POLITICOLOGIE
,INLEIDING
Het belang van politiek
Politiek heeft impact op ons dagelijks leven beperkte ‘maakbaarheid’ van de samenleving
Politiek heeft impact op ons dagelijks leven nationale politiek verliest zijn greep
o Veel beslissingen worden genomen op het Europese niveau -> 60 – 70% van het beleid
o Klimaatdoelstelling op wereldniveau vaststellen
o De macht van grote bedrijven
Bv. Amerika – Elon Musk
Hij heeft meer te zeggen doordat hij bevriend is met Trump – niet democratisch verkozen
De verkozen leden hebben minder te zeggen – democratisch verkozen
De macht van een groot bedrijf dat niet democratisch is verkozen
Het belang van politiek te bestuderen
Regelmaat ontdekken in politieke fenomenen C complexe fenomenen vereenvoudigen
Regelmaat ontdekken in politieke fenomenen zodat we deze kunnen begrijpen
o Complexe politieke/sociale werkelijkheid formaliseren
o Instituties en rollen determineren gedrag, en vice versa
o Patronen ontdekken door te vergelijken, twee methoden:
a) Groot aantal observaties (om te begrijpen: waar komt nu een fenomeen vandaan?)
b) Selectie van beperkt aantal specifieke gevallen (vergelijkend onderzoek uitoefenen)
Het belang van politiek te bestuderen in een
rechtenopleiding Vier elementen:
1) Recht volgt uit de politiek
De politiek heeft het recht nodig
Politieke doelstellingen verwoord in maatregelen in vorm van het recht Bv.
Verkeersveiligheid: signaal van de publieke opinie => niet streng => het nieuwe
regeerakkoord => sneller bestrijden en strenger optreden
2) Recht begrensd/ versnelt de politiek
Begrensd
o Idee van bescherming
o Het principe van de rechtsstaat beslissing politici
Versnelt
o Vooral te zien in de corona pandemie
o Wetgeving werd aangenomen ter bescherming van de samenleving (bv. Mondmaskers)
3) Het rechtssysteem is een machtsfactor en het recht is ideologisch gekleurd
Rechter: wetgeving gaan interpreteren en oordelen vanuit hun eigen ideologische achtergrond
Ons juridisch systeem zit vervat in een maatschappij met waarden en normen
Verschillende interpretatie/ aangepaste interpretatie in ons rechtssysteem Bv.
In klimaatzaken
4) Recht wordt politiek gebruikt
Pagina | 2
, HOOFDSTUK I: POLITIEK
1.1. Wat is politiek?
Politiek = Ordenen en besturen van een samenleving
Brede definitie: politiek is overal waar er regels bestaan
Bv. verenigingen, scholen, bedrijven als ‘schools of democracy’
Hoe groter de groep waarmee we iets willen organiseren, hoe meer regels er moeten zijn, hoe formeler deze
gaan zijn
Kleine organisaties als schools of democracy: je doet aan politiek in je eigen organiseren
Term afkomstig van Oudgriekse politeia (politika)
Politiek = ordenen en besturen van een territoriaal afgebakende samenleving
Functioneel en vrijblijvend: je beslist zelf of je aansluit
Territoriaal afgebakende samenleving: je ontsnapt er niet aan, er zijn regels
Politiek = dwingend
Territoriaal Niet-territoriaal
Omvattend en dwingend Functioneel en vrijblijvender
Bv. gemeenten, staten, EU, NAVO, Verenigde Bv. katholieke kerk vrijetijdsvereniging
Naties
Politiek = ordenen en besturen van een territoriaal afgebakende samenleving
Bestuderen: actoren
Staatsinrichting C instellingen
Gedrag: strategie C conflict/samenwerking (doelbewust optreden)
Beleid
1.2. De evolutie reikwijdte van politiek
Politieke cultuur als grondslag: behoeften in de samenleving, grenzen tussen privé
en publiek 19de eeuw: nachtwakersstaat
“Waken over burgerlijke rechten en vrijheden”
Politiek = beperkte aangelegenheid
Burgerlijke rechten en vrijheden, basisregels (bv. eigendomsrecht) + waken: justitie, binnenlandse zaken
Bescherming grenzen: defensie, buitenlandse zaken
Belastingen: financiën
De staat was een beperkte kwestie over waar m’n mocht ingrijpen
20ste eeuw: sociale welvaartstaat
Politiek = ingrijpende aangelegenheid
Arbeidersbeweging -> tegengaan van nefaste gevolgen vrij economisch handelen door sociale
bescherming
Verzorgingsstaat: gezondheid, onderwijs, werkgelegenheid, sociale zekerheid
21ste eeuw: regulerende staat
Op alle domeinen wordt er ingegrepen
Politiek = allesomvattende impact op dagelijkse leven
Bv. omgang met persoonsgegevens, privacy “ruimtelijke onteigening van de staat” – Luc Huyse
Politiek: ordenen en besturen van een territoriaal afgebakende samenleving door
middel van machtsuitoefening
Pagina | 3
,INLEIDING
Het belang van politiek
Politiek heeft impact op ons dagelijks leven beperkte ‘maakbaarheid’ van de samenleving
Politiek heeft impact op ons dagelijks leven nationale politiek verliest zijn greep
o Veel beslissingen worden genomen op het Europese niveau -> 60 – 70% van het beleid
o Klimaatdoelstelling op wereldniveau vaststellen
o De macht van grote bedrijven
Bv. Amerika – Elon Musk
Hij heeft meer te zeggen doordat hij bevriend is met Trump – niet democratisch verkozen
De verkozen leden hebben minder te zeggen – democratisch verkozen
De macht van een groot bedrijf dat niet democratisch is verkozen
Het belang van politiek te bestuderen
Regelmaat ontdekken in politieke fenomenen C complexe fenomenen vereenvoudigen
Regelmaat ontdekken in politieke fenomenen zodat we deze kunnen begrijpen
o Complexe politieke/sociale werkelijkheid formaliseren
o Instituties en rollen determineren gedrag, en vice versa
o Patronen ontdekken door te vergelijken, twee methoden:
a) Groot aantal observaties (om te begrijpen: waar komt nu een fenomeen vandaan?)
