1.1 Economische conjunctuur
● Reële economische groei: de jaar-op-jaargroei van het bbp, gecorrigeerd voor de
inflatie.
● Conjunctuurlijn: Een lijn van de reële economische groei
● Conjunctuurbeweging: economische slingerbeweging
● Kortetermijnontwikkeling: op korte termijn is de productiecapaciteit gegeven en
kunnen er grote schommelingen zijn in het bbp door veranderingen in de
bestedingen (EV = C + I + O + (E-M)). Bestedingen = uitgave aan goederen en focus
op de vraagkant. Loon = inkomen
Recessie en depressie
● Economische recessie: als de economie twee kwartalen achter elkaar krimpt
● Economische depressie: als de economie drie of meer kwartalen achter elkaar krimpt
Langetermijngroeipad
= pad van economische groei waarbij alle markten op zich in het langetermijnevenwicht
bevinden. Y* = A f(K,L) en focus op de aanbodkant van de economie. Loon = kosten.
● Trendmatige groei: de economische groei van het LT-groeipad
Econometrie
= het onderdeel van de economische wetenschap dat economische verschijnselen meet en
voorspelt met wiskunde
Voorlopende en achterlopende indicatoren
● Voorlopende conjunctuurindicatoren: macro-economische variabelen waarvan de
waardeontwikkeling vooruitloopt op de waardeontwikkeling van het bbp. Ze geven
een indicatie van het toekomstige bbp. Voorbeeld: Het aantal bouwvergunningen
voor huizen. Als het aantal bouwvergunningen stijgt, weet je dat er meer huizen
gebouwd gaan worden en de bouwactiviteit geeft een hoger bbp
● Achterlopende conjunctuurindicatoren: macro-economische variabelen waarvan de
waardeontwikkeling volgt op de waardeontwikkeling van het bbp. Voorbeeld: Bij de
daling van economische groei loopt de werkloosheid pas na een tijdje op. Werkgevers
kunnen namelijk alleen na een tijdje mensen ontslaan.
Consumentenvertrouwen
Consumentenvertrouwen en producentenvertrouwen bewegen ook mee met de economische
conjunctuur. Het vertrouwen heeft ook weer invloed op de economische conjunctuur. Hoe
groter het consumentenvertrouwen, hoe hoger de economische groei.
Tekenomslag
Bij de bestudering van het patroon van een variabele door de tijd kun je kijken naar de
tekenomslag: een omslag van de richting waarin een variabele verandert. Van positief naar
negatief is een negatieve tekenomslag.
1.2 Prijsrigiditeit en loonstarheid
Op korte termijn is er sprake van prijsstarheid of prijsrigiditeit. Op lange termijn speelt deze
starheid niet, want dan passen prijzen zich altijd aan. Het gevolg is dat de economie afwijkt
van het LT-groeipad, waarin alle markten in evenwicht zijn.
Prijsrigiditeit
Er zijn vier redenen waarom prijzen op de korte termijn star zijn:
● Prijzen zijn al gecommuniceerd naar klanten: Het breekt de sociale norm om alsnog
de prijzen aan te passen.
, ● Verliesaversie: De moeilijkheid om te bepalen welke prijs de winst maximaliseert. Ze
gebruiken liever vuistregels voor de keuze van de beste prijs, omdat ze bang zijn dat
een prijsverhoging hun winst verlaagt.
● Productiekosten kunnen niet snel aangepast worden door bijvoorbeeld contracten.
De grootste starre kostenpost zijn de personeelskosten. Lonen kunnen niet zomaar
dalen of stijgen als de vraag naar arbeid verandert. Er is sprake van loonstarheid. Ze
kunnen dus niet op KT veranderen.
● Geldillusie = het verschijnsel dat mensen denken in nominale waarden en niet in
reële waarden. Als inflatie bijvoorbeeld 2 procent bedraagt en de slager ook zijn
prijzen 2 procent verhoogt, denken klanten alleen dat de slager 2 procent duurder is
geworden. Door de geldillusie kunnen aanbieders minder makkelijk hun prijzen
verhogen. In tijden van deflatie zijn aanbieders niet gedwongen hun prijzen te
verlagen om klanten te behouden. Het gevolg is dat prijzen minder snel naar boven
en naar beneden worden bijgesteld.
Kortetermijnafwijkingen van het langetermijngroeipad
Prijsrigiditeit is een belangrijke verklaring waarom de conjunctuurlijn afwijkt van het
LT-groeipad. Als economische omstandigheden niet veranderen, als het aanbod van kapitaal
en arbeid met ieder jaar met hetzelfde percentage groeit als de TFP van jaar op jaar met
hetzelfde percentage toeneemt, dan valt de conjunctuurlijn samen met het
langetermijngroeipad.
