Actoren in de rechtshandhaving
2.1 De politie
In het strafproces worden drie fasen onderscheiden: opsporing, vervolging
en tenuitvoerlegging. Nederland heeft één nationaal politiekorps met als
enige de bevoegdheid overheidshandelen met gepast geweld af te
dwingen. De politieorganisatie is hiërarchisch ingericht, met rangen van
adspirant tot eerste hoofdcommissaris. Er is een grote discretionaire
ruimte: ruimte voor politie op straat om hun eigen inzicht te volgen. De
politie wil verankerd zijn in de lokale gemeenschap, gebiedsgebonden
politiewerk of dichtbijpolitie. De politie handhaaft de bestaande
rechtsorde.
2.2 Politie in Nederland
In de jaren zeventig ontwikkelde zich een aanpak van dichtbijpolitie.
Hierdoor zou de politie dicht bij de burgers staan en weten wat er speelt.
De brede politietaak was van criminaliteitsbestrijding tot het onderhouden
van sociale contacten. Tegenover deze ontwikkeling staat een continu
proces van schaalvergroting. Er ontstonden meer
samenwerkingsverbanden. Dit komt omdat criminelen steeds mobieler
worden door toenemende beschikbaarheid van auto, trein en vliegtuig en
ook door mobiele telefonie en internet. Ten tweede werd hierdoor
aansturen gemakkelijker en efficiënter. Het Korps landelijke politiediensten
(KLPD) werd omgevormd tot 25 regionale politiekorpsen. In de jaren
negentig stapte de politie weer af van de brede basispolitietaak, omdat dit
te veel bleek. De politie introduceerde de gebiedsgebonden politiezorg
(GPZ).
De belangrijkste ontwikkeling voor de politie is momenteel de
digitalisering van de samenleving. Voor toezicht en opsporing gaat de
politie meer gebruikmaken van sensing (gebruik van sensoren en
camera's). Intelligence (geanalyseerde informatie op grond waarvan
beslissingen over uitvoering politietaak worden genomen) speelt een
sleutelrol in het huidige politiebeleid. De achterliggende gedachte is dat
de politie eerst een goede probleemanalyse maakt en dan pas in actie
komt.
Het proces van centralisatie leidde onder kabinet Rutte I tot het besluit tot
een landelijke politie die is georganiseerd in tien regionale eenheden en
een landelijke eenheid (opvolger van KLPD) geheel onder leiding van één
korpschef, de Nationale Politie. Onder de regionale eenheden vallen
regionale diensten (de Regionale Recherche), districten (lokale
basisteams) en divisies (gespecialiseerde afdelingen, zoals zedenpolitie).
De landelijke eenheid richt zich op zware en georganiseerde criminaliteit
met een (inter)nationaal karakter.
,2.3 Politiewerk
Art. 3 Politiewet: 'De politie heeft tot taak in ondergeschiktheid aan het
bevoegd gezag en in overeenstemming met de geldende rechtsregels te
zorgen voor de daadwerkelijke handhaving van de rechtsorde en het
verlenen van hulp aan hen die deze behoeven.'
De eerste invalshoek, strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde, is de
meest typerende. Handhaving met gebruikmaking van wettelijke
dwangmiddelen en bijzondere opsporingsbevoegdheden. Het
politieonderzoek eindigt in een proces-verbaal dat de basis vormt voor
een rechterlijk oordeel. Kleine zaken worden opgepakt door de
basisteams, grote zaken door recherche-eenheden op regionaal of
landelijk niveau.
De tweede invalshoek, handhaving van de maatschappelijke orde, richt
zich op de openbare orde. Deze taak brengt 'blauw op straat' en is
daarmee voor het publiek het zichtbaarste deel van politiewerk. Op het
niveau van wijken ligt het in de handen van de basisteams. Grootschalige
ordehandhaving krijgt gestalte bij evenementen met een zeker
risicogehalte (concert of demonstratie) en ligt in handen van
politieafdelingen op regionaal of landelijk niveau.
Informele sociale controle krijgt vorm door de activiteiten van mensen
onderling. Van formele sociale controle is sprake indien deze wordt
uitgevormd door mensen die op grond van regels die controle als taak
hebben. De politie, het OM, de Kinderbescherming, zijn een vorm van
formele sociale controle.
Volgens het Inrichtingsplan Nationale Politie kent basispolitiewerk vier
hoofdprocessen: - Intake en service
(opnemen aangifte)
- Noodhulp
- Handhaving
- Opsporing van strafbare feiten
2.3.4 Straatwerk
Noodhulp is sterk incidentgericht en bestaat overwegend uit controle van
rechtsregels, vooral op gebied van verkeer. Agenten treden geregeld
repressief (beteugelend) op. De mate van repressief optreden verschilt
per plaats en hangt vooral af van de mate van urbanisatie (in de grote
stad schrijven agenten minder snel een bekeuring). Ook in
wijkagentenstraatwerk speelt controle van de rechtsregels de hoofdrol.
Wijkagenten netwerken met de gewone burgers. Kortom is straatwerk dus
de controle van rechtsregels. Speciaal voor het optreden bij rellen kan een
, Mobiele Eenheid (ME) worden samengesteld, voorzien van speciale
uitrusting. Dan spreken we van crowd control.
