Zekerheidsrechten
Pandrecht op roerende zaken
Vuistpand roerende zaken: pandrecht waarbij onderpand (roerende zaak) fysiek wordt overgedragen aan pandhouder.
Stil pandrecht roerende zaken: pandrecht waarbij roerende zaak fysiek bij pandgever blijft, hiervoor heb je authentieke akte of onderhandse geregistreerde akte nodig.
Stil pandrecht bij voorbaat roerende zaken: pandrecht waarbij roerende zaak nog niet bestaat op moment van vestiging pandrecht. Overdracht vindt plaats op moment dat goed
in vermogen van pandgever is gekomen (dan is hij beschikkingsbevoegd).
Voorbehouden stil pandrecht roerende zaken: leverancier/eigenaar draagt roerende zaak over onder voorbehoudt van pandrecht, zodat koper een met pandrecht bezwaarde
zaak krijgt.
Pandrecht op vorderingen
Openbaar pandrecht vorderingen: pandrecht waarbij mededeling wordt gedaan aan de debiteur.
Stil pandrecht vordering: pandrecht geen mededeling wordt gedaan aan de debiteur.
Stil pandrecht (of openbare pandrecht) bij voorbaat vorderingen: pandrecht waarbij vordering ten tijde van vestiging reeds bestaat of rechtstreeks wordt verkregen uit
bestaande rechtsverhouding.
Hypotheekrecht: zekerheidsrecht op onroerende zaak, waarmee de schuldeiser zich bij wanbetaling via parate executie op opbrengst kan verhalen.
Retentierecht: bevoegdheid tot opschorting van verplichting tot afgifte van een zaak totdat een vordering is voldaan (je moet een opschortingsrecht hebben, dit er altijd bij
noemen welke dat is).
Eigendomsvoorbehoud: leverancier is kredietverschaffer via leverancierskrediet. Leverancier raakt zijn eigendom kwijt, maar heeft koopprijs nog niet ontvangen, daarom
wordt er een eigendomsvoorbehoud bedongen. Eigendom gaat over als koopprijs is voldaan.
Recht van reclame: als er geen eigendomsvoorbehoud is gevestigd, treedt automatisch in. Geeft de verkoper de bevoegdheid om zaak terug te vorderen als deze onbetaald is
gebleven. Werkt ook al op grond van de ontbindingsregels, maar recht van reclame geeft hier een goederenrechtelijk karakter aan.
Genotsrechten
Opstalrecht: recht om in, op of boven een onroerende zaak van een ander gebouwen, werken of beplantingen in eigendom te hebben of te verkrijgen.
Erfpachtrecht: bevoegdheid om de onroerende zaak van een ander te houden en te gebruiken. Je krijgt een exclusief gebruiksrecht.
Erfdienstbaarheid: last waarmee een onroerende zaak, het dienende erf, ten behoeve van een andere onroerende zaak, het heersende erf, is bezwaard.
,Appartementsrecht: aandeel in een recht op een gebouw of grond met een exclusief gebruiksrecht op een deel van het gebouw of grond.
Schema faillissement
Algemeen
Schuldenaar moet meer dan 1 schuld hebben art. 1 Fw.
Hele vermogen van schuldenaar wordt uitgewonnen (algemeen beslag) art. 20 Fw
Doel is te gelde maken van vermogen van schuldenaar en schulden van schuldeisers te voldoen (vereffening).
Curator doet werk voor alle schuldeisers, schuldeisers kunnen dit zelf niet meer doen.
Schuldenaar verliest beheer en beschikking over zijn vermogen (fixatie) art. 23 en 24 Fw.
Hij wordt beschikkingsonbevoegd, dit geldt vanaf de dag van faillissement (rechtsgevolgen gaan dan in).
Hij kan nog wel eigenaar worden art. 20 Fw.
Individuele beslagen vervallen art. 33 Fw en er kunnen geen nieuwe beslagen meer worden gelegd.