Maar economische omstandigheden veranderen de hele tijd, dus op veel markten verandert
het vraag en aanbod en moet het marktmechanisme weer het nieuwe marktevenwicht
vinden. Door prijsrigiditeit sluiten op korte termijn vraag en aanbod niet overal goed op
elkaar aan. Tegelijk zorgen de krachten van vraag en aanbod er via het marktmechanisme
voor dat de economie wil terugkeren naar het LT-groeipad. Zo ontstaat er een
conjunctuurlijn die rond het LT-groeipad slingert.
1.3 Hoogconjunctuur en laagconjunctuur
Als de economie zich op het LT-groeipad bevindt, zijn alle markten in evenwicht en worden
alle productiefactoren optimaal. De ideale productie noemen we de potentiële productie en
wordt aangeduid met Y*. Het is de productie die een economie in potentie kan bereiken,
waar alle markten in evenwicht zijn, dus niet de maximale productie. Potentiële productie is
een reële waarde.
Output gap
De feitelijke productie Y kan groter of kleiner zijn dan de potentiële productie Y*. Het
verschil wat een economie voortbrengt en wat het in de optimale situatie voortbrengt heet de
output gap. Output gap = (Y - Y*)/Y* * 100%. Als de economie op het LT-groeipad is, is de
feitelijke productie gelijk aan de potentiële productie en de output gap 0%.
Hoogconjunctuur
Hoogconjunctuur: Bij een positieve output gap brengt een economie meer voort dan de
potentiële productie. Consumenten geven dan gemakkelijk geld uit, ondernemingen blijven
niet zitten met onverkochte voorraden en de bedrijfswinsten zijn hoog. Weinig werkloosheid,
veel overgewerkt. De overheid haalt veel belasting op en het negatieve financieringssaldo kan
omslaan in een overschot. Er ontstaan ook overal tekorten, er is niet genoeg arbeid om de
vacatures op te vullen. De vraag stijgt, dus de prijzen stijgen.
Laagconjunctuur
Laagconjunctuur: Bij een negatieve output gap brengt een economie minder voort dan de
potentiële productie. Consumenten besteden minder, waardoor bedrijven moeilijker hun
● Reële economische groei: de jaar-op-jaargroei van het bbp, gecorrigeerd voor de
inflatie.
● Conjunctuurlijn: Een lijn van de reële economische groei
● Conjunctuurbeweging: economische slingerbeweging
● Kortetermijnontwikkeling: op korte termijn is de productiecapaciteit gegeven en
kunnen er grote schommelingen zijn in het bbp door veranderingen in de
bestedingen (EV = C + I + O + (E-M)). Bestedingen = uitgave aan goederen en focus
op de vraagkant. Loon = inkomen
Recessie en depressie
● Economische recessie: als de economie twee kwartalen achter elkaar krimpt
● Economische depressie: als de economie drie of meer kwartalen achter elkaar krimpt
Langetermijngroeipad
= pad van economische groei waarbij alle markten op zich in het langetermijnevenwicht
bevinden. Y* = A f(K,L) en focus op de aanbodkant van de economie. Loon = kosten.
● Trendmatige groei: de economische groei van het LT-groeipad
Econometrie
= het onderdeel van de economische wetenschap dat economische verschijnselen meet en
voorspelt met wiskunde
Voorlopende en achterlopende indicatoren
● Voorlopende conjunctuurindicatoren: macro-economische variabelen waarvan de
waardeontwikkeling vooruitloopt op de waardeontwikkeling van het bbp. Ze geven
een indicatie van het toekomstige bbp. Voorbeeld: Het aantal bouwvergunningen
voor huizen. Als het aantal bouwvergunningen stijgt, weet je dat er meer huizen
gebouwd gaan worden en de bouwactiviteit geeft een hoger bbp
● Achterlopende conjunctuurindicatoren: macro-economische variabelen waarvan de
waardeontwikkeling volgt op de waardeontwikkeling van het bbp. Voorbeeld: Bij de
daling van economische groei loopt de werkloosheid pas na een tijdje op. Werkgevers
kunnen namelijk alleen na een tijdje mensen ontslaan.
Consumentenvertrouwen
Consumentenvertrouwen en producentenvertrouwen bewegen ook mee met de economische
conjunctuur. Het vertrouwen heeft ook weer invloed op de economische conjunctuur. Hoe
groter het consumentenvertrouwen, hoe hoger de economische groei.
