzeeër, in 1917 begon Duitsland een onbeperkte
duikbotenoorlog waarin torpedo's werden afgeschoten naar andere schepen.
Duitsland wilde met de torpedo's en onderzeeërs de Amerikaanse voedselleveranties
aan Groot-Brittannië treffen. De gevolgen hiervan zaten niet mee voor Duitsland, want
daardoor verklaarde de VS de oorlog aan Duitsland. In 1916 vielen de Britten de Noord-
Franse rivier de Somme aan. Ondanks dat de Britten een overmacht hadden aan
manschappen liepen ze vast in prikkeldraad, mijn velden en werden neergehaald door
Duitse mitrailleurs. In 5 maanden vielen ze weer de Somme aan en vielen er meer dan
een miljoen doden. De Duitsers vielen de Franse forten bij Verdun aan. In 10 maanden
verloren de Duitsers en Fransen 700 000 man. Door het oorlogsgeweld kwamen 9
miljoen militairen om en 20 miljoen raakte gewond/verminkt.
Betrokken burgers
- Hoe waren burgers betrokken bij de oorlog?
-> De legers bestonden vooral uit dienstplichtige en vrijwilligers. De achterblijvers
moesten de productie op gang houden <- ouderen en vrouwen deden dit.
Door de beperking van de productie van consumptiegoederen ontstonden voedsel
tekorten. België en Noord-Frankrijk werden 4 jaar lang bezet door het Duitse leger. Het
geweld van de oorlog was mede het gevolg van haatcampagnes, waarbij de vijand zo
negatief mogelijk werd uitgebeeld. In 1915 werden honderdduizenden Armeniërs in het
Ottomaanse rijk de dood ingejaagd omdat ze verdacht werden van een samenwerking
met Rusland.
Gevolgen van de oorlog
- Wat zijn de gevolgen van de oorlog?
-> De Duitse regering moest gedwongen het Vrede van Versailles tekenen, Duitsland
moest Elzas-Lotheringen terug geven aan Frankrijk, het verloor grondgebied aan Polen,
raakte alle zijn kolonies kwijt, mocht geen groot leger, ze moesten grote herstelbedragen
betalen en ze mochten geen lid worden van de Volkenbond.
De oorlog breekt uit
- Hoe brak de Eerste Wereldoorlog uit?
-> De aanleiding van de Eerste Wereldoorlog is de moord op Frans Ferdinand
(Oostenrijkse kroonprins), hij werd op 28 juni 1914 in de Bosnische hoofdstad Sarajevo
doodgeschoten. De Oostenrijkers vermoedde terecht dat de Servische geheime dienst
er achter zat.
Bosnië was een voormalig deel van het Ottomaanse rijk dat onder heerschappij was van
Oostenrijk. Servië maakte ook aanspraak op Bosnië. Daarom stookte Servië de in Bosnië
wonende Serviërs op. Om een eind te maken aan die dreiging , besloot Oostenrijk Servië
te straffen. Oostenrijk deed dat niet gelijk, eerst vroeg Oostenrijk Duitsland om steun.
Nadat Duitsland steun had gegeven verklaarde Oostenrijk de oorlog aan Servië op 28
juli. Rusland had Servië steun beloofd, toen Rusland zijn leger in beweging bracht
verklaarde Duitsland de oorlog aan Rusland. En toen Ruslands bondgenoot Frankrijk
mobiliseerde verklaarde Duitsland ook de oorlog aan Frankrijk. Op 4 augustus ging het
Duitse leger door neutraal België heen, wat voor Groot-Brittannië weer een reden was
om de oorlog aan Duitsland te verklaren. Vanaf nu vechten de geallieerden (Groot-
Brittannië, Frankrijk en Rusland) tegen de centralen (Duitsland en Oostenrijk).
Nederland was 1 van de weinige landen die neutraal was gebleven. Het Ottomaanse rijk
sloot zich aan bij de centralen en Italië sloot zich aan bij de geallieerden. Toen de VS zich
in 1917 aansloot bij de geallieerden was het een echte wereldoorlog geworden.