Banque de Suez/Bijkerk q.q.: maar niet alle rechtsgevolgen komen tot een einde, deze gaan op in een algemeen faillissementsbeslag. De curator kan zich bij de
faillietverklaring beroepen op de blokkerende werking van het beslag ten behoeve van de beslaglegger art. 505 lid 2 Rv.
Alle schuldeisers concurreren met elkaar ten opzichte van gehele vermogen schuldenaar.
Retentierecht
Retentierecht blijft tegenwerpbaar tegen schuldenaar/schuldeisers.
Retentor moet executeren, daarvoor executoriale titel nodig, maar in faillissement is procederen tegen schuldenaar geschort, dus geen executoriale titel mogelijk.
Vordering kan alleen worden ingediend ter verificatie, maar de verificatievergadering komt vaak niet. Dus geen titel en daarmee geen verhaal mogelijk voor retentor.
Oplossing: art. 60 Fw
- Lid 2: curator kan opeisen en afgifte eisen van goed en deze verkopen in boedel, de retentor verliest feitelijke macht, maar behoudt zeer hoge voorrang en wordt als
eerste voldaan (maar faillissementskosten gaan voor), vaak al 100% van de opbrengst.
- Lid 3: als curator niet opeist kan retentor paraat executeren, goed verkopen en zichzelf voldoen. Curator wil dit natuurlijk niet, want dan ook geen
faillissementskosten voor hem.
Pand/hypotheek
Oefenen faillissement uit alsof er geen faillissement was art. 57 lid 1 Fw.
Pandrecht bij voorbaat
Beslag of faillissement voor vestiging pandrecht bij voorbaat:
Een eerder beslag gaat voor en latere verpanding (bij voorbaat) art. 475h Rv.
Een eerder faillissement gaat voor een latere verpanding (bij voorbaat) art. 23 en 35 Fw (je bent niet meer beschikkingsbevoegd).
Beslag of faillissement na vestiging pandrecht bij voorbaat, voor ontstaan vordering:
Een later beslag gaat niet voor en eerdere verpanding (bij voorbaat) Ontvanger/NBM Postbank (HR maakt regel op analogie van art. 3:97 BW).
Een later faillissement gaat voor een eerdere verpanding (bij voorbaat) art. 35 lid 2 Fw (argument: faillissement is sterker dan bijzonder beslag en pandrecht bij
, voorbaat, want faillissement komt op voor meerdere schuldeisers).
Beslag of faillissement na vestiging pandrecht bij voorbaat, na ontstaan vordering:
Een later beslag gaat niet voor en eerdere verpanding (bij voorbaat) pandrecht is een goederenrechtelijk recht en kan aan iedereen worden tegengeworpen.
Een later faillissement niet gaat voor een eerdere verpanding (bij voorbaat) pandrecht is al voor faillissement rechtsgeldig tot stand gekomen.
Pandrecht op zaken
Omvang pandrecht moet worden vastgesteld: hetgeen wat voor het faillissement is geleverd, daar is pandhouder beschikkingsbevoegd over en daarop is een
pandrecht gevestigd. Op hetgeen na de faillietverklaring is geleverd is geen pandrecht gevestigd, want toen was pandgever niet meer beschikkingsbevoegd. Hij kan
nog wel eigenaar worden van de spullen, maar hier kan geen pandrecht meer op rustten door beschikkingsonbevoegdheid.
Pandrecht op vorderingen
Indien iemand nog niet failliet, maar wel in zicht van faillissement, is en deze heeft vorderingen worden deze betaald bij de bank van schuldenaar, schuldenaar staat
waarschijnlijk rood, betalingen komen ten goede aan bank. Geld komt niet toe aan andere schuldeisers.
Als faillissement intreedt, betalen debiteuren nog steeds op bankrekening van schuldenaar en komen betalingen nog steeds ten goede aan bank verrekening ex art.
53 Fw.
Beperkingen art. 53 Fw:
1 (Giro-arrest). na de faillietverklaring geen verrekening toegestaan. Maar banken zien faillissement vaak al aankomen en kunnen daarvoor snel alle binnenkomende
betalingen verrekenen.
