Mediation / Inhoudsopgave
Week 1 introductie mediation................................................................................................................ 2
Hoorcollege Maandag 2 februari: ...................................................................................................... 2
Hoofdstuk 1. Wat is mediation? ..................................................................................................... 2
Hoofdstuk 2. Mediation in Nederland ......................................................................................... 13
Hoofdstuk 3. Effectiviteit v.h. mediationproces – inzichten uit wettenschappelijk onderzoek . 19
Dick Allewein, ‘Tussen recht & vrede, mediation in de responsieve rechtstaat’........................ 22
Aantekeningen hoorcollege week 1: ................................................................................................ 30
Werkcollege Vrijdag 6 februari: ........................................................................................................ 34
Hoofdstuk 9: mediation proces in fasen .......................................................................................... 34
Week 2 De psychologie van conflict, escalatie en mediation .............................................................. 50
Hoorcollege Maandag 9 februari: .................................................................................................... 50
Hoofdstuk 4. Conflicten en hun dynamiek ....................................................................................... 50
Aantekeningen week 2 hoorcollege ................................................................................................. 66
Week 3 Mediation Proces – vaardigheden en attitude ....................................................................... 69
Aantekeningen hoorcollege week 3 ................................................................................................. 69
Werkgroep voorbereiding 20 augustus 2026 ................................................................................... 70
Week 4 De inzet van mediation bij arbeidsconflicten en bij conflicten met de overheid .................. 96
Week 5 Het proces van scheiden en Herstelrecht ............................................................................. 114
,Week 1 introductie mediation
Hoorcollege Maandag 2 februari:
- Wat is Mediation?
- Mediation in Nederland
- Effectiviteit van het mediationproces – inzichten uit wettenschappelijke
onderzoek
Literatuur voorbereiding:
- Handboek Mediation: Hoofdstuk 1, 2 en 3
- Dick Allewijn, Tussen recht en vrede, mediation in de responsieve
rechtstaat, oratie VU 2018.
Hoofdstuk 1. Wat is mediation?
- Dick Bonenkamp en Hugo Prein
Mediation is een specifieke methode waarbij een formele derde partij
intervenieert in een conflict tussen twee of meerdere partijen.
Twee manieren waarop mediation kan plaatsvinden:
- partijen helpen bij hun onderhandelingen om tot een oplossing te komen
(par. 1.1) en
- partijen met elkaar in gesprek brengen, normaliseren van verhoudingen
en emotioneel herstel (par. 1.2).
- We analyseren daarna waarin beide manieren van elkaar verschillen en
overeenkomen en achterhalen zo wat mediation in wezen inhoudt (par.
1.3).
,1.1 Partijen helpen bij hun onderhandelingen om tot een oplossing te komen
- Dick Bonenkamp
Twee onderhandelingsstijlen:
- Positioneel
- Principieel (de Harvardmethode)
Positioneel onderhandelen – kernsamenvatting
Positioneel onderhandelen is een klassieke, competitieve
onderhandelingsvorm waarin partijen hun wensen vertalen in standpunten,
posities en eisen en proberen deze zoveel mogelijk door te drukken. Het doel is
maximalisatie van eigen voordeel, vaak ten koste van de ander.
1. Vasthouden aan posities
Partijen formuleren vaste posities en eisen en verdedigen die zo lang mogelijk.
Argumenten fungeren als wapens om de eigen positie te versterken, niet om
gezamenlijk inzicht te krijgen in wat er werkelijk speelt.
2. Competitieve benadering
Het onderhandelingsproces wordt gezien als een strijd waarin winst voor de
één verlies voor de ander betekent (zero-sum thinking). De focus ligt op de ik-
positie, niet op samenwerking of gezamenlijke waardecreatie.
3. Focus op concessies
Onderhandelen bestaat vooral uit het afdwingen en uitruilen van concessies.
Iedere toegeving wordt ervaren als verlies en partijen proberen de ander zo ver
mogelijk te laten bewegen.
4. Beperkte aandacht voor belangen
Er is weinig oog voor de onderliggende belangen en behoeften achter de
posities. Hierdoor blijven creatieve of win-winoplossingen vaak buiten beeld.