Tekenomslag
Bij de bestudering van het patroon van een variabele door de tijd kun je kijken naar de
tekenomslag: een omslag van de richting waarin een variabele verandert. Van positief naar
negatief is een negatieve tekenomslag.
1.2 Prijsrigiditeit en loonstarheid
Op korte termijn is er sprake van prijsstarheid of prijsrigiditeit. Op lange termijn speelt deze
starheid niet, want dan passen prijzen zich altijd aan. Het gevolg is dat de economie afwijkt
van het LT-groeipad, waarin alle markten in evenwicht zijn.
Prijsrigiditeit
Er zijn vier redenen waarom prijzen op de korte termijn star zijn:
● Prijzen zijn al gecommuniceerd naar klanten: Het breekt de sociale norm om alsnog
de prijzen aan te passen.
, ● Verliesaversie: De moeilijkheid om te bepalen welke prijs de winst maximaliseert. Ze
gebruiken liever vuistregels voor de keuze van de beste prijs, omdat ze bang zijn dat
een prijsverhoging hun winst verlaagt.
● Productiekosten kunnen niet snel aangepast worden door bijvoorbeeld contracten.
De grootste starre kostenpost zijn de personeelskosten. Lonen kunnen niet zomaar
dalen of stijgen als de vraag naar arbeid verandert. Er is sprake van loonstarheid. Ze
kunnen dus niet op KT veranderen.
● Geldillusie = het verschijnsel dat mensen denken in nominale waarden en niet in
reële waarden. Als inflatie bijvoorbeeld 2 procent bedraagt en de slager ook zijn
prijzen 2 procent verhoogt, denken klanten alleen dat de slager 2 procent duurder is
geworden. Door de geldillusie kunnen aanbieders minder makkelijk hun prijzen
verhogen. In tijden van deflatie zijn aanbieders niet gedwongen hun prijzen te
verlagen om klanten te behouden. Het gevolg is dat prijzen minder snel naar boven
en naar beneden worden bijgesteld.
Kortetermijnafwijkingen van het langetermijngroeipad
Prijsrigiditeit is een belangrijke verklaring waarom de conjunctuurlijn afwijkt van het
LT-groeipad. Als economische omstandigheden niet veranderen, als het aanbod van kapitaal
en arbeid met ieder jaar met hetzelfde percentage groeit als de TFP van jaar op jaar met
hetzelfde percentage toeneemt, dan valt de conjunctuurlijn samen met het
langetermijngroeipad.
Maar economische omstandigheden veranderen de hele tijd, dus op veel markten verandert
het vraag en aanbod en moet het marktmechanisme weer het nieuwe marktevenwicht
vinden. Door prijsrigiditeit sluiten op korte termijn vraag en aanbod niet overal goed op
elkaar aan. Tegelijk zorgen de krachten van vraag en aanbod er via het marktmechanisme
voor dat de economie wil terugkeren naar het LT-groeipad. Zo ontstaat er een
conjunctuurlijn die rond het LT-groeipad slingert.
1.3 Hoogconjunctuur en laagconjunctuur
Als de economie zich op het LT-groeipad bevindt, zijn alle markten in evenwicht en worden
alle productiefactoren optimaal. De ideale productie noemen we de potentiële productie en
wordt aangeduid met Y*. Het is de productie die een economie in potentie kan bereiken,
waar alle markten in evenwicht zijn, dus niet de maximale productie. Potentiële productie is
een reële waarde.
Output gap
De feitelijke productie Y kan groter of kleiner zijn dan de potentiële productie Y*. Het
verschil wat een economie voortbrengt en wat het in de optimale situatie voortbrengt heet de
output gap. Output gap = (Y - Y*)/Y* * 100%. Als de economie op het LT-groeipad is, is de
feitelijke productie gelijk aan de potentiële productie en de output gap 0%.
Hoogconjunctuur
Hoogconjunctuur: Bij een positieve output gap brengt een economie meer voort dan de
potentiële productie. Consumenten geven dan gemakkelijk geld uit, ondernemingen blijven
niet zitten met onverkochte voorraden en de bedrijfswinsten zijn hoog. Weinig werkloosheid,
veel overgewerkt. De overheid haalt veel belasting op en het negatieve financieringssaldo kan
omslaan in een overschot. Er ontstaan ook overal tekorten, er is niet genoeg arbeid om de
vacatures op te vullen. De vraag stijgt, dus de prijzen stijgen.
Laagconjunctuur
Laagconjunctuur: Bij een negatieve output gap brengt een economie minder voort dan de
potentiële productie. Consumenten besteden minder, waardoor bedrijven moeilijker hun
