2025
Samenvatting
strafprocesrecht:
rechtsmiddelen
MASTER STRAFRECHT
, Samenvatting strafprocesrecht: rechtsmiddelen
Inhoudsopgave
Week 2..................................................................................................................................................................2
Hoorcollege 3...................................................................................................................................................2
Hoorcollege 4.................................................................................................................................................11
Week 3................................................................................................................................................................19
Hoorcollege 5.................................................................................................................................................19
Hoorcollege 6: responsie...............................................................................................................................28
Week 4................................................................................................................................................................28
Hoorcollege 7: responsie...............................................................................................................................28
Hoorcollege 8.................................................................................................................................................28
Week 5................................................................................................................................................................34
Hoorcollege 9.................................................................................................................................................34
Hoorcollege 10...............................................................................................................................................42
Week 6................................................................................................................................................................51
Hoorcollege 11...............................................................................................................................................51
Hoorcollege 12...............................................................................................................................................56
Week 7................................................................................................................................................................65
Hoorcollege 13...............................................................................................................................................65
1
, Samenvatting strafprocesrecht: rechtsmiddelen
Week 2
Hoorcollege 3
Schrifturen
De appelschriftuur is op grond van art. 410 Sv voorgeschreven voor de officier van justitie en
voor de verdachte mogelijk. Zij moet worden ingediend bij de griffie van de rechtbank,
binnen veertien dagen na het instellen van hoger beroep. De cassatieschriftuur is op grond van
art. 437 Sv voorgeschreven voor de officier van justitie en de verdachte, en voor de
benadeelde partij mogelijk. De benadeelde partij heeft niet het recht om zelf cassatie in te
stellen, maar kan wel meeliften op een andere partij. Schrifturen in cassatie moeten worden
ingediend bij de Hoge Raad. De verdachte doet dat door tussenkomst van zijn raadsman, en
de benadeelde partij door een advocaat.
De termijn moet steeds worden gecontroleerd: wanneer is de aanzegging verstuurd en is de
schriftuur tijdig binnengekomen? De verdachte moet een schriftuur indienen, en dat moet
door zijn raadsman gebeuren.
Voor de wijze van indienen bepaalt art. 452 Sv dat art. 450 Sv van overeenkomstige
toepassing is. Dat betekent dat de verdachte, maar ook een vertegenwoordiger, een schriftuur
kan indienen. Art. 452 lid 2 Sv bevat echter een bijzondere regel voor het cassatieberoep:
cassatieschrifturen en dergelijke kunnen alleen worden ingediend door een advocaat die
verklaart daartoe bepaaldelijk te zijn gevolmachtigd. Uit het samenstel van deze bepalingen
volgt dat een schriftuur in hoger beroep kan worden ingediend door een bepaaldelijk
gevolmachtigde, maar dat dit in cassatie niet kan; daar is echt een advocaat voor nodig.
De officier van justitie en de advocaat-generaal dienen de schriftuur zelf in. De
appelschriftuur is van belang om verschillende redenen. In de eerste plaats maakt zij duidelijk
waar het in hoger beroep om gaat. Tegenwoordig kennen we het voortbouwend appel: de
gedachte dat je je in hoger beroep richt op de punten waartegen bezwaren bestaan. Om
duidelijk te maken waartegen die bezwaren zich richten, kun je grieven indienen. In de
tweede plaats kan het indienen van een appelschriftuur een niet-ontvankelijkverklaring in
hoger beroep voorkomen op grond van art. 416 Sv. Het is niet verplicht, maar het heeft wel
een belangrijk processueel voordeel. Art. 416 Sv biedt twee manieren om een niet-
ontvankelijkverklaring te voorkomen: door grieven in te dienen of door mondeling bezwaren
op te geven. In de derde plaats is de appelschriftuur voor de verdachte van belang in verband
met getuigenverzoeken op grond van art. 410 lid 3 Sv. Het voordeel daarvan is dat ter
terechtzitting een strenger criterium geldt. Als getuigen al in de schriftuur zijn opgegeven,
moet de rechter een herhaald getuigenverzoek beoordelen aan de hand van het criterium van
het verdedigingsbelang. Wordt het verzoek om getuigen pas ter terechtzitting gedaan, dan
geldt het noodzakelijkheidscriterium. Daarnaast speelt dit ook een rol in verband met het
verlofstelsel van art. 410a Sv.
