Ges 6V H5 Verlichtingsideeen en de Democratische
revoluties
(1650-1848)
16e/17e eeuw: Wetenschappelijke Revolutie
18e eeuw: - De Verlichting (intellectuele revolutie)
- Franse Revolutie
- Revoluties van 1830
- Revoluties van 1848
De Wetenschappelijke Revolutie
- Wetenschappers waren vroeger geestelijke die onderzoek deden naar religie
- Steeds meer mensen deden los van de kerk onderzoek naar andere onderwerpen
- Empirisme = ervaring is de bron voor kennis
- Nieuwe manier van onderzoeken: Experimenten, observeren en redeneren
- Leven van mensen veranderd door uitvindingen
Verzet tegen de Wetenschappelijke Revolutie
- 16e eeuw: Kerk verliest de grip op de wetenschap
- Kerkelijke opvattingen werden soms door onderzoeken ondermijnd
- Bruno en Galilei waren de 2 bekendste onderzoekers die de kerk niet moest -> Bewezen dat de
Corpernicus gelijk had: Aarde draait om zon -> Kerk accepteert dat niet -> Ketterij
Eind 16e eeuw: Steun regering
- Regeringen hadden belangen bij een Europese voorsprong -> oorlogen
- Mensen gingen steeds meer vertrouwen op hun eigen verstand ipv Bijbel
- Wetenschappelijke Revolutie leidt tot De Verlichting (18e eeuw)
Politieke ontwikkelingen FA, Nederland en ENG
Frankrijk: - 1500-1800 veranderd niet veel aan Staatsbestuur
- Koningschap door het Droit Divin
- Hoogtepunt met Lodewijk XIV met zijn Absolutisme
Nederland: - Nog steeds een ‘vrije’ republiek
- Rampjaar (1672) = Lodewijk XIV valt de Republiek aan
Engeland: - Magna Carta (1215) -> Koning geeft meer macht aan volk
Glorious Revelution (1688)
- Engelse burgeroorlog (1642-1649)
- Karel I wordt onthoofd om zijn absolutistische neigingen -> Lodewijk XIV lukte dit wel
- Anglicaanse Kerk (1534) wordt opgericht door Henry VIII (om te kunnen scheiden van vrouw)
- Koning James II -> komt met Katholieke sympathie -> word afgezet (1688)
- Geen koning? -> Willem III was Calvinist en stadhouder en trouwt met Mary Stewart
- Willem III word koning onder 1 voorwaarde: Bill of Rights (1689)= Parlement heeft het laatste
woord
- Geinspireerd op het denken van John Locke
, De Verlichting en rationalisme
- Rationalisme: door met verstand te onderzoeken zou kennis toenemen (Kant)
- Leidt tot optimisme en vooruitgangsgedachte
- Mensen focussen meer op het leven op aarde dan op het leven na de dood
- Vrijheid & Gelijkheid (rechtsspraak) werd ineens heel belangrijk
- Kwesties over vrouwenrechten en afschaffing slavenhandel
Godsdienst en Verlichters:
- Religieuze tolerantie: anders denken moet je niet bestrijden
- Scheiding tussen kerk en staat: kerk en staat hebben ieder een eigen taak.
Economie en Verlichters:
- Ieder individu moet de vrijheid hebben om eigen belang na te streven. Als iedereen dat doet brengt
dat welvaart
- Vrije markteconomie en zo weinig ingrepen van de overheid
Politiek en Verlichters:
- Volkssoevereiniteit: de samenleving moet op reden gebaseerd zijn ipv op erfelijkheid
- Sociaal contract: gedeelde afspraak vorst en volk
- Scheiding van de machten: Wetgevende, uitvoerende en wetsprekende macht
Encyclopedie (1751) van Diderot zeer belangrijk werd gelezen in koffiehuizen
Voltaire (1694-1778)
- Twijfelt aan Droit Divin -> Fan van Engeland
- Deist: Hij bekritiseerd de godsdienst
- Mensen moeten vrij en gelijk zijn -> Constitutionele democratie
- Individuele vrijheid en vrijheid van meningsuiting
Politiek van Lodewijk XIV
- Voorbeeld van absolutisme
- Bourbon Familie
- Wanneer hij aan de macht komt (1660-1661) stuurt hij het gehele Franse parlement naar huis
- Ministers zijn nu ‘’Adviseurs’’ (hebben niks te zeggen)
- Er was helemaal geen representativiteit meer -> absolutisme = Ancien Regime
- Wil vooral de macht van de Adel breken -> opstand (De Fronde 1648-1653)
- -> Versailles word gebouwd om de hoge adel daar te controleren
Spinoza (1632-1677)
- Portugese Jood -> gevlucht naar Nederlanden
- Heel controversieel
- Pantheist: god valt samen met de wereld/natuur. God is in alles maar heeft de wereld niet
geschapen
- God is de laatste oorzaak van alles
- Gelooft theorie over zon van Corpernicus: mens staat dus niet centraal
- Vrede is het doel van de staat
- Staat mag niet bepalen over ons denken!