2.3.5 Recherchewerk of opsporing
De gemiddelde opsporingspercentages liggen in Nederland rond de 26
procent. Het principe van oplossen is dat delict en dader aan elkaar
worden gekoppeld. Een persoon is echter pas dader na veroordeling. Bij
recherchewerk gaat het om het verzamelen van feiten en daarbij het ware
verhaal te construeren inclusief motieven. Voor oplossen van delicten zijn
twee hoofdroutes:
A. De eerste loopt van gepleegd delict naar verdachte. In de meeste
gevallen wordt een verdachte geïdentificeerd doordat slachtoffer of
getuige de verdachte bekendmaakt of doordat de verdachte op heterdaad
wordt aangehouden.
B. Ook kan het zo zijn dat de politie al een verdachte heeft, van een
bepaalde zaak, en daarbij andere delicten zoeken bij de verdachte. Dit kan
door naar eerdere aangifte te zoeken of als er een nieuw delict bekend
wordt.
De politie kan niet elk delict uitgebreid aandacht geven. De strategie die
ze daarvoor gebruiken is om delicten in groepen te nemen en dan
probleemgericht te werk gaan. De politie onderscheidt in deze strategie
drie soorten delicten:
- Veelvoorkomende criminaliteit (diefstal)
- High impact crime (huiselijk geweld, moord)
- Criminaliteit die de samenleving ondermijnt
Daarnaast zijn er nog de geprioriteerde thema's milieu, fraude, zeden,
kinderporno, cybercrime, mensenhandel en migratiecriminaliteit. Op
hoofdlijnen is de aanpak voor elke delictsoort:
- Indicentgerichte aanpak: voor de snel en eenvoudig af te handelen
zaken die niet planbaar zijn en voor zaken met een maatschappelijke
prioriteit. -
Probleemgerichte aanpak: gericht op het fenomeen en in samenwerking
tussen verschillende politieonderdelen, met andere organisaties en
burgers. Het gaan dan niet alleen om reactief optreden, maar juist ook om
proactief optreden.
2.4 Verhouding tot andere actoren
Voor politie-inzet ter handhaving van de openbare orde is de
burgemeester het bevoegd gezag, voor het opsporen van strafbare feiten
is dat de officier van justitie. Zij zijn dus de baas over de uitvoering van de
politietaak. Daarbij vindt overleg plaats tussen de burgemeester,
politiechef en officier van justitie (gezagsdriekhoek). Op landelijk niveau
2.1 De politie
In het strafproces worden drie fasen onderscheiden: opsporing, vervolging
en tenuitvoerlegging. Nederland heeft één nationaal politiekorps met als
enige de bevoegdheid overheidshandelen met gepast geweld af te
dwingen. De politieorganisatie is hiërarchisch ingericht, met rangen van
adspirant tot eerste hoofdcommissaris. Er is een grote discretionaire
ruimte: ruimte voor politie op straat om hun eigen inzicht te volgen. De
politie wil verankerd zijn in de lokale gemeenschap, gebiedsgebonden
politiewerk of dichtbijpolitie. De politie handhaaft de bestaande
rechtsorde.
2.2 Politie in Nederland
In de jaren zeventig ontwikkelde zich een aanpak van dichtbijpolitie.
Hierdoor zou de politie dicht bij de burgers staan en weten wat er speelt.
De brede politietaak was van criminaliteitsbestrijding tot het onderhouden
van sociale contacten. Tegenover deze ontwikkeling staat een continu
proces van schaalvergroting. Er ontstonden meer
samenwerkingsverbanden. Dit komt omdat criminelen steeds mobieler
worden door toenemende beschikbaarheid van auto, trein en vliegtuig en
ook door mobiele telefonie en internet. Ten tweede werd hierdoor
aansturen gemakkelijker en efficiënter. Het Korps landelijke politiediensten
(KLPD) werd omgevormd tot 25 regionale politiekorpsen. In de jaren
negentig stapte de politie weer af van de brede basispolitietaak, omdat dit
te veel bleek. De politie introduceerde de gebiedsgebonden politiezorg
(GPZ).
De belangrijkste ontwikkeling voor de politie is momenteel de
digitalisering van de samenleving. Voor toezicht en opsporing gaat de
politie meer gebruikmaken van sensing (gebruik van sensoren en
camera's). Intelligence (geanalyseerde informatie op grond waarvan
beslissingen over uitvoering politietaak worden genomen) speelt een
sleutelrol in het huidige politiebeleid. De achterliggende gedachte is dat
de politie eerst een goede probleemanalyse maakt en dan pas in actie
komt.
Het proces van centralisatie leidde onder kabinet Rutte I tot het besluit tot
een landelijke politie die is georganiseerd in tien regionale eenheden en
een landelijke eenheid (opvolger van KLPD) geheel onder leiding van één
korpschef, de Nationale Politie. Onder de regionale eenheden vallen
regionale diensten (de Regionale Recherche), districten (lokale
basisteams) en divisies (gespecialiseerde afdelingen, zoals zedenpolitie).
