Goede gezondheid & Welzijn
Kwartiel 3
, Hoorcollege 3.1 - Introductie (rouw)
Gedragsverandering in 3 stappen:
1. Gedragsvraagstuk bepalen (wat is het vraagstuk)
2. Gedrag begrijpen: doelgedrag en gedragsinzichten (concreet zijn zodat je concrete
oplossingen kunt bedenken)
3. Gedrag veranderen: gedragstechnieken en een goede fit
Stap 1: Hulpvragen zijn vaak veelzijdig
Stap 2: Doelgedrag = concreet en zichtbaar gedrag waar je mensen heen wilt bewegen.
Voorbeeld: te breed: ‘gezonder leven’
Maak het filmbaar/waarneembaar: ‘Elke dag om 12:00 uur een appel eten’
Ander voorbeeld: te breed: ‘rouwen om mijn vrouw’
Maak het filmbaar/waarneembaar: ‘wanneer ik overvallen wordt door verdriet dan ga ik het
niet uit de weg’ (sluit aan bij rouwtaak 2; de pijn van het verlies ervaren)
Om gedrag te begrijpen is het handig om 2 principes te kennen van gedragsverandering:
1. Realistisch mensbeeld: Econs (volledig rationeel) vs Humans (mens kan niet alle
situaties helemaal doordenken en dus maken we vaak een keuze op gedrag dat
goed genoeg is. Heel veel gedrag gebeurt automatisch en onbewust. Als we alles
rationeel zouden benaderen dan hebben we heel veel cognitieve capaciteiten nodig
en dat is niet eindeloos.
2. Gedrag staat centraal: weten is nog geen doen. Informeren of bewustwording is
daarom vaak niet genoeg. Gedragsinzicht = verklaringen waarom iemand het
doelgedrag wel of niet vertoont. BV: wat drijft iemand, welke emoties, welke
omgeving, welke sociale relaties en welke gewoonten? Gedragsinzichten openen
deuren. Als je weet wat iemands gedrag veroorzaakt kun je daar goed op aansluiten
in je interventie.
Hoe kom je aan die inzichten? → komt in HC 2 aan bod.
Gedrag beter begrijpen: een stukje over rouw
Rouw kan gaan over alles wat je verliest. Bv ook de confrontatie van verlies van
gezondheid, ontslag, echtscheiding, falen op school, verlies van een belangrijk
levensperspectief. → Verlieskunde.
Een paar inzichten over rouw:
- ‘Verdriet overleven heeft meer te maken met herinneren dan met vergeten’. De
nadruk moet liggen op de relatie die blijft ipv de persoon die er niet meer is.
- Rouwarbeid = rouwen is een zware belasting voor lichaam en geest.
Misvattingen over rouw:
- ‘Tijd heelt alle wonden’
- ‘Verwerken’ (dat zou betekenen dat je het op een gegeven moment afsluit, maar dat
doe je niet)
, - ‘Je moet erover praten’ is niet voor iedereen een adequate boodschap. ‘Je moet het
beleven’ past soms beter.
4 Rouwtaken
1. De werkelijkheid van het verlies onder ogen zien.
2. De pijn van het verlies ervaren
3. Je aanpassen aan de wereld na dit verlies
4. Weer leren genieten en herinnering bewaren
Rouwtaken ipv fasen van rouw, omdat:
- taken impliceren actief, fasen impliceren passief
- taken lopen door elkaar heen, kun je opnieuw oppakken of verwerken, fasen
impliceren stadia die door moet met een begin en een eind.
Taak 1: De werkelijkheid van het verlies onder ogen zien
Verdoving heeft een waardevol doel: ontkennen van de realiteit is een poging om wat te
zwaar is op te schorten tot je het weer aankunt. Het is beter in kleine stapjes te absorberen.
Wat kan helpen?