- Bijbel is een sprookje en god is geen persoon
- Directe democratie -> monarchie heeft onderdanen
revoluties
(1650-1848)
16e/17e eeuw: Wetenschappelijke Revolutie
18e eeuw: - De Verlichting (intellectuele revolutie)
- Franse Revolutie
- Revoluties van 1830
- Revoluties van 1848
De Wetenschappelijke Revolutie
- Wetenschappers waren vroeger geestelijke die onderzoek deden naar religie
- Steeds meer mensen deden los van de kerk onderzoek naar andere onderwerpen
- Empirisme = ervaring is de bron voor kennis
- Nieuwe manier van onderzoeken: Experimenten, observeren en redeneren
- Leven van mensen veranderd door uitvindingen
Verzet tegen de Wetenschappelijke Revolutie
- 16e eeuw: Kerk verliest de grip op de wetenschap
- Kerkelijke opvattingen werden soms door onderzoeken ondermijnd
- Bruno en Galilei waren de 2 bekendste onderzoekers die de kerk niet moest -> Bewezen dat de
Corpernicus gelijk had: Aarde draait om zon -> Kerk accepteert dat niet -> Ketterij
Eind 16e eeuw: Steun regering
- Regeringen hadden belangen bij een Europese voorsprong -> oorlogen
- Mensen gingen steeds meer vertrouwen op hun eigen verstand ipv Bijbel
- Wetenschappelijke Revolutie leidt tot De Verlichting (18e eeuw)
Politieke ontwikkelingen FA, Nederland en ENG
Frankrijk: - 1500-1800 veranderd niet veel aan Staatsbestuur
- Koningschap door het Droit Divin
- Hoogtepunt met Lodewijk XIV met zijn Absolutisme
Nederland: - Nog steeds een ‘vrije’ republiek
- Rampjaar (1672) = Lodewijk XIV valt de Republiek aan
Engeland: - Magna Carta (1215) -> Koning geeft meer macht aan volk
Glorious Revelution (1688)
- Engelse burgeroorlog (1642-1649)
- Karel I wordt onthoofd om zijn absolutistische neigingen -> Lodewijk XIV lukte dit wel
- Anglicaanse Kerk (1534) wordt opgericht door Henry VIII (om te kunnen scheiden van vrouw)
- Koning James II -> komt met Katholieke sympathie -> word afgezet (1688)
- Geen koning? -> Willem III was Calvinist en stadhouder en trouwt met Mary Stewart
- Willem III word koning onder 1 voorwaarde: Bill of Rights (1689)= Parlement heeft het laatste
woord
- Geinspireerd op het denken van John Locke
, De Verlichting en rationalisme
- Rationalisme: door met verstand te onderzoeken zou kennis toenemen (Kant)
- Leidt tot optimisme en vooruitgangsgedachte
- Mensen focussen meer op het leven op aarde dan op het leven na de dood
- Vrijheid & Gelijkheid (rechtsspraak) werd ineens heel belangrijk
- Kwesties over vrouwenrechten en afschaffing slavenhandel
Godsdienst en Verlichters:
- Religieuze tolerantie: anders denken moet je niet bestrijden
- Scheiding tussen kerk en staat: kerk en staat hebben ieder een eigen taak.
Economie en Verlichters:
- Ieder individu moet de vrijheid hebben om eigen belang na te streven. Als iedereen dat doet brengt
dat welvaart
- Vrije markteconomie en zo weinig ingrepen van de overheid
Politiek en Verlichters:
- Volkssoevereiniteit: de samenleving moet op reden gebaseerd zijn ipv op erfelijkheid
- Sociaal contract: gedeelde afspraak vorst en volk
- Scheiding van de machten: Wetgevende, uitvoerende en wetsprekende macht
Encyclopedie (1751) van Diderot zeer belangrijk werd gelezen in koffiehuizen
Voltaire (1694-1778)
- Twijfelt aan Droit Divin -> Fan van Engeland
- Deist: Hij bekritiseerd de godsdienst
- Mensen moeten vrij en gelijk zijn -> Constitutionele democratie
- Individuele vrijheid en vrijheid van meningsuiting
Politiek van Lodewijk XIV
- Voorbeeld van absolutisme
- Bourbon Familie
- Wanneer hij aan de macht komt (1660-1661) stuurt hij het gehele Franse parlement naar huis
- Ministers zijn nu ‘’Adviseurs’’ (hebben niks te zeggen)
- Er was helemaal geen representativiteit meer -> absolutisme = Ancien Regime
- Wil vooral de macht van de Adel breken -> opstand (De Fronde 1648-1653)
- -> Versailles word gebouwd om de hoge adel daar te controleren
Spinoza (1632-1677)
- Portugese Jood -> gevlucht naar Nederlanden
- Heel controversieel
- Pantheist: god valt samen met de wereld/natuur. God is in alles maar heeft de wereld niet
geschapen
- God is de laatste oorzaak van alles
- Gelooft theorie over zon van Corpernicus: mens staat dus niet centraal
- Vrede is het doel van de staat
- Staat mag niet bepalen over ons denken!
- Bijbel is een sprookje en god is geen persoon
- Directe democratie -> monarchie heeft onderdanen