Slot
Positioneel onderhandelen kan effectief zijn bij duidelijke machtsverhoudingen
of beperkte onderhandelingsruimte, maar leidt vaak tot impasses, vijandigheid
en suboptimale uitkomsten. Wie ruimte zoekt voor samenwerking en
, creativiteit, kiest eerder voor principieel onderhandelen (Harvardmethode)
met focus op belangen en win-winresultaten
Principieel onderhandelen – Harvardmethode (kernsamenvatting)
De Harvard-onderhandelingsmethode is een belangengerichte en
coöperatieve onderhandelingsbenadering die gericht is op win-winresultaten
en duurzame overeenkomsten. De methode vraagt om professionaliteit,
empathie en een hoog abstraheringsvermogen en werkt alleen als beide
partijen bereid zijn haar toe te passen (it takes two to tango).
1. Scheid de mensen van het probleem
De persoonlijke relatie en emoties worden losgekoppeld van de inhoud van het
conflict. Het probleem wordt gezamenlijk aangepakt, zonder jij-bakken, op de
persoon spelen of escalatie van perceptieconflicten.
2. Richt je op belangen, niet op posities
De focus ligt op onderliggende belangen en behoeften in plaats van op
vaststaande standpunten. Belangen zijn abstracter en bieden ruimte voor
meervoudige oplossingsrichtingen en creatieve afspraken.
3. Zoek naar opties voor wederzijds voordeel
Partijen genereren samen meerdere opties voordat zij beslissen. Door
samenwerking ontstaat waardecreatie en zijn win-winoplossingen mogelijk in
plaats van zero-sum-uitkomsten.
4. Gebruik objectieve criteria
Besluiten worden gebaseerd op objectieve, onafhankelijke en gezamenlijk
aanvaarde criteria (zoals normen, standaarden of marktgegevens). Dit
voorkomt machtsstrijd en vergroot de ervaren fairness van de uitkomst.
Slot
Principieel onderhandelen is niet soft, maar juist inhoudelijk sterk en
gestructureerd. Het mislukt echter snel wanneer één partij positioneel blijft
onderhandelen: in dat geval wint vaak de riek van de floret en verdwijnt de
verre horizon van gezamenlijke winst uit beeld.
Neiging tot posities, streven naar principes
Mensen die in een conflict emotioneel betrokken zijn en geen kennis hebben
van onderhandelen, denken instinctief positioneel: ik heb gelijk en de ander
Week 1 introductie mediation................................................................................................................ 2
Hoorcollege Maandag 2 februari: ...................................................................................................... 2
Hoofdstuk 1. Wat is mediation? ..................................................................................................... 2
Hoofdstuk 2. Mediation in Nederland ......................................................................................... 13
Hoofdstuk 3. Effectiviteit v.h. mediationproces – inzichten uit wettenschappelijk onderzoek . 19
Dick Allewein, ‘Tussen recht & vrede, mediation in de responsieve rechtstaat’........................ 22
Aantekeningen hoorcollege week 1: ................................................................................................ 30
Werkcollege Vrijdag 6 februari: ........................................................................................................ 34
Hoofdstuk 9: mediation proces in fasen .......................................................................................... 34
Week 2 De psychologie van conflict, escalatie en mediation .............................................................. 50
Hoorcollege Maandag 9 februari: .................................................................................................... 50
Hoofdstuk 4. Conflicten en hun dynamiek ....................................................................................... 50
Aantekeningen week 2 hoorcollege ................................................................................................. 66
Week 3 Mediation Proces – vaardigheden en attitude ....................................................................... 69
Aantekeningen hoorcollege week 3 ................................................................................................. 69
Werkgroep voorbereiding 20 augustus 2026 ................................................................................... 70
Week 4 De inzet van mediation bij arbeidsconflicten en bij conflicten met de overheid .................. 96
Week 5 Het proces van scheiden en Herstelrecht ............................................................................. 114
,Week 1 introductie mediation
Hoorcollege Maandag 2 februari:
- Wat is Mediation?
- Mediation in Nederland
- Effectiviteit van het mediationproces – inzichten uit wettenschappelijke
onderzoek
Literatuur voorbereiding:
- Handboek Mediation: Hoofdstuk 1, 2 en 3
- Dick Allewijn, Tussen recht en vrede, mediation in de responsieve
rechtstaat, oratie VU 2018.
Hoofdstuk 1. Wat is mediation?
- Dick Bonenkamp en Hugo Prein
Mediation is een specifieke methode waarbij een formele derde partij
intervenieert in een conflict tussen twee of meerdere partijen.