- de overledene zien
- nauwkeurige informatie over wat er is gebeurd
- meerdere keren de mogelijkheid krijgen om je verhaal te doen
- je hebt een verstandelijke maar ook emotionele acceptatie van de dood nodig
- kinderen maken ook de taken van rouwarbeid door, maar zijn afhankelijk van wat
volwassenen erover weten
Taak 2: De pijn van het verlies ervaren
In de meeste gevallen zul je de pijn moeten doorgaan. Rouw is niet het voortdurend down
zijn maar het zijn tijdelijke en hevige pijnscheuten. In het begin erg vaak, na een paar weken
neemt de frequentie af. Individuele verschillen in de intensiteit van pijn.
Is het depressief of normaal dat je na 5 dagen niet aan het werk kunt of in de periode daarna
regelmatig fouten maakt? Het is normaal dat iemand na een bepaalde periode nog niet in
staat is zijn normale taken op te pakken.
Wat kan helpen?
- taak 2 vraagt soms om een pauze maar niet permanente uitstelling. Noodzakelijk om
niet volledig uitgeput te raken door pijn. Schuldgevoel: even je verdriet opzij zetten
kan schuldgevoel oproepen.
- door anderen: het onderwerp aanraken en de ander erover te laten praten. Niet
dwingen om erover te praten. Luister hoe het voelt ipv vertellen hoe een ander zich
moet voelen.
Taak 3: Aanpassen aan de wereld na verdriet
Aanpassing in drie domeinen:
1. Externe aanpassingen (verandering in dagelijks leven)
2. Interne aanpassingen (zelfgevoel)
3. Spirituele aanpassingen (kijk op de toekomst en geloof in het leven)
, Na een aantal maanden wordt de nieuwe realiteit duidelijk. Welke rollen heeft iemand
vervuld en betekend?
Wat kan helpen?
- idealiseren van de overledene is normaal; respecteer dit. Besef welk effect dit heeft
op anderen (bv. broertjes en zusjes van de overledene). Dit beeld wordt vaak na
verloop van tijd reëel.
- identificatie met de overledene is ook normaal (hobby’s / gewoonten overnemen etc)
→ Je aanpassen betekent herstel van een reëel beeld.
- Luister naar wat deze aanpassing betekent en welke moeilijkheden het met zich
meebrengt. Naasten zijn hierin belangrijk
- besef dat het verlies niet lichter maar zwaarder kan worden na maanden. De
werkelijkheid dringt nu ten volle door.
Taak 4: Herinneren en weer leren genieten
Niet loslaten maar anders leren vasthouden. Het einde van rouw betekent niet dat je de
band met de overledene breekt, maar dat je de persoon integreert in je leven en in je
netwerken, op een andere manier dan toen hij nog leefde. Je wilt het gemist en de rouw niet
echt kwijt. Het is het laatste wat je nog hebt.
Wat kan helpen?
- Deconstructie en reconstructie is nodig. Echt de aanpassing maken.
Deconstructie = verwachtingen en verlangens aanpassen aan de nieuwe situatie en het
opgeven van de verbondenheid die er voorheen was (dit betekent niet dat je iemand moet
vergeten).
Reconstructie = opnieuw een betekenisvol leven opbouwt met nieuwe verbondenheid,
waarvan je accepteert dat ze alleen innerlijk is.
- de overledene blijven herdenken
- vasthouden aan voorwerpen die verbinden
- vertellen over herinneringen
- praat met mensen die de overledene hebben gekend
- dit alles in reconstructie: een getransformeerde liefde voor de overledene
Overkoepelend: Wat kun je doen vanaf de zijlijn?
- mensen helpen door rouwtaken op te nemen
- besef dat rouwen zware arbeid is
- besef dat elk verdriet uniek is
- getuige zijn door: Meer observeren dan doen, meer luisteren dan spreken, meer
volgen dan leiden
Rouw transformeert. Ook in de positieve zin (je staat stil bij wat écht belangrijk is in het
leven, je neemt waarden over van degene etc).
