Notarieel Internationaal Privaatrecht
Prof. Dr. Mathieu
1
, LES 1
Hoofdstuk 1. Beginselen IPR
Rechtstak die in een situatie met IR elementen zal uitmaken welke RB van welk land bevoegd is, welk recht van
welk land toepasselijk is, en of andere landen die rechterlijke uitspraak evt. zullen erkennen en uitvoeren
– Het is vnl. conflictenrecht: vermijden dat we vaak naar RB moeten stappen
BV: Italiaan komt in LUX werken en in BE wonen. Heeft een OG in LUX en BE en geld op de bank in BE. Hij is
gehuwd in Parijs met een Spaanse zonder HC en willen weten welk stelsel van toepassing is. Hij heeft 3 kinderen
en wil er één van onterven bij testament. Hij komt langs bij de notaris in Brussel. Je kan u de vraag stellen: welk
HVR en erfrecht van toepassing? Soms is tijdsdynamiek van belang: wanneer is hij gehuwd, want regels kunnen
soms wijzigen en cours de route. Hoe begin je hieraan als rechter? 1° Plaats huwelijk? 2° Gewone verblijfplek?
3° Welke rechter is bevoegd: hij zal zijn bevoegdheid onderzoeken + eigen IPR-regels toepassen
BV: 2 Belgen huwen in BE en kopen in BE iets aan. Oké maar erna verhuizen ze naar FR en kopen daar iets of bv.
erna verhuizen naar SP. Je moet u dan altijd de vraag stellen: wat ga je erna doen, blijf je in BE?
IPR? Wanneer er een bestaand extraneïteiselement in de kiem aanwezig is. Dat zijn potentiële
aanknopingspunten met buitenlandse rechtsstelsels die kunnen ontstaan bij een potentieel juridisch conflict
• BV: nationaliteit wijzigt, gewone verblijfplaats naar buitenland, één van u erfgenaam gaat in buitenland
wonen
• Oplossen door clausules/RK toevoegen: om te vermijden dat regels die we zijn overeengekomen,
plots niet meer van toepassing zouden zijn.
Hoe los ik cases op als notaris/rechter? BV: twee Afghanen in 2003 daar gehuwd, verblijven al jaren in BE,
wensen een OG aan te kopen in VL. Zij krijgen lening VL-Woningfonds. Notaris maakt akte op. Evt. in BE: BE-
rechter gaat bevoegdheid onderzoeken: als bevoegd, dan kijken naar zijn toepasselijke IPR-regels: ofwel
huwelijks-VO ofwel oude regels (afhankelijk datum huwelijk) en dan kan je tot TPR komen en dan bepalen of
men gehuwd is onder SVG of GEM.
Afdeling 1. Methode
Klassiek IPR: Drietrapsraket doorlopen om IPR-probleem op te lossen:
1. Wat is de forumstaat: rechter die zijn bevoegdheid onderzoeken en kijken ‘ben ik als rechter bevoegd?
2. Welke zijn de IPR-verwijzingsregels van de forumstaat?
3. Erna analyseren welk materieel recht wordt door de verwijzingsregels aangeduid
= Notarieel IPR: Hoe moet notaris hiermee omgaan om rechtszekere aktes op te maken en adviezen
te geven? Moet zijn akte opmaken en keuze maken of mensen onder bepaald stelsel zijn getrouwd en
moet in akte juiste info vermelden.
Afdeling 2. Bronnen IPR
Relevante bevoegdheidsvraagstukken en verwijzingsregels worden geregeld in bronnen IPR, nl. het WIPR (2004)
+ bilaterale en multilaterale regels (verdragen/protocollen/communautaire akten)
• Voor 2004: verspreide nationale wetgeving + RS als bron van recht + verdragsrecht (bilateraal en
multilateraal) = beperkte Europese input
• Sinds WIPR: enorme toevloed aan EU-regelgeving, iets teveel en iets te omslachtig, maar we moeten
het er voorlopig mee doen
Afdeling 3. Hierarchie der normen
Onderscheid in rang en hiërarchie tussen verschillende nationale of supranationale verwijzingsregels:
Art 2 WIPR: Onder voorbehoud van toepassing IR-verdragen, van het recht van de EU of van bepalingen in
bijzondere wetten, regelt deze wet voor IR-gevallen bevoegdheid BE-rechters + aanwijzing TPR + voorwaarden
voor de uitwerking in BE van buitenlandse rechterlijke beslissingen en authentieke akten in burgerlijke zaken en
in handelszaken.
– Het is niet omdat we nationale regelgeving hebben, dat EU-VO geen prioriteit hebben. We gaan uit van
voorrang IR. Sommige landen vinden inmenging Europa niet fijn. Wij aanvaarden het wel, staat in art. 2
WIPR: voorrang IR recht aanvaarden.
