Inleiding in de Psychologie
aantekeningen
,Week 1
Hoofdstuk 1: Geest, Gedrag en Psychologische Wetenschap
Wat is psychologie wel en niet?
= wetenschap van gedrag en geestelijke processen.
Gedrag is alles wat je ziet aan iemand; verbaal, non-verbaal etc.
Psyche = geest
-ologie= gebied van studie
Overal waar mensen zijn is het goed om het gedrag te bestuderen; veel verschillende banen en veel
verschillende specialisaties in TP.
Is niet psychiatrie (= een medisch iets, en is iets van een arts en is dus geen psychologie) of pseudo
psychologie (=iets wat heel zinvol lijkt, maar wat geen wetenschappelijke basis heeft. Bv
theebladeren, aura lezen, koffiedik kijken, horoscopen etc). Meditatie is wel een techniek waar je
onderzoek naar kan doen, het is navolgbaar. Dat valt er dus net buiten.
Als psycholoog mag je dus geen medicijnen voorschrijven, en doe je geen dingen waar geen
(wetenschappelijke) onderbouwing voor is.
Kritisch denken is essentieel in de psychologie; we nemen alleen iets aan als het onderbouwd is. Dus
bij elke bewering gaan we na:
- Wat is de bron? (= wie het zegt)
- Is de bewering redelijk of extreem?
- Wat is het bewijsmateriaal? (= is er onderzoek naar gedaan)
- Conclusie beïnvloed door (emotionele of confirmation) bias? (=verkleuring van onze
waarneming, je hebt een idee in je hoofd en dat beïnvloedt je handelen en waarneming. Ik zie
wat ik denk dat er is. Bv is social media en het algoritme)
- Worden veel voorkomende denkfouten vermeden?
- Verschillende invalshoeken zijn nodig voor het oplossen van het probleem.
6 perspectieven binnen de psychologie
Verschillende perspectieven of stromingen richten zich op specifieke onderdelen.
Wat wij waarnemen of zien is niet altijd wat er is (plato)
Bv; René de cart begon met het bestuderen van de biologische processen en mensen bestuderen.
1. Biologisch
- Oorzaken van gedrag liggen in biologische processen: hersenen, genetica,
zenuwstelsel, hormoonstelsel.
- Neurowetenschap (hersenen); tegenwoordig is er steeds meer mogelijk om te
onderzoeken in de hersenen.
- Evolutionaire psychologie; verklaringen in termen van genetische aanpassing aan
overleving en voortplanting. (charles darwin; survival of the fittest etc) Hoe passen
mensen zich aan aan hun veranderende omgeving? Genetica; wat wordt er genetisch
doorgegeven? Dat wordt hier onderzocht.
,2. Cognitief
- Zintuiglijke en emotionele reacties op bepaalde prikkels vastleggen dmv Introspectie;
vraagt aan mensen om te beschrijven wat er in hun hoofd gebeurt. Dan vraag je dus
meer naar de ervaring van mensen. (wundt is daar als eerste mee begonnen)
- Structuralisme;
- Functionalisme; (william james) hoe gebruik je die menselijke geest om om te gaan
met je omgeving. Bv RAT. Wat is het motief? Waarom doe je iets, wat is het doel
waarom je iets doet?
- Gestaltpsychologie; het gaat niet zozeer om de losse onderdelen, het gaat om het
geheel. Ons brein maakt één geheel van van alles (bv een plaatje met losse strepen
vormt een beer). In ons brein zijn grote concepten waarmee je de wereld bekijkt, het
kijkt naar de samenhang van het geheel. Ons concept in ons hoofd kleurt de
waarneming.111
- Modern cognitief perspectief
3. Behavioristisch
- Streven om van psychologie een objectieve wetenschap te maken
- Richt zich op observeerbaar gedrag
- Skinnerbox; Leren door belonen en straffen (skinner)
- Gedachten en emoties in ‘black box’
- je traint een bepaald gedrag en kan je terugmeten
4. Gehele Persoon = whole person perspective
- Globaal inzicht in persoonlijkheid
- Psychodynamische psychologie: de onbewuste geest (freud). Dat onbewuste is de
sturende factor in ons handelen en de keuzes die we maken.