De landelijke eenheid richt zich op zware en georganiseerde criminaliteit
met een (inter)nationaal karakter.
,2.3 Politiewerk
Art. 3 Politiewet: 'De politie heeft tot taak in ondergeschiktheid aan het
bevoegd gezag en in overeenstemming met de geldende rechtsregels te
zorgen voor de daadwerkelijke handhaving van de rechtsorde en het
verlenen van hulp aan hen die deze behoeven.'
De eerste invalshoek, strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde, is de
meest typerende. Handhaving met gebruikmaking van wettelijke
dwangmiddelen en bijzondere opsporingsbevoegdheden. Het
politieonderzoek eindigt in een proces-verbaal dat de basis vormt voor
een rechterlijk oordeel. Kleine zaken worden opgepakt door de
basisteams, grote zaken door recherche-eenheden op regionaal of
landelijk niveau.
De tweede invalshoek, handhaving van de maatschappelijke orde, richt
zich op de openbare orde. Deze taak brengt 'blauw op straat' en is
daarmee voor het publiek het zichtbaarste deel van politiewerk. Op het
niveau van wijken ligt het in de handen van de basisteams. Grootschalige
ordehandhaving krijgt gestalte bij evenementen met een zeker
risicogehalte (concert of demonstratie) en ligt in handen van
politieafdelingen op regionaal of landelijk niveau.
Informele sociale controle krijgt vorm door de activiteiten van mensen
onderling. Van formele sociale controle is sprake indien deze wordt
uitgevormd door mensen die op grond van regels die controle als taak
hebben. De politie, het OM, de Kinderbescherming, zijn een vorm van
formele sociale controle.
Volgens het Inrichtingsplan Nationale Politie kent basispolitiewerk vier
hoofdprocessen: - Intake en service
(opnemen aangifte)
- Noodhulp
- Handhaving
- Opsporing van strafbare feiten
2.3.4 Straatwerk
Noodhulp is sterk incidentgericht en bestaat overwegend uit controle van
rechtsregels, vooral op gebied van verkeer. Agenten treden geregeld
repressief (beteugelend) op. De mate van repressief optreden verschilt
per plaats en hangt vooral af van de mate van urbanisatie (in de grote
stad schrijven agenten minder snel een bekeuring). Ook in
wijkagentenstraatwerk speelt controle van de rechtsregels de hoofdrol.
Wijkagenten netwerken met de gewone burgers. Kortom is straatwerk dus
de controle van rechtsregels. Speciaal voor het optreden bij rellen kan een
, Mobiele Eenheid (ME) worden samengesteld, voorzien van speciale
uitrusting. Dan spreken we van crowd control.
2.3.5 Recherchewerk of opsporing
De gemiddelde opsporingspercentages liggen in Nederland rond de 26
procent. Het principe van oplossen is dat delict en dader aan elkaar
worden gekoppeld. Een persoon is echter pas dader na veroordeling. Bij
recherchewerk gaat het om het verzamelen van feiten en daarbij het ware
verhaal te construeren inclusief motieven. Voor oplossen van delicten zijn
twee hoofdroutes:
A. De eerste loopt van gepleegd delict naar verdachte. In de meeste
gevallen wordt een verdachte geïdentificeerd doordat slachtoffer of
getuige de verdachte bekendmaakt of doordat de verdachte op heterdaad
wordt aangehouden.
B. Ook kan het zo zijn dat de politie al een verdachte heeft, van een
bepaalde zaak, en daarbij andere delicten zoeken bij de verdachte. Dit kan
door naar eerdere aangifte te zoeken of als er een nieuw delict bekend
wordt.
De politie kan niet elk delict uitgebreid aandacht geven. De strategie die
ze daarvoor gebruiken is om delicten in groepen te nemen en dan
probleemgericht te werk gaan. De politie onderscheidt in deze strategie
drie soorten delicten:
- Veelvoorkomende criminaliteit (diefstal)
- High impact crime (huiselijk geweld, moord)
- Criminaliteit die de samenleving ondermijnt
Daarnaast zijn er nog de geprioriteerde thema's milieu, fraude, zeden,
kinderporno, cybercrime, mensenhandel en migratiecriminaliteit. Op
hoofdlijnen is de aanpak voor elke delictsoort:
- Indicentgerichte aanpak: voor de snel en eenvoudig af te handelen
zaken die niet planbaar zijn en voor zaken met een maatschappelijke
prioriteit. -
Probleemgerichte aanpak: gericht op het fenomeen en in samenwerking
tussen verschillende politieonderdelen, met andere organisaties en
burgers. Het gaan dan niet alleen om reactief optreden, maar juist ook om
proactief optreden.
2.4 Verhouding tot andere actoren
Voor politie-inzet ter handhaving van de openbare orde is de
burgemeester het bevoegd gezag, voor het opsporen van strafbare feiten
is dat de officier van justitie. Zij zijn dus de baas over de uitvoering van de
politietaak. Daarbij vindt overleg plaats tussen de burgemeester,
politiechef en officier van justitie (gezagsdriekhoek). Op landelijk niveau
