Psychologie als wetenschap
Periode 4
10-04-2025
Gemaakt door Amber Zijl
Inhoud
Inleiding (cursushandleiding)................................................................................. 2
Belangrijke begrippen:........................................................................................... 3
H1 Science Fictions: Hoe wetenschap werkt.........................................................10
H2 Science Fictions: De replicatiecrisis.................................................................10
H4 Science Fiction: Bias........................................................................................ 11
H5 Science Fiction: Nalatigheid............................................................................ 12
H6 Science Fiction: Hype...................................................................................... 12
H7 Science Fiction: Perverse Prikkels....................................................................12
H8 Science Fiction: Wetenschap repareren...........................................................13
Aanvullende literatuur HC2: An introduction to the philosophy of science...........13
Belangrijke info uit het practicum testtheorie:.....................................................15
Collegeslides/aantekeningen:............................................................................... 15
HC1: De cursus Psychologie als Wetenschap/bias.............................................15
HC2: Wetenschapsfilosofie................................................................................ 17
HC3: De geschiedenis van de psychologie als wetenschap...............................18
HC4: Testgebruik in onderzoek en praktijk........................................................19
HC5: Psychologie en de maatschappij...............................................................22
HC6: Toekomstperspectief................................................................................. 24
HC7: Testtheorie................................................................................................ 24
HC8: Testtheorie................................................................................................ 25
HC9: Testtheorie................................................................................................ 26
HC10: Testtheorie.............................................................................................. 27
, HC11: Testtheorie.............................................................................................. 28
Formuleblad helemaal uitgepluisd:.......................................................................29
Betrouwbaarheid en validiteit:..........................................................................29
Factoranalyse:................................................................................................... 34
Formule............................................................................................................. 34
Betekenis onderdelen........................................................................................ 34
Uitleg................................................................................................................. 34
Itemanalyse en transformaties:........................................................................34
Signaal-detectie theorie:................................................................................... 34
Item-responstheorie.......................................................................................... 34
WG-Voorbereidende opdrachten belangrijke info:................................................35
COTAN-Reader................................................................................................... 35
Inleiding (cursushandleiding)
Deze cursus gaat vooral over wat het voor de Psychologie betekent om een
Wetenschap te zijn, wat wetenschap eigenlijk is (HC02), en hoe de psychologie
zich als wetenschap heeft ontwikkeld (HC03).
Deze cursus kent de volgende toetsen:
• Schriftelijk tentamen (50% van het eindcijfer)
• Voorbereidende opdrachten voor alle werkgroepen VBO1-VBO6
(inspanningsverplichting: voldaan/niet voldaan)
• Practicum Testtheorie Eindopdracht (inspanningsverplichting: voldaan/niet
voldaan)
• Opdracht Wetenschapsjournalist (15% van het eindcijfer).
• Adviesrapport en posterpresentatie voor Project de Verbinding (35% van het
eindcijfer).
Uitleg over toets van cursus coördinator:
Het gaat er bij het lezen van het boek niet om dat jullie losse studies kennen die
Stuart Ritchie noemt, die dienen slechts als voorbeeld om iets te illustreren. Maar
het is wel belangrijk dat jullie goed weten wat bijvoorbeeld de Mertoniaanse
normen zijn, of hoe een wetenschapper zich volgens die normen zou moeten
gedragen. En waar zaken mis kunnen gaan, hoe dat bijvoorbeeld te maken kan
hebben met bepaalde biases of waar we (als maatschappij of in de wetenschap)
,onze aandacht op richten. Hoe trends en hypes werken, welke vertekenende
onderzoekspraktijken er zijn en hoe die werken (zoals bijvoorbeeld SPIN of P-
Hacking). En wat goede manieren of middelen zijn (zoals bijvoorbeeld
preregistratie) om beter, of zuiverder, wetenschap te bedrijven, of te
controleren. In sommige vragen wordt kennis uit meerdere onderwerpen
gecombineerd.
Als je de stof en de onderwerpen goed hebt gelezen en begrepen, kun je de
vragen vast goed beantwoorden, door vanuit je kennis te redeneren.
Belangrijke begrippen:
Begrip Betekenis
Bureauafwijzing Wanneer onderzoekers een artikel
indienen bij een tijdschrift en deze
teruggestuurd wordt naar de auteur.
Peer review-systeem Een systeem waarin de artikelen
worden beoordeeld door experts. Op
validiteit, betrouwbaarheid,
wetenschappelijke relevantie,
duidelijkheid, samenhang, ethiek en
bronvermelding. Nieuw systeem sinds
de 20ste eeuw.
Publicatiebias Tijdschriften publiceren alleen
positieve resultaten.
File-drawering Wetenschappers presenteren alleen
positieve resultaten.
P-hacking Wetenschappers manipuleren hun p-
waarde zodat hij wel onder de 0,5 is.
HARKing Hypothesen aanpassen nadat de
resultaten al bekend zijn.
Meaning-well bias Het vooroordeel van een
wetenschapper die echt wil dat zijn
onderzoek sterke resultaten oplevert,
omdat dit vooruitgang zou betekenen
in de strijd tegen ziekte of een ander
belangrijk probleem.