- Humanistisch; nadruk op mogelijkheden, groei obv vrije wil. Die zeggen dat de
mensen de inzichten hebben om te groeien, heel positief.
- Karaktertrekken en temperament; verschillen tussen mensen obv stabiele
kenmerken. Zie je veel terug in persoonlijkheidstesten, ben je meer of minder sociaal,
ben je meer of minder dominant etc.
5. Ontwikkeling
- kijken naar hoe kinderen zich bv ontwikkelen.
- Nadruk op erfelijkheid én omgeving en op voorspelbare veranderingen die
plaatsvinden tijdens de levensloop
- Biologisch perspectief (nature) en behavioristisch perspectief (nurture) komen hier
samen.
6. Socio - Cultureel
- Sociale invloed staat centraal; wat je wel of niet doet hangt hier sterk vanaf. Er zijn
veel aspecten waar ons handelen door wordt bepaald en de plek waar we zijn, denk
bijvoorbeeld aan een collegezaal en hoe je je gedraagt.
- Invloed van cultuur; taal, opvatting, gewoonte, waarden en traditie.
, Wetenschappelijke methode
De wetenschappelijke onderzoeksmethode bestaat uit vier stappen:
1. Hypothese ontwikkelen
- Je hebt een bepaald idee. Hypothese = een bewering of relatie tussen verschillende
variabelen. BV: kinderen → rustig van klassieke muziek etc.
- Een hypothese moet falsifieerbaar zijn (weerlegbaar; juist of onjuist). Hij moet heel
specifiek zijn.
- Operationele definities; cruciaal punt om een hypothese goed te kunnen
onderzoeken. BV: Hoe definieer je rustig, wat is klassieke muziek etc. Het moet voor
iedereen helemaal duidelijk zijn wat je bedoelt.
2. Data verzamelen
- BV kinderen onderwerpen aan klassieke muziek, maar ook aan andere soorten
muziek om echt te zien of ze er wel rustig van worden (=controle groep)
- Experimentele groep en controle groep
- Onafhankelijke variabele = factor die gewijzigd wordt, andere omstandigheden blijven
constant bv de muziek.
- Afhankelijke variabele= gevolg van de onafhankelijke variabele bv de hartslag.
- Randomiseren= indeling volgens toeval; je moet bij toeval toewijzen aan een
bepaalde conditie (groep), bijvoorbeeld je moet niet alle jongens bij alle jongens en
doen en meisjes bij meisjes. Denk ook bijvoorbeeld aan placebo’s. Dit is om bias te
vermijden; dat je onevenwichtige resultaten vermijdt.
3. Resultaten analyseren
- je gaat een hypothese verwerpen of accepteren.
- Statistiek
- Significantie; is er voldoende verschil in de uitslag om echt iets te bewijzen, is de
groep die je onderzocht wel representatief over waar je een uitspraak over gaat doen.
- Verwerpen of accepteren
4. Publiceren, bekritiseren en repliceren
- Publiceren
- Bekritiseren/bekritiseerd worden
- Repliceren; replica-studie; iemand anders gaat hetzelfde onderzoek ook doen.
5 soorten psychologisch onderzoek
1. Experiment; echt een laboratorisch onderzoek
2. Correlationeel onderzoek; kijkt naar twee factoren die we kunnen meten. Correlatie = verband
tussen twee of meer variabelen. Is er geen correlatie dan is het random.
3. Survey; vragenlijst
4. Natuurlijke observatie; kijken naar het gedrag van mensen in ‘het wild’, BV in de supermarkt
vanaf een afstand.