Kwartiel 3
, Hoorcollege 3.1 - Introductie (rouw)
Gedragsverandering in 3 stappen:
1. Gedragsvraagstuk bepalen (wat is het vraagstuk)
2. Gedrag begrijpen: doelgedrag en gedragsinzichten (concreet zijn zodat je concrete
oplossingen kunt bedenken)
3. Gedrag veranderen: gedragstechnieken en een goede fit
Stap 1: Hulpvragen zijn vaak veelzijdig
Stap 2: Doelgedrag = concreet en zichtbaar gedrag waar je mensen heen wilt bewegen.
Voorbeeld: te breed: ‘gezonder leven’
Maak het filmbaar/waarneembaar: ‘Elke dag om 12:00 uur een appel eten’
Ander voorbeeld: te breed: ‘rouwen om mijn vrouw’
Maak het filmbaar/waarneembaar: ‘wanneer ik overvallen wordt door verdriet dan ga ik het
niet uit de weg’ (sluit aan bij rouwtaak 2; de pijn van het verlies ervaren)
Om gedrag te begrijpen is het handig om 2 principes te kennen van gedragsverandering:
1. Realistisch mensbeeld: Econs (volledig rationeel) vs Humans (mens kan niet alle
situaties helemaal doordenken en dus maken we vaak een keuze op gedrag dat
goed genoeg is. Heel veel gedrag gebeurt automatisch en onbewust. Als we alles
rationeel zouden benaderen dan hebben we heel veel cognitieve capaciteiten nodig
en dat is niet eindeloos.
2. Gedrag staat centraal: weten is nog geen doen. Informeren of bewustwording is
daarom vaak niet genoeg. Gedragsinzicht = verklaringen waarom iemand het
doelgedrag wel of niet vertoont. BV: wat drijft iemand, welke emoties, welke
omgeving, welke sociale relaties en welke gewoonten? Gedragsinzichten openen
deuren. Als je weet wat iemands gedrag veroorzaakt kun je daar goed op aansluiten
in je interventie.
Hoe kom je aan die inzichten? → komt in HC 2 aan bod.
Gedrag beter begrijpen: een stukje over rouw
Rouw kan gaan over alles wat je verliest. Bv ook de confrontatie van verlies van
gezondheid, ontslag, echtscheiding, falen op school, verlies van een belangrijk
levensperspectief. → Verlieskunde.
Een paar inzichten over rouw:
- ‘Verdriet overleven heeft meer te maken met herinneren dan met vergeten’. De
nadruk moet liggen op de relatie die blijft ipv de persoon die er niet meer is.
- Rouwarbeid = rouwen is een zware belasting voor lichaam en geest.
Misvattingen over rouw:
- ‘Tijd heelt alle wonden’
- ‘Verwerken’ (dat zou betekenen dat je het op een gegeven moment afsluit, maar dat
doe je niet)
, - ‘Je moet erover praten’ is niet voor iedereen een adequate boodschap. ‘Je moet het
beleven’ past soms beter.
4 Rouwtaken
1. De werkelijkheid van het verlies onder ogen zien.
2. De pijn van het verlies ervaren
3. Je aanpassen aan de wereld na dit verlies
4. Weer leren genieten en herinnering bewaren
Rouwtaken ipv fasen van rouw, omdat:
- taken impliceren actief, fasen impliceren passief
- taken lopen door elkaar heen, kun je opnieuw oppakken of verwerken, fasen
impliceren stadia die door moet met een begin en een eind.
Taak 1: De werkelijkheid van het verlies onder ogen zien
Verdoving heeft een waardevol doel: ontkennen van de realiteit is een poging om wat te
zwaar is op te schorten tot je het weer aankunt. Het is beter in kleine stapjes te absorberen.
Wat kan helpen?