Spin De aanwezigheid van taal die als doel
heeft de lezer af te leiden van de
afwezigheid van positieve
bevindingen.
Matthew-effect Wanneer wetenschappelijke subsidies
worden toegekend, worden de toch al
rijken nog rijker.
Zelf plagiaat Het hergebruiken van 10% of meer
van de tekst uit een eerder artikel in
een volgend artikel zonder
, bronvermelding.
Citatiekartels Waarbij achterkamertje afspraken
worden gemaakt om artikelen uit
verschillende tijdschriften te citeren.
Paralleltestbetrouwbaarheid Samenhang tussen scores van
verschillende versies tussen de test
Inter-item relaties Binnen de test samenhang tussen
items
Test-hertestbetrouwbaarheid Samenhang van testscores over
tijdstippen
interboordelaardsbetrouwbaarhei Samenhang tussen scores van
d verschillende beoordelaars
Begripsvaliditeit Meet de test het bedoelde begrip of
iets anders?
Convergente validiteit Correlaties van testscores op test die
hetzelfde, of iets soortgelijks meten.
Divergente validiteit Correlaties van testscores op test die
iets anders meten.
Criterium validiteit In hoeverre de testscores een goede
voorspeller is van niet-testgedrag, een
relatie tussen het verband en een
specifiek criterium.
Begrippen uit hoorcolleges:
HC1
Demarcatie Het opstellen van een grens tussen
twee zaken.
Klassieke methode: deductie Een specifieke conclusie wordt bereikt
door het gebruik van algemene
stellingen. Is de stelling waar of valide.
Klassiek methode: inductie Wordt gebruik gemaakt van
observatie, van deze observaties
wordt een algemene regel getrokken.
Zo werkt de wetenschap nu.
Falsificatie Je probeert bewijs te zoeken die tegen
je theorie is, als dit na talloze keren
nog niet gelukt is wordt je theorie
sterker.
Research programs Sommige wetenschappelijke ideeën
overleven het principe van falsificatie.
Een theorie moet dit bevatten: een
harde kern, bescherm gordel en
heurstieken.
Infodemic Overweldigend veel informatie, zowel
accuraat als inaccuraat.
Bias Systematische vertekening die een
objectieve interpretatie van de
realiteit in de weg staat/ of een
vooroordeel dat je perceptie kleurt.
3 manieren staat bias ons in de Persoonlijke …… ………. In de
weg. onderzoeksmethode. Systematisch
…….
Confirmation bias We kijken alleen naar bewijs dat onze
ideeën bevestigen.
Periode 4
10-04-2025
Gemaakt door Amber Zijl
Inhoud
Inleiding (cursushandleiding)................................................................................. 2
Belangrijke begrippen:........................................................................................... 3
H1 Science Fictions: Hoe wetenschap werkt.........................................................10
H2 Science Fictions: De replicatiecrisis.................................................................10
H4 Science Fiction: Bias........................................................................................ 11
H5 Science Fiction: Nalatigheid............................................................................ 12
H6 Science Fiction: Hype...................................................................................... 12
H7 Science Fiction: Perverse Prikkels....................................................................12
H8 Science Fiction: Wetenschap repareren...........................................................13
Aanvullende literatuur HC2: An introduction to the philosophy of science...........13
Belangrijke info uit het practicum testtheorie:.....................................................15
Collegeslides/aantekeningen:............................................................................... 15
HC1: De cursus Psychologie als Wetenschap/bias.............................................15
HC2: Wetenschapsfilosofie................................................................................ 17
HC3: De geschiedenis van de psychologie als wetenschap...............................18
HC4: Testgebruik in onderzoek en praktijk........................................................19
HC5: Psychologie en de maatschappij...............................................................22
HC6: Toekomstperspectief................................................................................. 24
HC7: Testtheorie................................................................................................ 24
HC8: Testtheorie................................................................................................ 25
HC9: Testtheorie................................................................................................ 26
HC10: Testtheorie.............................................................................................. 27
, HC11: Testtheorie.............................................................................................. 28
Formuleblad helemaal uitgepluisd:.......................................................................29
Betrouwbaarheid en validiteit:..........................................................................29
Factoranalyse:................................................................................................... 34
Formule............................................................................................................. 34
Betekenis onderdelen........................................................................................ 34
Uitleg................................................................................................................. 34
Itemanalyse en transformaties:........................................................................34
Signaal-detectie theorie:................................................................................... 34
Item-responstheorie.......................................................................................... 34
WG-Voorbereidende opdrachten belangrijke info:................................................35
COTAN-Reader................................................................................................... 35
Inleiding (cursushandleiding)
Deze cursus gaat vooral over wat het voor de Psychologie betekent om een
Wetenschap te zijn, wat wetenschap eigenlijk is (HC02), en hoe de psychologie
zich als wetenschap heeft ontwikkeld (HC03).
Deze cursus kent de volgende toetsen:
• Schriftelijk tentamen (50% van het eindcijfer)
• Voorbereidende opdrachten voor alle werkgroepen VBO1-VBO6
(inspanningsverplichting: voldaan/niet voldaan)
• Practicum Testtheorie Eindopdracht (inspanningsverplichting: voldaan/niet
voldaan)
• Opdracht Wetenschapsjournalist (15% van het eindcijfer).