2. (Amro/Curatoren THB): art. 54 Fw wordt ingezet, gaat over overname van vorderingen, lijkt erop volgens HR. Als bank weet dat faillissement is te verwachten,
mogen betalingen die in die periode binnenlopen niet in mindering worden gebracht op schuld bank.
Bij stil verpande vorderingen en betalingen gedurende het faillissement voor mededinging geldt dat pand vervalt door betaling, maar Mulder q.q./CLBN: voormalig
pandhouder behoudt voorrang op geinde. Hij behoudt zijn rang van pand. Hij is geen separatist meer, boedelkosten worden wel eerst voldaan. Daarom voegde HR
hieraan toe dat stil verpande vorderingen nog steeds verrekend mogen worden.
Vormerkung
Het faillissement van de verkoper kan niet aan de koper worden tegengeworpen (alleen niet helemaal duidelijk wat dit inhoudt). Onduidelijk of de koper of curator
zelf na inschrijving koopovereenkomst en daarna faillissement aan de koper moet leveren. Literatuur is verdeeld en geen rechtspraak.
Je kan zeggen doen alsof er geen faillissement is dus raar dat curator levert, maar je kan ook doen alsof faillissement er niet is, maar dit is er wel dus curator moet
leveren. Dit sluit ook aan bij feit dat tweede koper moet leveren aan eerste koper met vormerkung.
Als hypotheek hoger is dan koopprijs moet curator meewerken aan levering, maar levering moet ook vrij van hypotheek zijn. De hypotheek zal echter al eerder op de
woning zitten, dus tekort voor hypotheek komt ten laste van koper, ook al staat er in de koopovereenkomst dat er vrij van hypotheek geleverd moet worden. Curator
hoeft niet aan meer mee te werken dan de levering zelf.
Voorrechten
In geval van faillissement behoud je wel je voorrecht, maar vervallen alle beslagen.
Bodem(voor)recht
Pandrecht op roerende zaken
Vuistpand roerende zaken: pandrecht waarbij onderpand (roerende zaak) fysiek wordt overgedragen aan pandhouder.
Stil pandrecht roerende zaken: pandrecht waarbij roerende zaak fysiek bij pandgever blijft, hiervoor heb je authentieke akte of onderhandse geregistreerde akte nodig.
Stil pandrecht bij voorbaat roerende zaken: pandrecht waarbij roerende zaak nog niet bestaat op moment van vestiging pandrecht. Overdracht vindt plaats op moment dat goed
in vermogen van pandgever is gekomen (dan is hij beschikkingsbevoegd).
Voorbehouden stil pandrecht roerende zaken: leverancier/eigenaar draagt roerende zaak over onder voorbehoudt van pandrecht, zodat koper een met pandrecht bezwaarde
zaak krijgt.
Pandrecht op vorderingen
Openbaar pandrecht vorderingen: pandrecht waarbij mededeling wordt gedaan aan de debiteur.
Stil pandrecht vordering: pandrecht geen mededeling wordt gedaan aan de debiteur.
Stil pandrecht (of openbare pandrecht) bij voorbaat vorderingen: pandrecht waarbij vordering ten tijde van vestiging reeds bestaat of rechtstreeks wordt verkregen uit
bestaande rechtsverhouding.
Hypotheekrecht: zekerheidsrecht op onroerende zaak, waarmee de schuldeiser zich bij wanbetaling via parate executie op opbrengst kan verhalen.
Retentierecht: bevoegdheid tot opschorting van verplichting tot afgifte van een zaak totdat een vordering is voldaan (je moet een opschortingsrecht hebben, dit er altijd bij
noemen welke dat is).
Eigendomsvoorbehoud: leverancier is kredietverschaffer via leverancierskrediet. Leverancier raakt zijn eigendom kwijt, maar heeft koopprijs nog niet ontvangen, daarom
wordt er een eigendomsvoorbehoud bedongen. Eigendom gaat over als koopprijs is voldaan.