- de overledene zien
- nauwkeurige informatie over wat er is gebeurd
- meerdere keren de mogelijkheid krijgen om je verhaal te doen
- je hebt een verstandelijke maar ook emotionele acceptatie van de dood nodig
- kinderen maken ook de taken van rouwarbeid door, maar zijn afhankelijk van wat
volwassenen erover weten
Taak 2: De pijn van het verlies ervaren
In de meeste gevallen zul je de pijn moeten doorgaan. Rouw is niet het voortdurend down
zijn maar het zijn tijdelijke en hevige pijnscheuten. In het begin erg vaak, na een paar weken
neemt de frequentie af. Individuele verschillen in de intensiteit van pijn.
Is het depressief of normaal dat je na 5 dagen niet aan het werk kunt of in de periode daarna
regelmatig fouten maakt? Het is normaal dat iemand na een bepaalde periode nog niet in
staat is zijn normale taken op te pakken.
Wat kan helpen?
- taak 2 vraagt soms om een pauze maar niet permanente uitstelling. Noodzakelijk om
niet volledig uitgeput te raken door pijn. Schuldgevoel: even je verdriet opzij zetten
kan schuldgevoel oproepen.
- door anderen: het onderwerp aanraken en de ander erover te laten praten. Niet
dwingen om erover te praten. Luister hoe het voelt ipv vertellen hoe een ander zich
moet voelen.
Taak 3: Aanpassen aan de wereld na verdriet
Aanpassing in drie domeinen:
1. Externe aanpassingen (verandering in dagelijks leven)
2. Interne aanpassingen (zelfgevoel)
3. Spirituele aanpassingen (kijk op de toekomst en geloof in het leven)
, Na een aantal maanden wordt de nieuwe realiteit duidelijk. Welke rollen heeft iemand
vervuld en betekend?
Wat kan helpen?
- idealiseren van de overledene is normaal; respecteer dit. Besef welk effect dit heeft
op anderen (bv. broertjes en zusjes van de overledene). Dit beeld wordt vaak na
verloop van tijd reëel.
- identificatie met de overledene is ook normaal (hobby’s / gewoonten overnemen etc)
→ Je aanpassen betekent herstel van een reëel beeld.
- Luister naar wat deze aanpassing betekent en welke moeilijkheden het met zich
meebrengt. Naasten zijn hierin belangrijk
- besef dat het verlies niet lichter maar zwaarder kan worden na maanden. De
werkelijkheid dringt nu ten volle door.
Taak 4: Herinneren en weer leren genieten
Niet loslaten maar anders leren vasthouden. Het einde van rouw betekent niet dat je de
band met de overledene breekt, maar dat je de persoon integreert in je leven en in je
netwerken, op een andere manier dan toen hij nog leefde. Je wilt het gemist en de rouw niet
echt kwijt. Het is het laatste wat je nog hebt.
Wat kan helpen?
- Deconstructie en reconstructie is nodig. Echt de aanpassing maken.
Deconstructie = verwachtingen en verlangens aanpassen aan de nieuwe situatie en het
opgeven van de verbondenheid die er voorheen was (dit betekent niet dat je iemand moet
vergeten).
Reconstructie = opnieuw een betekenisvol leven opbouwt met nieuwe verbondenheid,
waarvan je accepteert dat ze alleen innerlijk is.
- de overledene blijven herdenken
- vasthouden aan voorwerpen die verbinden
- vertellen over herinneringen
- praat met mensen die de overledene hebben gekend
- dit alles in reconstructie: een getransformeerde liefde voor de overledene
Overkoepelend: Wat kun je doen vanaf de zijlijn?
- mensen helpen door rouwtaken op te nemen
- besef dat rouwen zware arbeid is
- besef dat elk verdriet uniek is
- getuige zijn door: Meer observeren dan doen, meer luisteren dan spreken, meer
volgen dan leiden
Rouw transformeert. Ook in de positieve zin (je staat stil bij wat écht belangrijk is in het
leven, je neemt waarden over van degene etc).
