1
Hoofdstuk 6: Rusland, Sovjet-Unie en weer Rusland
Rusland 1500 – 1917 (tijd van tsaren)
Sovjet-Unie 1917 – 1991 (tijd van communisme)
Rusland 1991 – nu (tijd van democratie
Het huidige Rusland is ontstaan uit het vorstendom in Moskou
Rond 1500 veroverde vorst Iwan de 3de vele gebieden rondom Moskou. Daarom
noemt men hem Iwan de Grote. Hij zag zichzelf als opvolger van het Oost Romeinse
rijk en liet zich daarom tsaar noemen (afkomstig van Caesar). Zijn opvolgers breiden
het rijk nog verder uit. Rusland werd een autocratie (alleenheerschappij). De tsaar
had het alleen voor het zeggen. Zijn macht hadt hij gekregen van god.
De macht van de tsaar beruste op 3 zuilen/pijlers:
1. De Russische orthodoxe kerk, de tsaar beschermde de kerk en in ruil daarvoor
moesten de geestelijken het volk aansporen tot trouw aan de tsaar.
2. De Russische adel, hadden alle hoge bestuursfuncties en bezaten bijna de helft van
alle landbouwgrond.
3. De geheime dienst (leger en politie), de Ochrana spoorde tegenstanders op en die
werden verbannen naar Siberië
Enkele bekenden tsaren:
1. Iwan de Verschrikkelijke (1547-1584). Hij richtte de geheime dienst op en liet
tienduizenden tegenstanders vermoorden of verbannen.
2. Peter de Grote (1689-1725). Wilde Rusland moderniseren naar West-Europees
voorbeeld. Ging zelf op studiereis naar Europa. Hij maakt Sint-Petersburg tot
hoofdstad van het Russische Rijk.
3. Catherina de Grote (1762-1796). Richtte zich ook op West-Europa en met name op
Frankrijk. Maar na de Franse Revolutie toen het volk daar aan de macht kwam en de
koning was afgezet en later vermoord verbrak ze alle contacten met dat land.
Paragraaf 2. Oorzaken van de Russische Revolutie (1917)
Diepe koof tussen de bovenlaag en de rest van de bevolking.
1
, 2
Tot 1861 waren de meeste boeren het eigendom geweest van edelen.
(Grootgrondbezitters) Daarna waren ze wel vrij met een klein stukje eigen land.
Maar nog steeds heel arm.
Eind van de 19e eeuw ontstonden in grote steden fabrieken met fabrieksarbeiders
die het ook heel slecht hadden.
Activiteiten van politieke partijen
1. In 1898 werd de Sociaal Democratische arbeiders partij opgericht. Zij wilde een
revolutie van fabrieksarbeiders. In 1903 viel die uiteen in 2 groepen: de
Mensjewieken en de Bolsjewieken
2. De grootste partij was die van de Socialisten-Revolutionairen opgericht in 1901. Zij
wilde ook een revolutie maar dan voor boeren/landarbeiders
3. 1905 richtten liberale burgers de partij voor de Constitutionele Democraten op.
(Kadetten) Wilde een democratische staat met een grondwet, een
parlement(volksvertegenwoordiging) en algemeen kiesrecht.
Karl Marx (Duitser) das Kapital (boek van voor de revolutie)
Volgens hem waren er bezitters en niet-bezitters. De bezitters hadden de
productiemodellen in handen (grond/machines). De niet-bezitters hadden alleen hun
handen en waren afhankelijk van loon. Marx zag dat de bezitters steeds rijker werden en
de niet-bezitters steeds armer. De groep bezitters wordt ook steeds kleiner. De groep
niet bezitters wordt steeds groter. Er komt een moment dat ze niets meer te verliezen
hebben en dan komen ze in opstand. Dan verbreken ze hun ketenen en grijpen de
macht. De productiemiddelen moesten van de staat (het land) worden. Geen privébezit
meer. Alles eerlijk delen en iedereen gelijk. Communisme. Dat is de ideale samenleving.
Slecht bestuur van de tsaar
1. Oorlog met Japan: Zowel het leger als de vloot leiden in 1904 een nederlaag tegen
Japan. Dit was een enorme afgang omdat voor het eerst in de geschiedenis een
Europees land verliest van een Aziatisch land.