Weinig formalistische benadering appelschriftuur
In HR ECLI:NL:HR:2011:BO9834 oordeelde de Hoge Raad dat de wet niet de eis stelt dat
een appelschriftuur door de indiener, in dat geval de officier van justitie, moet zijn
ondertekend. De raadsman had daar een punt van gemaakt en aangevoerd dat daarom geen
sprake was van een geldige appelschriftuur. De Hoge Raad verwierp dat en overwoog dat de
wet geen ondertekening vereist.
In HR ECLI:NL:HR:2011:BQ1941 ging het om een formulier op de griffie waarin niet de
verklaring was opgenomen als bedoeld in art. 450 lid 1 onder a Sv, namelijk dat de advocaat
2
, Samenvatting strafprocesrecht: rechtsmiddelen
door de verdachte bepaaldelijk was gevolmachtigd tot het indienen van de schriftuur. De
Hoge Raad oordeelde dat de ondertekenaar erop mag vertrouwen dat het formulier geen
fouten bevat die later fataal blijken te zijn.
HR ECLI:NL:HR:2014:1496 bevat eisen aan de opgave van getuigen. De Hoge Raad stelt
daar dus eisen aan de manier waarop getuigen moeten worden opgegeven. Tegelijk overweegt
de Hoge Raad dat wanneer de verdediging op het moment van het indienen van de schriftuur
nog niet over het vonnis beschikt, het niet zo kan zijn dat zij later volledig wordt vastgepind
op wat wel of niet in die schriftuur is opgenomen. In zo’n situatie weet de verdediging immers
nog niet goed waarop zij zich in hoger beroep moet richten. Daarom werkt het minder zwaar
tegen haar als een getuige niet in de schriftuur is opgegeven, en moet dat soepeler worden
beoordeeld. Zie in dit verband ook HR ECLI:NL:HR:2017:2324: een niet onderbouwde
opsomming van 61 personen geldt niet als een opgave van getuigen, zodat het
noodzakelijkheidscriterium geldt.
In HR ECLI:NL:HR:2016:17 heeft de Hoge Raad geoordeeld dat aan grieven geen hoge eisen
worden gesteld. In die zaak had de verdachte aangevoerd dat hij wegens een verhuizing niet
op de hoogte was geweest van de zitting in eerste aanleg. Bij een grief denk je al snel aan een
inhoudelijk bezwaar tegen het vonnis, maar hier ging het uitsluitend om de procedure. Toch
was dat volgens de Hoge Raad voldoende om te spreken van een schriftuur houdende grieven.
Het hof kon dus niet oordelen dat geen sprake was van een appelschriftuur. Ook een
schriftuur met zo’n inhoud is dus een appelschriftuur.
In NJ 2019/121 heeft de Hoge Raad een omschrijving gegeven van het begrip grieven.
Daaronder vallen bezwaren tegen het vonnis en ook andersoortige gronden voor het instellen
van beroep. In die zaak had de officier van justitie hoger beroep ingesteld omdat hij wilde dat
twee zaken gelijktijdig aan het hof zouden worden voorgelegd. Dat was volgens de Hoge
Raad voldoende als grond voor het instellen van hoger beroep.
NJ 2019/122 is een van de weinige zaken waarin de opgegeven reden geen grief of bezwaar
opleverde. De raadsman was in die zaak buitengewoon eerlijk en gaf aan dat alleen hoger
beroep was ingesteld om te voorkomen dat het vonnis in kracht van gewijsde zou gaan. Het
ging om een ontzegging van de rijbevoegdheid. De verdachte wilde het hoger beroep
intrekken vlak voordat hij een rijexamen moest doen. Dat was de enige reden waarom het
hoger beroep was ingesteld. De Hoge Raad oordeelde dat uitstel van executie geen grief of
bezwaar is. Als dat de enige grond is voor het instellen van hoger beroep, dan is dat dus geen
grief in de zin van de wet.
Termijnen
Art. 408 Sv regelt de appeltermijn. Lid 1 bepaalt dat de termijn veertien dagen na de
einduitspraak bedraagt in de gevallen waarin de verdachte bekend is, of geacht kan worden
bekend te zijn, met de dag van de terechtzitting. Op grond van lid 1 onder c Sv geldt dit ook
wanneer de verdachte op de dag van de terechtzitting, of al eerder, van die terechtzitting op de
hoogte was, zoals de Hoge Raad heeft bevestigd in HR ECLI:NL:HR:2017:2316. Lid 1 onder
d Sv ziet op de situatie waarin verzet is ingesteld en daarna een dagvaarding wordt betekend.
Dan wordt aangenomen dat de staat zich voldoende heeft ingespannen om de verdachte van
de terechtzitting op de hoogte te brengen, zodat hij aan de termijn van twee weken kan
worden gehouden.