Recht van reclame: als er geen eigendomsvoorbehoud is gevestigd, treedt automatisch in. Geeft de verkoper de bevoegdheid om zaak terug te vorderen als deze onbetaald is
gebleven. Werkt ook al op grond van de ontbindingsregels, maar recht van reclame geeft hier een goederenrechtelijk karakter aan.
Genotsrechten
Opstalrecht: recht om in, op of boven een onroerende zaak van een ander gebouwen, werken of beplantingen in eigendom te hebben of te verkrijgen.
Erfpachtrecht: bevoegdheid om de onroerende zaak van een ander te houden en te gebruiken. Je krijgt een exclusief gebruiksrecht.
Erfdienstbaarheid: last waarmee een onroerende zaak, het dienende erf, ten behoeve van een andere onroerende zaak, het heersende erf, is bezwaard.
,Appartementsrecht: aandeel in een recht op een gebouw of grond met een exclusief gebruiksrecht op een deel van het gebouw of grond.
Schema faillissement
Algemeen
Schuldenaar moet meer dan 1 schuld hebben art. 1 Fw.
Hele vermogen van schuldenaar wordt uitgewonnen (algemeen beslag) art. 20 Fw
Doel is te gelde maken van vermogen van schuldenaar en schulden van schuldeisers te voldoen (vereffening).
Curator doet werk voor alle schuldeisers, schuldeisers kunnen dit zelf niet meer doen.
Schuldenaar verliest beheer en beschikking over zijn vermogen (fixatie) art. 23 en 24 Fw.
Hij wordt beschikkingsonbevoegd, dit geldt vanaf de dag van faillissement (rechtsgevolgen gaan dan in).
Hij kan nog wel eigenaar worden art. 20 Fw.
Individuele beslagen vervallen art. 33 Fw en er kunnen geen nieuwe beslagen meer worden gelegd.
Banque de Suez/Bijkerk q.q.: maar niet alle rechtsgevolgen komen tot een einde, deze gaan op in een algemeen faillissementsbeslag. De curator kan zich bij de
faillietverklaring beroepen op de blokkerende werking van het beslag ten behoeve van de beslaglegger art. 505 lid 2 Rv.
Alle schuldeisers concurreren met elkaar ten opzichte van gehele vermogen schuldenaar.
Retentierecht
Retentierecht blijft tegenwerpbaar tegen schuldenaar/schuldeisers.
Retentor moet executeren, daarvoor executoriale titel nodig, maar in faillissement is procederen tegen schuldenaar geschort, dus geen executoriale titel mogelijk.
Vordering kan alleen worden ingediend ter verificatie, maar de verificatievergadering komt vaak niet. Dus geen titel en daarmee geen verhaal mogelijk voor retentor.
Oplossing: art. 60 Fw
- Lid 2: curator kan opeisen en afgifte eisen van goed en deze verkopen in boedel, de retentor verliest feitelijke macht, maar behoudt zeer hoge voorrang en wordt als
eerste voldaan (maar faillissementskosten gaan voor), vaak al 100% van de opbrengst.
- Lid 3: als curator niet opeist kan retentor paraat executeren, goed verkopen en zichzelf voldoen. Curator wil dit natuurlijk niet, want dan ook geen
faillissementskosten voor hem.
Pand/hypotheek
Oefenen faillissement uit alsof er geen faillissement was art. 57 lid 1 Fw.
Pandrecht bij voorbaat
Beslag of faillissement voor vestiging pandrecht bij voorbaat:
Een eerder beslag gaat voor en latere verpanding (bij voorbaat) art. 475h Rv.
Een eerder faillissement gaat voor een latere verpanding (bij voorbaat) art. 23 en 35 Fw (je bent niet meer beschikkingsbevoegd).
Beslag of faillissement na vestiging pandrecht bij voorbaat, voor ontstaan vordering:
Een later beslag gaat niet voor en eerdere verpanding (bij voorbaat) Ontvanger/NBM Postbank (HR maakt regel op analogie van art. 3:97 BW).