2. Bloedige zondag: in 1905 ging een grote groep demonstranten naar het Winterpaleis
van de tsaar met een verzoekschrift. Doordat de paleiswacht het vuur opende vielen
er veel doden en gewonden. Wat tot grote protesten en verontwaardiging in de rest
van het land leidde
3. De tsaar beloofde de burgers meer vrijheid, een grondwet en een
parlement(volksvertegenwoordiger)
1
Hoofdstuk 6: Rusland, Sovjet-Unie en weer Rusland
Rusland 1500 – 1917 (tijd van tsaren)
Sovjet-Unie 1917 – 1991 (tijd van communisme)
Rusland 1991 – nu (tijd van democratie
Het huidige Rusland is ontstaan uit het vorstendom in Moskou
Rond 1500 veroverde vorst Iwan de 3de vele gebieden rondom Moskou. Daarom
noemt men hem Iwan de Grote. Hij zag zichzelf als opvolger van het Oost Romeinse
rijk en liet zich daarom tsaar noemen (afkomstig van Caesar). Zijn opvolgers breiden
het rijk nog verder uit. Rusland werd een autocratie (alleenheerschappij). De tsaar
had het alleen voor het zeggen. Zijn macht hadt hij gekregen van god.
De macht van de tsaar beruste op 3 zuilen/pijlers:
1. De Russische orthodoxe kerk, de tsaar beschermde de kerk en in ruil daarvoor
moesten de geestelijken het volk aansporen tot trouw aan de tsaar.
2. De Russische adel, hadden alle hoge bestuursfuncties en bezaten bijna de helft van
alle landbouwgrond.
3. De geheime dienst (leger en politie), de Ochrana spoorde tegenstanders op en die
werden verbannen naar Siberië
Enkele bekenden tsaren:
1. Iwan de Verschrikkelijke (1547-1584). Hij richtte de geheime dienst op en liet
tienduizenden tegenstanders vermoorden of verbannen.
2. Peter de Grote (1689-1725). Wilde Rusland moderniseren naar West-Europees
voorbeeld. Ging zelf op studiereis naar Europa. Hij maakt Sint-Petersburg tot
hoofdstad van het Russische Rijk.
3. Catherina de Grote (1762-1796). Richtte zich ook op West-Europa en met name op
Frankrijk. Maar na de Franse Revolutie toen het volk daar aan de macht kwam en de
koning was afgezet en later vermoord verbrak ze alle contacten met dat land.
Paragraaf 2. Oorzaken van de Russische Revolutie (1917)
Diepe koof tussen de bovenlaag en de rest van de bevolking.
1
, 2
Tot 1861 waren de meeste boeren het eigendom geweest van edelen.
(Grootgrondbezitters) Daarna waren ze wel vrij met een klein stukje eigen land.
Maar nog steeds heel arm.
Eind van de 19e eeuw ontstonden in grote steden fabrieken met fabrieksarbeiders
die het ook heel slecht hadden.
Activiteiten van politieke partijen
1. In 1898 werd de Sociaal Democratische arbeiders partij opgericht. Zij wilde een
revolutie van fabrieksarbeiders. In 1903 viel die uiteen in 2 groepen: de
Mensjewieken en de Bolsjewieken
2. De grootste partij was die van de Socialisten-Revolutionairen opgericht in 1901. Zij
wilde ook een revolutie maar dan voor boeren/landarbeiders
3. 1905 richtten liberale burgers de partij voor de Constitutionele Democraten op.
(Kadetten) Wilde een democratische staat met een grondwet, een
parlement(volksvertegenwoordiging) en algemeen kiesrecht.
Karl Marx (Duitser) das Kapital (boek van voor de revolutie)
Volgens hem waren er bezitters en niet-bezitters. De bezitters hadden de
productiemodellen in handen (grond/machines). De niet-bezitters hadden alleen hun
handen en waren afhankelijk van loon. Marx zag dat de bezitters steeds rijker werden en
de niet-bezitters steeds armer. De groep bezitters wordt ook steeds kleiner. De groep
niet bezitters wordt steeds groter. Er komt een moment dat ze niets meer te verliezen
hebben en dan komen ze in opstand. Dan verbreken ze hun ketenen en grijpen de
macht. De productiemiddelen moesten van de staat (het land) worden. Geen privébezit
meer. Alles eerlijk delen en iedereen gelijk. Communisme. Dat is de ideale samenleving.
Slecht bestuur van de tsaar
1. Oorlog met Japan: Zowel het leger als de vloot leiden in 1904 een nederlaag tegen
Japan. Dit was een enorme afgang omdat voor het eerst in de geschiedenis een
Europees land verliest van een Aziatisch land.
2. Bloedige zondag: in 1905 ging een grote groep demonstranten naar het Winterpaleis
van de tsaar met een verzoekschrift. Doordat de paleiswacht het vuur opende vielen
er veel doden en gewonden. Wat tot grote protesten en verontwaardiging in de rest
van het land leidde
3. De tsaar beloofde de burgers meer vrijheid, een grondwet en een
parlement(volksvertegenwoordiger)
1