Oorzaken van de oorlog
- Wat zijn de oorzaken van de oorlog?
-> Eind 19de eeuw waren er 2 bondgenoten ontstaan. Oostenrijk en Duitsland beloofde
steun te geven als de 1 werd aangevallen. Rusland en Frankrijk beloofde samen te gaan
vechten als de 1 werd aangevallen door Duitsland. Ook een oorzaak was dat Frankrijk
Elzas-Lotharingen verloren had aan Duitsland in de oorlog van 1870-1871 en wraak
wilde. Frankrijk was zelf niet sterk genoeg dus had het een verbond met Rusland. En de
spanningen in Europa liepen op door nationalisme en wantrouwen.
Duitsland wilde meer macht en bouwde een grote oorlogsvloot wat weer leidde tot een
wapenwedloop op zee met Groot-Brittannië, dat Duitsland zag als een bedreiging voor
zijn wereldrijk. Duitsland en andere landen werden verheerlijkt, militaire waarden en
strijdvaardigheid werd hoog gewaardeerd. Generaals, politici en burgers dachten dat
een oorlog snel beslist zou zijn (net als de Frans-Duitse oorlog). Duitsland en Frankrijk
hadden gedetailleerde oorlogsplannen. Snelheid was belangrijk.
, Bewapening en verwoestingen
- Welke wapens werden gebruikt en welke verwoestingen werden aangericht?
-> Machinegeweren en granaten die met kanonnen af werden geschoten eisten
duizenden levens. In 1915 zette de Duitsers gifgas in, het leverde geen voordeel op. Ook
een nieuw wapen was de onderzeeër, in 1917 begon Duitsland een onbeperkte
duikbotenoorlog waarin torpedo's werden afgeschoten naar andere schepen.
Duitsland wilde met de torpedo's en onderzeeërs de Amerikaanse voedselleveranties
aan Groot-Brittannië treffen. De gevolgen hiervan zaten niet mee voor Duitsland, want
daardoor verklaarde de VS de oorlog aan Duitsland. In 1916 vielen de Britten de Noord-
Franse rivier de Somme aan. Ondanks dat de Britten een overmacht hadden aan
manschappen liepen ze vast in prikkeldraad, mijn velden en werden neergehaald door
Duitse mitrailleurs. In 5 maanden vielen ze weer de Somme aan en vielen er meer dan
een miljoen doden. De Duitsers vielen de Franse forten bij Verdun aan. In 10 maanden
verloren de Duitsers en Fransen 700 000 man. Door het oorlogsgeweld kwamen 9
miljoen militairen om en 20 miljoen raakte gewond/verminkt.
Betrokken burgers
- Hoe waren burgers betrokken bij de oorlog?
-> De legers bestonden vooral uit dienstplichtige en vrijwilligers. De achterblijvers
moesten de productie op gang houden <- ouderen en vrouwen deden dit.
Door de beperking van de productie van consumptiegoederen ontstonden voedsel
tekorten. België en Noord-Frankrijk werden 4 jaar lang bezet door het Duitse leger. Het
geweld van de oorlog was mede het gevolg van haatcampagnes, waarbij de vijand zo
negatief mogelijk werd uitgebeeld. In 1915 werden honderdduizenden Armeniërs in het
Ottomaanse rijk de dood ingejaagd omdat ze verdacht werden van een samenwerking
met Rusland.
Gevolgen van de oorlog
- Wat zijn de gevolgen van de oorlog?
-> De Duitse regering moest gedwongen het Vrede van Versailles tekenen, Duitsland
moest Elzas-Lotheringen terug geven aan Frankrijk, het verloor grondgebied aan Polen,
raakte alle zijn kolonies kwijt, mocht geen groot leger, ze moesten grote herstelbedragen
betalen en ze mochten geen lid worden van de Volkenbond.