3
Samenvatting
strafprocesrecht:
rechtsmiddelen
MASTER STRAFRECHT
, Samenvatting strafprocesrecht: rechtsmiddelen
Inhoudsopgave
Week 2..................................................................................................................................................................2
Hoorcollege 3...................................................................................................................................................2
Hoorcollege 4.................................................................................................................................................11
Week 3................................................................................................................................................................19
Hoorcollege 5.................................................................................................................................................19
Hoorcollege 6: responsie...............................................................................................................................28
Week 4................................................................................................................................................................28
Hoorcollege 7: responsie...............................................................................................................................28
Hoorcollege 8.................................................................................................................................................28
Week 5................................................................................................................................................................34
Hoorcollege 9.................................................................................................................................................34
Hoorcollege 10...............................................................................................................................................42
Week 6................................................................................................................................................................51
Hoorcollege 11...............................................................................................................................................51
Hoorcollege 12...............................................................................................................................................56
Week 7................................................................................................................................................................65
Hoorcollege 13...............................................................................................................................................65
1
, Samenvatting strafprocesrecht: rechtsmiddelen
Week 2
Hoorcollege 3
Schrifturen
De appelschriftuur is op grond van art. 410 Sv voorgeschreven voor de officier van justitie en
voor de verdachte mogelijk. Zij moet worden ingediend bij de griffie van de rechtbank,
binnen veertien dagen na het instellen van hoger beroep. De cassatieschriftuur is op grond van
art. 437 Sv voorgeschreven voor de officier van justitie en de verdachte, en voor de
benadeelde partij mogelijk. De benadeelde partij heeft niet het recht om zelf cassatie in te
stellen, maar kan wel meeliften op een andere partij. Schrifturen in cassatie moeten worden
ingediend bij de Hoge Raad. De verdachte doet dat door tussenkomst van zijn raadsman, en
de benadeelde partij door een advocaat.
De termijn moet steeds worden gecontroleerd: wanneer is de aanzegging verstuurd en is de
schriftuur tijdig binnengekomen? De verdachte moet een schriftuur indienen, en dat moet
door zijn raadsman gebeuren.
Voor de wijze van indienen bepaalt art. 452 Sv dat art. 450 Sv van overeenkomstige
toepassing is. Dat betekent dat de verdachte, maar ook een vertegenwoordiger, een schriftuur
kan indienen. Art. 452 lid 2 Sv bevat echter een bijzondere regel voor het cassatieberoep:
cassatieschrifturen en dergelijke kunnen alleen worden ingediend door een advocaat die
verklaart daartoe bepaaldelijk te zijn gevolmachtigd. Uit het samenstel van deze bepalingen
volgt dat een schriftuur in hoger beroep kan worden ingediend door een bepaaldelijk
gevolmachtigde, maar dat dit in cassatie niet kan; daar is echt een advocaat voor nodig.
De officier van justitie en de advocaat-generaal dienen de schriftuur zelf in. De
appelschriftuur is van belang om verschillende redenen. In de eerste plaats maakt zij duidelijk
waar het in hoger beroep om gaat. Tegenwoordig kennen we het voortbouwend appel: de
gedachte dat je je in hoger beroep richt op de punten waartegen bezwaren bestaan. Om
duidelijk te maken waartegen die bezwaren zich richten, kun je grieven indienen. In de
tweede plaats kan het indienen van een appelschriftuur een niet-ontvankelijkverklaring in
hoger beroep voorkomen op grond van art. 416 Sv. Het is niet verplicht, maar het heeft wel
een belangrijk processueel voordeel. Art. 416 Sv biedt twee manieren om een niet-
ontvankelijkverklaring te voorkomen: door grieven in te dienen of door mondeling bezwaren
op te geven. In de derde plaats is de appelschriftuur voor de verdachte van belang in verband
met getuigenverzoeken op grond van art. 410 lid 3 Sv. Het voordeel daarvan is dat ter
terechtzitting een strenger criterium geldt. Als getuigen al in de schriftuur zijn opgegeven,
moet de rechter een herhaald getuigenverzoek beoordelen aan de hand van het criterium van
het verdedigingsbelang. Wordt het verzoek om getuigen pas ter terechtzitting gedaan, dan
geldt het noodzakelijkheidscriterium. Daarnaast speelt dit ook een rol in verband met het
verlofstelsel van art. 410a Sv.