b) Selectie van beperkt aantal specifieke gevallen (vergelijkend onderzoek uitoefenen)
Het belang van politiek te bestuderen in een
rechtenopleiding Vier elementen:
1) Recht volgt uit de politiek
De politiek heeft het recht nodig
Politieke doelstellingen verwoord in maatregelen in vorm van het recht Bv.
Verkeersveiligheid: signaal van de publieke opinie => niet streng => het nieuwe
regeerakkoord => sneller bestrijden en strenger optreden
2) Recht begrensd/ versnelt de politiek
Begrensd
o Idee van bescherming
o Het principe van de rechtsstaat beslissing politici
Versnelt
o Vooral te zien in de corona pandemie
o Wetgeving werd aangenomen ter bescherming van de samenleving (bv. Mondmaskers)
3) Het rechtssysteem is een machtsfactor en het recht is ideologisch gekleurd
Rechter: wetgeving gaan interpreteren en oordelen vanuit hun eigen ideologische achtergrond
Ons juridisch systeem zit vervat in een maatschappij met waarden en normen
Verschillende interpretatie/ aangepaste interpretatie in ons rechtssysteem Bv.
In klimaatzaken
4) Recht wordt politiek gebruikt
Pagina | 2
, HOOFDSTUK I: POLITIEK
1.1. Wat is politiek?
Politiek = Ordenen en besturen van een samenleving
Brede definitie: politiek is overal waar er regels bestaan
Bv. verenigingen, scholen, bedrijven als ‘schools of democracy’
Hoe groter de groep waarmee we iets willen organiseren, hoe meer regels er moeten zijn, hoe formeler deze
gaan zijn
Kleine organisaties als schools of democracy: je doet aan politiek in je eigen organiseren
Term afkomstig van Oudgriekse politeia (politika)
Politiek = ordenen en besturen van een territoriaal afgebakende samenleving
Functioneel en vrijblijvend: je beslist zelf of je aansluit
Territoriaal afgebakende samenleving: je ontsnapt er niet aan, er zijn regels
Politiek = dwingend
Territoriaal Niet-territoriaal
Omvattend en dwingend Functioneel en vrijblijvender
Bv. gemeenten, staten, EU, NAVO, Verenigde Bv. katholieke kerk vrijetijdsvereniging
Naties
Politiek = ordenen en besturen van een territoriaal afgebakende samenleving
Bestuderen: actoren
Staatsinrichting C instellingen
Gedrag: strategie C conflict/samenwerking (doelbewust optreden)
Beleid
1.2. De evolutie reikwijdte van politiek
Politieke cultuur als grondslag: behoeften in de samenleving, grenzen tussen privé
en publiek 19de eeuw: nachtwakersstaat
“Waken over burgerlijke rechten en vrijheden”
Politiek = beperkte aangelegenheid
Burgerlijke rechten en vrijheden, basisregels (bv. eigendomsrecht) + waken: justitie, binnenlandse zaken
Bescherming grenzen: defensie, buitenlandse zaken
Belastingen: financiën
De staat was een beperkte kwestie over waar m’n mocht ingrijpen
20ste eeuw: sociale welvaartstaat
Politiek = ingrijpende aangelegenheid
Arbeidersbeweging -> tegengaan van nefaste gevolgen vrij economisch handelen door sociale
bescherming
Verzorgingsstaat: gezondheid, onderwijs, werkgelegenheid, sociale zekerheid
21ste eeuw: regulerende staat
Op alle domeinen wordt er ingegrepen
Politiek = allesomvattende impact op dagelijkse leven
Bv. omgang met persoonsgegevens, privacy “ruimtelijke onteigening van de staat” – Luc Huyse
Politiek: ordenen en besturen van een territoriaal afgebakende samenleving door
middel van machtsuitoefening
Pagina | 3