5. Gevalstudie; soms zijn er bijzondere gevallen, gaat over hele specifieke informatie van
bepaalde specifieke gevallen.
aantekeningen
,Week 1
Hoofdstuk 1: Geest, Gedrag en Psychologische Wetenschap
Wat is psychologie wel en niet?
= wetenschap van gedrag en geestelijke processen.
Gedrag is alles wat je ziet aan iemand; verbaal, non-verbaal etc.
Psyche = geest
-ologie= gebied van studie
Overal waar mensen zijn is het goed om het gedrag te bestuderen; veel verschillende banen en veel
verschillende specialisaties in TP.
Is niet psychiatrie (= een medisch iets, en is iets van een arts en is dus geen psychologie) of pseudo
psychologie (=iets wat heel zinvol lijkt, maar wat geen wetenschappelijke basis heeft. Bv
theebladeren, aura lezen, koffiedik kijken, horoscopen etc). Meditatie is wel een techniek waar je
onderzoek naar kan doen, het is navolgbaar. Dat valt er dus net buiten.
Als psycholoog mag je dus geen medicijnen voorschrijven, en doe je geen dingen waar geen
(wetenschappelijke) onderbouwing voor is.
Kritisch denken is essentieel in de psychologie; we nemen alleen iets aan als het onderbouwd is. Dus
bij elke bewering gaan we na:
- Wat is de bron? (= wie het zegt)
- Is de bewering redelijk of extreem?
- Wat is het bewijsmateriaal? (= is er onderzoek naar gedaan)
- Conclusie beïnvloed door (emotionele of confirmation) bias? (=verkleuring van onze
waarneming, je hebt een idee in je hoofd en dat beïnvloedt je handelen en waarneming. Ik zie
wat ik denk dat er is. Bv is social media en het algoritme)
- Worden veel voorkomende denkfouten vermeden?
- Verschillende invalshoeken zijn nodig voor het oplossen van het probleem.
6 perspectieven binnen de psychologie
Verschillende perspectieven of stromingen richten zich op specifieke onderdelen.
Wat wij waarnemen of zien is niet altijd wat er is (plato)
Bv; René de cart begon met het bestuderen van de biologische processen en mensen bestuderen.
1. Biologisch
- Oorzaken van gedrag liggen in biologische processen: hersenen, genetica,
zenuwstelsel, hormoonstelsel.
- Neurowetenschap (hersenen); tegenwoordig is er steeds meer mogelijk om te
onderzoeken in de hersenen.
- Evolutionaire psychologie; verklaringen in termen van genetische aanpassing aan
overleving en voortplanting. (charles darwin; survival of the fittest etc) Hoe passen
mensen zich aan aan hun veranderende omgeving? Genetica; wat wordt er genetisch
doorgegeven? Dat wordt hier onderzocht.
,2. Cognitief
- Zintuiglijke en emotionele reacties op bepaalde prikkels vastleggen dmv Introspectie;
vraagt aan mensen om te beschrijven wat er in hun hoofd gebeurt. Dan vraag je dus
meer naar de ervaring van mensen. (wundt is daar als eerste mee begonnen)
- Structuralisme;
- Functionalisme; (william james) hoe gebruik je die menselijke geest om om te gaan
met je omgeving. Bv RAT. Wat is het motief? Waarom doe je iets, wat is het doel
waarom je iets doet?
- Gestaltpsychologie; het gaat niet zozeer om de losse onderdelen, het gaat om het
geheel. Ons brein maakt één geheel van van alles (bv een plaatje met losse strepen
vormt een beer). In ons brein zijn grote concepten waarmee je de wereld bekijkt, het
kijkt naar de samenhang van het geheel. Ons concept in ons hoofd kleurt de
waarneming.111
- Modern cognitief perspectief
3. Behavioristisch
- Streven om van psychologie een objectieve wetenschap te maken
- Richt zich op observeerbaar gedrag
- Skinnerbox; Leren door belonen en straffen (skinner)
- Gedachten en emoties in ‘black box’
- je traint een bepaald gedrag en kan je terugmeten
4. Gehele Persoon = whole person perspective
- Globaal inzicht in persoonlijkheid
- Psychodynamische psychologie: de onbewuste geest (freud). Dat onbewuste is de
sturende factor in ons handelen en de keuzes die we maken.