Twee manieren waarop mediation kan plaatsvinden:
- partijen helpen bij hun onderhandelingen om tot een oplossing te komen
(par. 1.1) en
- partijen met elkaar in gesprek brengen, normaliseren van verhoudingen
en emotioneel herstel (par. 1.2).
- We analyseren daarna waarin beide manieren van elkaar verschillen en
overeenkomen en achterhalen zo wat mediation in wezen inhoudt (par.
1.3).
,1.1 Partijen helpen bij hun onderhandelingen om tot een oplossing te komen
- Dick Bonenkamp
Twee onderhandelingsstijlen:
- Positioneel
- Principieel (de Harvardmethode)
Positioneel onderhandelen – kernsamenvatting
Positioneel onderhandelen is een klassieke, competitieve
onderhandelingsvorm waarin partijen hun wensen vertalen in standpunten,
posities en eisen en proberen deze zoveel mogelijk door te drukken. Het doel is
maximalisatie van eigen voordeel, vaak ten koste van de ander.
1. Vasthouden aan posities
Partijen formuleren vaste posities en eisen en verdedigen die zo lang mogelijk.
Argumenten fungeren als wapens om de eigen positie te versterken, niet om
gezamenlijk inzicht te krijgen in wat er werkelijk speelt.
2. Competitieve benadering
Het onderhandelingsproces wordt gezien als een strijd waarin winst voor de
één verlies voor de ander betekent (zero-sum thinking). De focus ligt op de ik-
positie, niet op samenwerking of gezamenlijke waardecreatie.
3. Focus op concessies
Onderhandelen bestaat vooral uit het afdwingen en uitruilen van concessies.
Iedere toegeving wordt ervaren als verlies en partijen proberen de ander zo ver
mogelijk te laten bewegen.
4. Beperkte aandacht voor belangen
Er is weinig oog voor de onderliggende belangen en behoeften achter de
posities. Hierdoor blijven creatieve of win-winoplossingen vaak buiten beeld.
Slot
Positioneel onderhandelen kan effectief zijn bij duidelijke machtsverhoudingen
of beperkte onderhandelingsruimte, maar leidt vaak tot impasses, vijandigheid
en suboptimale uitkomsten. Wie ruimte zoekt voor samenwerking en
, creativiteit, kiest eerder voor principieel onderhandelen (Harvardmethode)
met focus op belangen en win-winresultaten
Principieel onderhandelen – Harvardmethode (kernsamenvatting)
De Harvard-onderhandelingsmethode is een belangengerichte en
coöperatieve onderhandelingsbenadering die gericht is op win-winresultaten
en duurzame overeenkomsten. De methode vraagt om professionaliteit,
empathie en een hoog abstraheringsvermogen en werkt alleen als beide
partijen bereid zijn haar toe te passen (it takes two to tango).
1. Scheid de mensen van het probleem
De persoonlijke relatie en emoties worden losgekoppeld van de inhoud van het
conflict. Het probleem wordt gezamenlijk aangepakt, zonder jij-bakken, op de
persoon spelen of escalatie van perceptieconflicten.
2. Richt je op belangen, niet op posities
De focus ligt op onderliggende belangen en behoeften in plaats van op
vaststaande standpunten. Belangen zijn abstracter en bieden ruimte voor
meervoudige oplossingsrichtingen en creatieve afspraken.
3. Zoek naar opties voor wederzijds voordeel
Partijen genereren samen meerdere opties voordat zij beslissen. Door
samenwerking ontstaat waardecreatie en zijn win-winoplossingen mogelijk in
plaats van zero-sum-uitkomsten.
4. Gebruik objectieve criteria
Besluiten worden gebaseerd op objectieve, onafhankelijke en gezamenlijk
aanvaarde criteria (zoals normen, standaarden of marktgegevens). Dit
voorkomt machtsstrijd en vergroot de ervaren fairness van de uitkomst.
Slot
Principieel onderhandelen is niet soft, maar juist inhoudelijk sterk en
gestructureerd. Het mislukt echter snel wanneer één partij positioneel blijft
onderhandelen: in dat geval wint vaak de riek van de floret en verdwijnt de
verre horizon van gezamenlijke winst uit beeld.
Neiging tot posities, streven naar principes
Mensen die in een conflict emotioneel betrokken zijn en geen kennis hebben
van onderhandelen, denken instinctief positioneel: ik heb gelijk en de ander
