TOE samenvatting hoorcolleges en Grasple lessen

TOE samenvatting
HOORCOLLEGE C1 – VRAGENLIJSTEN




CORRELATIONEEL ONDERZOEK

Het hoofddoel van correlationeel onderzoek is om patronen te identificeren en de sterkte en
richting van een verband te bepalen, niet om een oorzakelijk verband vast te stellen.
Belangrijk is dat een correlatie niet aantoont dat de ene variabele de andere veroorzaakt,
omdat er ook andere factoren mee kunnen spelen (correlatie ≠ causaliteit)! Bij
correlationeel onderzoek kijk je alleen of er een relatie is, dus er wordt alleen aan de eerste
voorwaarde ‘covariantie’ van causaliteit voldaan.

Het is niet-experimenteel, omdat…

 De onderzoeker observeert en meet variabelen zoals ze in hun natuurlijke omgeving
voorkomen.
 Er worden geen variabelen gemanipuleerd.

In correlationeel onderzoek wordt vaak een vragenlijst als meetinstrument gebruikt, maar er
wordt ook gebruik gemaakt van observaties of bestaande gegevens.

VOORWAARDEN CAUSALITEIT
 Covariance (covariantie): er moet een relatie zijn tussen de oorzaak en het gevolg.
 Temporal precedence (volgorde in tijd): de oorzaak moet in de tijd voorafgaan aan
het gevolg.

,  Internal validity (interne validiteit): alternatieve verklaringen voor de gevonden
relatie moeten zijn uitgesloten.

CORRELATIONELE DATA

‘Correlationele gegevens zijn gegevens die worden verzameld om de statistische relatie of
associatie te meten tussen twee of meer variabelen die van nature voorkomen, zonder dat
de onderzoeker deze variabelen controleert of manipuleert.’

Correlationele data laten zien of variabelen in een consistent patroon veranderen.

Correlationele data zijn overal: klanttevredenheid, politieke peilingen en
overheidsstatistieken. De hoeveelheid digitale data groeit sterk.

SOORTEN CORRELATIONELE DATA
Correlationele data worden op verschillende manieren gegenereerd:

 Doelgericht/ontworpen (designed): ontworpen meetmethoden die onbestaande
gegevens opvragen.

Onderzoekers verzamelen gegevens om:
- De sociale werkelijkheid te beschrijven.
- Relaties te bestuderen.
- Eventuele resultaten te generaliseren
naar een doelpopulatie.

De doelen van het onderzoek (inferentiële doelen) kunnen verschillen:
- Beschrijven
- Causaliteit
- Voorspellen
Let op: causale verbanden kunnen in principe alleen vastgesteld worden m.b.v.
gerandomiseerd experiment, maar het doel van het onderzoek kan nog steeds het
vaststellen van een causaal verband zijn!

 Toevallig/organisch (organic): bestaande gegevens.

DE VRAGENLIJST

In veel sociaalwetenschappelijk onderzoek wordt de vragenlijst als meetinstrument gebruikt.

 Survey onderzoek: meningen, gedrag of persoonskenmerken bestuderen op
groepsniveau.
 Mixed methods onderzoek: een combinatie van kwalitatieve en kwantitatieve data-
verzameling.

,  Experimenteel onderzoek: voorafgaand aan het experiment of na een manipulatie.



Vragenlijsten kunnen op verschillende manieren afgenomen worden:

 Internet
 Smartphone
 Face-to-face (CAPI = Computer Assisted Personal Interview)
 Post/papier
 Telefoon (CATI = Computer Assisted Telephone Interview)

De keuze hangt af van de doelgroep, de setting en het doel van het onderzoek. Kunnen
kinderen bijvoorbeeld zelf een vragenlijst invullen? En kunnen ouderen met een smartphone
overweg?

Verschillen in eigenschappen:

 Mate van betrokkenheid van de onderzoeker/interviewer
 Mate van interactie met de respondent
 Mate van privacy
 Communicatiemogelijkheden
- Visueel
- Auditief
 Gebruik technologie
 Kosten
 Deelname/respons

MIXED-MODE DESIGNS
Bij het gebruik van mixed-modes, combineert een onderzoeker twee of meer formats van
vragenlijsten. Dit kan de oplossing zijn voor enkele problemen. Soorten mixed-mode designs:

 Eén type voor sommige respondenten, een ander type voor anderen.
 Eén type voor werving, een andere voor afname van de enquête.
 Eén type voor gegevensverzameling, een andere voor herinneringen, follow-up.
 Eén type voor het hoofdgedeelte, een andere voor vragen over een gevoelig
onderwerp.
 Eén type voor één ronde van het panelonderzoek, een andere voor andere.

PANELONDERZOEK
Een panel is een groep mensen (panelleden) die zich hebben aangemeld om deel te nemen
aan onderzoek. Dit doen zij door het invullen van enquêtes, het deelnemen aan interviews,
user tests of focusgroepen. Bij enquêtes is de inhoud van de vragenlijsten meesten

, hetzelfde. Vragen kunnen toegevoegd of aangepast worden a.d.h.v. actuele gebeurtenissen,
nieuwe inzichten, etc. Onderzoek loopt over een langere periode.

Soorten panels:

 Longitudinaal panel
- Volgt dezelfde groep individuen over een langere periode.
- Biedt inzicht in veranderingen in attitudes, gedragingen of andere variabelen binnen
dezelfde groep over de tijd.
- Voorbeeld: NESDA is een longitudinale studie in Nederland en is gericht op het
begrijpen van de oorzaken en gevolgen van depressie en angststoornissen. In het
bijzonder de psychologische, sociale, biologische en genetische factoren die van
invloed zijn op de ontwikkeling en de lange-termijn prognose ervan. Deze studie is
begonnen in 2004 en volgt een grote groep deelnemers over de tijd. Gegevens
worden verzameld over verschillende aspecten van hun leven, zoals psychische
gezondheid, levensstijl en verschillende sociale factoren.
 Dwarsdoorsnede panel/cross-sectioneel panelonderzoek
- Verzamelt gegevens van verschillende individuen op verschillende tijdstippen.
- Elke keer dat gegevens worden verzameld, kan een nieuwe steekproef worden
genomen.




DE
VRAGENLIJST (VERVOLG)

In sociaalwetenschappelijk onderzoek worden veel abstracte kenmerken bestudeerd. Om
deze theoretische begrippen te kunnen meten, moeten onderzoekers het begrip
operationaliseren.


Theoretisch
begrip: kan bestaan uit verschillende aspecten (‘constructs’).
Conceptuele definitie: de definitie van het theoretisch begrip.