• Adviesrapport en posterpresentatie voor Project de Verbinding (35% van het
eindcijfer).
Uitleg over toets van cursus coördinator:
Het gaat er bij het lezen van het boek niet om dat jullie losse studies kennen die
Stuart Ritchie noemt, die dienen slechts als voorbeeld om iets te illustreren. Maar
het is wel belangrijk dat jullie goed weten wat bijvoorbeeld de Mertoniaanse
normen zijn, of hoe een wetenschapper zich volgens die normen zou moeten
gedragen. En waar zaken mis kunnen gaan, hoe dat bijvoorbeeld te maken kan
hebben met bepaalde biases of waar we (als maatschappij of in de wetenschap)
,onze aandacht op richten. Hoe trends en hypes werken, welke vertekenende
onderzoekspraktijken er zijn en hoe die werken (zoals bijvoorbeeld SPIN of P-
Hacking). En wat goede manieren of middelen zijn (zoals bijvoorbeeld
preregistratie) om beter, of zuiverder, wetenschap te bedrijven, of te
controleren. In sommige vragen wordt kennis uit meerdere onderwerpen
gecombineerd.
Als je de stof en de onderwerpen goed hebt gelezen en begrepen, kun je de
vragen vast goed beantwoorden, door vanuit je kennis te redeneren.
Belangrijke begrippen:
Begrip Betekenis
Bureauafwijzing Wanneer onderzoekers een artikel
indienen bij een tijdschrift en deze
teruggestuurd wordt naar de auteur.
Peer review-systeem Een systeem waarin de artikelen
worden beoordeeld door experts. Op
validiteit, betrouwbaarheid,
wetenschappelijke relevantie,
duidelijkheid, samenhang, ethiek en
bronvermelding. Nieuw systeem sinds
de 20ste eeuw.
Publicatiebias Tijdschriften publiceren alleen
positieve resultaten.
File-drawering Wetenschappers presenteren alleen
positieve resultaten.
P-hacking Wetenschappers manipuleren hun p-
waarde zodat hij wel onder de 0,5 is.
HARKing Hypothesen aanpassen nadat de
resultaten al bekend zijn.
Meaning-well bias Het vooroordeel van een
wetenschapper die echt wil dat zijn
onderzoek sterke resultaten oplevert,
omdat dit vooruitgang zou betekenen
in de strijd tegen ziekte of een ander
belangrijk probleem.
Spin De aanwezigheid van taal die als doel
heeft de lezer af te leiden van de
afwezigheid van positieve
bevindingen.
Matthew-effect Wanneer wetenschappelijke subsidies
worden toegekend, worden de toch al
rijken nog rijker.
Zelf plagiaat Het hergebruiken van 10% of meer
van de tekst uit een eerder artikel in
een volgend artikel zonder
, bronvermelding.
Citatiekartels Waarbij achterkamertje afspraken
worden gemaakt om artikelen uit
verschillende tijdschriften te citeren.
Paralleltestbetrouwbaarheid Samenhang tussen scores van
verschillende versies tussen de test
Inter-item relaties Binnen de test samenhang tussen
items
Test-hertestbetrouwbaarheid Samenhang van testscores over
tijdstippen
interboordelaardsbetrouwbaarhei Samenhang tussen scores van
d verschillende beoordelaars
Begripsvaliditeit Meet de test het bedoelde begrip of
iets anders?
Convergente validiteit Correlaties van testscores op test die
hetzelfde, of iets soortgelijks meten.
Divergente validiteit Correlaties van testscores op test die
iets anders meten.
Criterium validiteit In hoeverre de testscores een goede
voorspeller is van niet-testgedrag, een
relatie tussen het verband en een
specifiek criterium.
Begrippen uit hoorcolleges:
HC1
Demarcatie Het opstellen van een grens tussen
twee zaken.
Klassieke methode: deductie Een specifieke conclusie wordt bereikt
door het gebruik van algemene
stellingen. Is de stelling waar of valide.
Klassiek methode: inductie Wordt gebruik gemaakt van
observatie, van deze observaties
wordt een algemene regel getrokken.
Zo werkt de wetenschap nu.
Falsificatie Je probeert bewijs te zoeken die tegen
je theorie is, als dit na talloze keren
nog niet gelukt is wordt je theorie
sterker.
Research programs Sommige wetenschappelijke ideeën
overleven het principe van falsificatie.
Een theorie moet dit bevatten: een
harde kern, bescherm gordel en
heurstieken.
Infodemic Overweldigend veel informatie, zowel
accuraat als inaccuraat.
Bias Systematische vertekening die een
objectieve interpretatie van de
realiteit in de weg staat/ of een
vooroordeel dat je perceptie kleurt.
3 manieren staat bias ons in de Persoonlijke …… ………. In de
weg. onderzoeksmethode. Systematisch
…….
Confirmation bias We kijken alleen naar bewijs dat onze
ideeën bevestigen.