Weinig formalistische benadering appelschriftuur
In HR ECLI:NL:HR:2011:BO9834 oordeelde de Hoge Raad dat de wet niet de eis stelt dat
een appelschriftuur door de indiener, in dat geval de officier van justitie, moet zijn
ondertekend. De raadsman had daar een punt van gemaakt en aangevoerd dat daarom geen
sprake was van een geldige appelschriftuur. De Hoge Raad verwierp dat en overwoog dat de
wet geen ondertekening vereist.
In HR ECLI:NL:HR:2011:BQ1941 ging het om een formulier op de griffie waarin niet de
verklaring was opgenomen als bedoeld in art. 450 lid 1 onder a Sv, namelijk dat de advocaat
2
, Samenvatting strafprocesrecht: rechtsmiddelen
door de verdachte bepaaldelijk was gevolmachtigd tot het indienen van de schriftuur. De
Hoge Raad oordeelde dat de ondertekenaar erop mag vertrouwen dat het formulier geen
fouten bevat die later fataal blijken te zijn.
HR ECLI:NL:HR:2014:1496 bevat eisen aan de opgave van getuigen. De Hoge Raad stelt
daar dus eisen aan de manier waarop getuigen moeten worden opgegeven. Tegelijk overweegt
de Hoge Raad dat wanneer de verdediging op het moment van het indienen van de schriftuur
nog niet over het vonnis beschikt, het niet zo kan zijn dat zij later volledig wordt vastgepind
op wat wel of niet in die schriftuur is opgenomen. In zo’n situatie weet de verdediging immers
nog niet goed waarop zij zich in hoger beroep moet richten. Daarom werkt het minder zwaar
tegen haar als een getuige niet in de schriftuur is opgegeven, en moet dat soepeler worden
beoordeeld. Zie in dit verband ook HR ECLI:NL:HR:2017:2324: een niet onderbouwde
opsomming van 61 personen geldt niet als een opgave van getuigen, zodat het
noodzakelijkheidscriterium geldt.
In HR ECLI:NL:HR:2016:17 heeft de Hoge Raad geoordeeld dat aan grieven geen hoge eisen
worden gesteld. In die zaak had de verdachte aangevoerd dat hij wegens een verhuizing niet
op de hoogte was geweest van de zitting in eerste aanleg. Bij een grief denk je al snel aan een
inhoudelijk bezwaar tegen het vonnis, maar hier ging het uitsluitend om de procedure. Toch
was dat volgens de Hoge Raad voldoende om te spreken van een schriftuur houdende grieven.
Het hof kon dus niet oordelen dat geen sprake was van een appelschriftuur. Ook een
schriftuur met zo’n inhoud is dus een appelschriftuur.
In NJ 2019/121 heeft de Hoge Raad een omschrijving gegeven van het begrip grieven.
Daaronder vallen bezwaren tegen het vonnis en ook andersoortige gronden voor het instellen
van beroep. In die zaak had de officier van justitie hoger beroep ingesteld omdat hij wilde dat
twee zaken gelijktijdig aan het hof zouden worden voorgelegd. Dat was volgens de Hoge
Raad voldoende als grond voor het instellen van hoger beroep.
NJ 2019/122 is een van de weinige zaken waarin de opgegeven reden geen grief of bezwaar
opleverde. De raadsman was in die zaak buitengewoon eerlijk en gaf aan dat alleen hoger
beroep was ingesteld om te voorkomen dat het vonnis in kracht van gewijsde zou gaan. Het
ging om een ontzegging van de rijbevoegdheid. De verdachte wilde het hoger beroep
intrekken vlak voordat hij een rijexamen moest doen. Dat was de enige reden waarom het
hoger beroep was ingesteld. De Hoge Raad oordeelde dat uitstel van executie geen grief of
bezwaar is. Als dat de enige grond is voor het instellen van hoger beroep, dan is dat dus geen
grief in de zin van de wet.
Termijnen
Art. 408 Sv regelt de appeltermijn. Lid 1 bepaalt dat de termijn veertien dagen na de
einduitspraak bedraagt in de gevallen waarin de verdachte bekend is, of geacht kan worden
bekend te zijn, met de dag van de terechtzitting. Op grond van lid 1 onder c Sv geldt dit ook
wanneer de verdachte op de dag van de terechtzitting, of al eerder, van die terechtzitting op de
hoogte was, zoals de Hoge Raad heeft bevestigd in HR ECLI:NL:HR:2017:2316. Lid 1 onder
d Sv ziet op de situatie waarin verzet is ingesteld en daarna een dagvaarding wordt betekend.
Dan wordt aangenomen dat de staat zich voldoende heeft ingespannen om de verdachte van
de terechtzitting op de hoogte te brengen, zodat hij aan de termijn van twee weken kan
worden gehouden.
3