- Humanistisch; nadruk op mogelijkheden, groei obv vrije wil. Die zeggen dat de
mensen de inzichten hebben om te groeien, heel positief.
- Karaktertrekken en temperament; verschillen tussen mensen obv stabiele
kenmerken. Zie je veel terug in persoonlijkheidstesten, ben je meer of minder sociaal,
ben je meer of minder dominant etc.
5. Ontwikkeling
- kijken naar hoe kinderen zich bv ontwikkelen.
- Nadruk op erfelijkheid én omgeving en op voorspelbare veranderingen die
plaatsvinden tijdens de levensloop
- Biologisch perspectief (nature) en behavioristisch perspectief (nurture) komen hier
samen.
6. Socio - Cultureel
- Sociale invloed staat centraal; wat je wel of niet doet hangt hier sterk vanaf. Er zijn
veel aspecten waar ons handelen door wordt bepaald en de plek waar we zijn, denk
bijvoorbeeld aan een collegezaal en hoe je je gedraagt.
- Invloed van cultuur; taal, opvatting, gewoonte, waarden en traditie.
, Wetenschappelijke methode
De wetenschappelijke onderzoeksmethode bestaat uit vier stappen:
1. Hypothese ontwikkelen
- Je hebt een bepaald idee. Hypothese = een bewering of relatie tussen verschillende
variabelen. BV: kinderen → rustig van klassieke muziek etc.
- Een hypothese moet falsifieerbaar zijn (weerlegbaar; juist of onjuist). Hij moet heel
specifiek zijn.
- Operationele definities; cruciaal punt om een hypothese goed te kunnen
onderzoeken. BV: Hoe definieer je rustig, wat is klassieke muziek etc. Het moet voor
iedereen helemaal duidelijk zijn wat je bedoelt.
2. Data verzamelen
- BV kinderen onderwerpen aan klassieke muziek, maar ook aan andere soorten
muziek om echt te zien of ze er wel rustig van worden (=controle groep)
- Experimentele groep en controle groep
- Onafhankelijke variabele = factor die gewijzigd wordt, andere omstandigheden blijven
constant bv de muziek.
- Afhankelijke variabele= gevolg van de onafhankelijke variabele bv de hartslag.
- Randomiseren= indeling volgens toeval; je moet bij toeval toewijzen aan een
bepaalde conditie (groep), bijvoorbeeld je moet niet alle jongens bij alle jongens en
doen en meisjes bij meisjes. Denk ook bijvoorbeeld aan placebo’s. Dit is om bias te
vermijden; dat je onevenwichtige resultaten vermijdt.
3. Resultaten analyseren
- je gaat een hypothese verwerpen of accepteren.
- Statistiek
- Significantie; is er voldoende verschil in de uitslag om echt iets te bewijzen, is de
groep die je onderzocht wel representatief over waar je een uitspraak over gaat doen.
- Verwerpen of accepteren
4. Publiceren, bekritiseren en repliceren
- Publiceren
- Bekritiseren/bekritiseerd worden
- Repliceren; replica-studie; iemand anders gaat hetzelfde onderzoek ook doen.
5 soorten psychologisch onderzoek
1. Experiment; echt een laboratorisch onderzoek
2. Correlationeel onderzoek; kijkt naar twee factoren die we kunnen meten. Correlatie = verband
tussen twee of meer variabelen. Is er geen correlatie dan is het random.
3. Survey; vragenlijst
4. Natuurlijke observatie; kijken naar het gedrag van mensen in ‘het wild’, BV in de supermarkt
vanaf een afstand.
5. Gevalstudie; soms zijn er bijzondere gevallen, gaat over hele specifieke informatie van
bepaalde specifieke gevallen.