Een later faillissement gaat voor een eerdere verpanding (bij voorbaat) art. 35 lid 2 Fw (argument: faillissement is sterker dan bijzonder beslag en pandrecht bij
, voorbaat, want faillissement komt op voor meerdere schuldeisers).
Beslag of faillissement na vestiging pandrecht bij voorbaat, na ontstaan vordering:
Een later beslag gaat niet voor en eerdere verpanding (bij voorbaat) pandrecht is een goederenrechtelijk recht en kan aan iedereen worden tegengeworpen.
Een later faillissement niet gaat voor een eerdere verpanding (bij voorbaat) pandrecht is al voor faillissement rechtsgeldig tot stand gekomen.
Pandrecht op zaken
Omvang pandrecht moet worden vastgesteld: hetgeen wat voor het faillissement is geleverd, daar is pandhouder beschikkingsbevoegd over en daarop is een
pandrecht gevestigd. Op hetgeen na de faillietverklaring is geleverd is geen pandrecht gevestigd, want toen was pandgever niet meer beschikkingsbevoegd. Hij kan
nog wel eigenaar worden van de spullen, maar hier kan geen pandrecht meer op rustten door beschikkingsonbevoegdheid.
Pandrecht op vorderingen
Indien iemand nog niet failliet, maar wel in zicht van faillissement, is en deze heeft vorderingen worden deze betaald bij de bank van schuldenaar, schuldenaar staat
waarschijnlijk rood, betalingen komen ten goede aan bank. Geld komt niet toe aan andere schuldeisers.
Als faillissement intreedt, betalen debiteuren nog steeds op bankrekening van schuldenaar en komen betalingen nog steeds ten goede aan bank verrekening ex art.
53 Fw.
Beperkingen art. 53 Fw:
1 (Giro-arrest). na de faillietverklaring geen verrekening toegestaan. Maar banken zien faillissement vaak al aankomen en kunnen daarvoor snel alle binnenkomende
betalingen verrekenen.
2. (Amro/Curatoren THB): art. 54 Fw wordt ingezet, gaat over overname van vorderingen, lijkt erop volgens HR. Als bank weet dat faillissement is te verwachten,
mogen betalingen die in die periode binnenlopen niet in mindering worden gebracht op schuld bank.
Bij stil verpande vorderingen en betalingen gedurende het faillissement voor mededinging geldt dat pand vervalt door betaling, maar Mulder q.q./CLBN: voormalig
pandhouder behoudt voorrang op geinde. Hij behoudt zijn rang van pand. Hij is geen separatist meer, boedelkosten worden wel eerst voldaan. Daarom voegde HR
hieraan toe dat stil verpande vorderingen nog steeds verrekend mogen worden.
Vormerkung
Het faillissement van de verkoper kan niet aan de koper worden tegengeworpen (alleen niet helemaal duidelijk wat dit inhoudt). Onduidelijk of de koper of curator
zelf na inschrijving koopovereenkomst en daarna faillissement aan de koper moet leveren. Literatuur is verdeeld en geen rechtspraak.
Je kan zeggen doen alsof er geen faillissement is dus raar dat curator levert, maar je kan ook doen alsof faillissement er niet is, maar dit is er wel dus curator moet
leveren. Dit sluit ook aan bij feit dat tweede koper moet leveren aan eerste koper met vormerkung.
Als hypotheek hoger is dan koopprijs moet curator meewerken aan levering, maar levering moet ook vrij van hypotheek zijn. De hypotheek zal echter al eerder op de
woning zitten, dus tekort voor hypotheek komt ten laste van koper, ook al staat er in de koopovereenkomst dat er vrij van hypotheek geleverd moet worden. Curator
hoeft niet aan meer mee te werken dan de levering zelf.
Voorrechten
In geval van faillissement behoud je wel je voorrecht, maar vervallen alle beslagen.
Bodem(voor)recht