Afdeling 4. Hoe werkt het conflictenrecht
2
,Verwijzingsregel/conflictenregel: basistechniek voor het inroepen van een bepaalde landswet in het
behandelde geschil. Het lost niet per se de rechtstoestand onmiddellijk op, maar het lost een conflict van
wetten op door een land te kiezen waarvan de nationale wet materieel bevoegd geacht wordt.
– Wegwijzer naar het TPR: als bepaalde situatie zich voordoet, is dat uw pijl om te komen bij het TPR
Verwijzingsregel: zijn ‘neutraal’ of ‘blind’, omdat bij voorbaat niet is geweten of in het aangewezen nationaal
rechtstelsel één of ander belang de voorkeur zal krijgen.
Ze zijn niet volledig blind:
1. Sommige zijn zo geformuleerd daar er een beleid uit blijkt: was een zoektocht naar het recht
waarmee de meest betekenisvolle band bestaat, bv. factoren als nationaliteit, gewone
verblijfplaats, woonplaats, ligging goederen, criteria van de nauwste band (ook al blijkt dat er een
nauwere band is met ander forum, dan wel prioriteit geven aan nauwste band = goed initiatief van
Europa)
2. Rechter kan enigszins naar een resultaat ‘sturen’ en met materiële overwegingen rekening houden
door een gamma van technieken zoals bv. OO-exceptie, uitzonderingsclausules, kwalificatie,….
Soorten:
1. Unilateraal: die zeggen dat het eigen recht bepaalde relaties regelt
2. Multilateraal: die in abstracte vorm zeggen welk nationaal recht regelgevend is, ofwel het eigen recht
van de wetgever die uitvaardigt ofwel een buitenlands recht
Opbouw verwijzingsregel: er zijn 3 componenten in de verwijzingsregel
De te beoordelen feitelijke situatie of rechtsverhouding
Dat is het bindingselement/aanknopingsfactor met een bepaald land: d.w.z. onder de diverse
aanknopingspunten de doorslaggevende aankopingsfactor
Het materiële voorwerp van de conflictenregel, m.n. de aanknopingscategorie: het van regelingen dan
m.b.t. de bepaalde rechtsverhouding in diverse rechtsordes voorkomt
M.b.t. een bepaadde rechtsverhouding wordt verwezen naar een bepaald land voor een bepaald #beslissingen.
De eerste component duidt het voorval of de verhouding aan. De 2 e component geeft in een synthetische en
abstracte regel van allocatie het geografisch zwaartepunt aan. De 3 e heeft betrekking op toepassingsgebied
verwijzingsregel.
– BV: art 26 HUW-VO: 1. Bij gebreke rechtskeuze-OVK cf. art. 22, is op het HVR het recht van toepassing
van de staat:
1. Waar echtgenoten na huwelijkssluiting hun 1e gewone gem. verblijfplaats hebben
2. Of bij gebrek daarvan waar ze beide op tijdstip huwelijkssluiting de nationaliteit bezitten
3. Of bij gebrek daaran waar ze op tijdstip huwelijkssluiting de nauwste band hebben, met
inachtneming van alle omstandigheden.
BV: Belg met verblijfplaats in FR koopt OG aan in BE. Hij gaat naar zijn lokale bank om een krediet aan te gaan
met hypotheekvestiging op Belgische OG: hoe verwijzingsregel opstellen – hoe aanknopen? Ligging OG, het is
vnl. als je Belgisch OG aanknoopt dat je dat koppelt met recht dat in dat land geldt voor OG.
BV: Duitser overlijdt, maar verbleef in BE en had OG in DL/FR/BE/ZW + rekeningen in die landen.
Aanknopingsfactor voor recht op NAL? Laatste verblijfplaats: connectie opgebouwd met land, vermogen
opgebouwd, kinderen wonen daar,... Moeilijke is dat je met andere vermogensbestanddelen zit bv. Duitse
onderneming, OG in FR, DL: ook vereven volgens BE erfrecht? Risico van Franse, Duitse, Zwitserse boedel is dat
er tegenstrijdigheden in het verhaal zouden binnenslepen. Vroeger: OG volgens plaats ligging, maar Europa zei
dat het zorgde voor niet compatibele zaken, dus nood aan stroomlijnen.
Oud art. 78 WIPR: §1. Erfopvolging beheerst door het recht van de staat op wiens grondgebied, de overledene
bij zijn overlijden zijn gewone verblijfplaats had. §2. Vererving OG beheerst door recht staat op wiens
grondgebied het onroerend goed is gelegen.
Thans Erfrechtverordening – eenheidsbehandeling = recht gewone verblijfplaats
Verwijzingsregel wijzigt soms in tijd, of wanneer het perspectief anders geschouderd wordt (nationaal
= Europees). Laatste 30J is men veel mobieler geworden:
3
, Opbouw verwijzingsregel kan getuigen van een eigen materieelrechtelijk doel: bv. door de keuze van de
aanknopingsfactuur. Of door bv. de structuur en formulering van de conflictenregel.
BV: distributieve verwijzing: vergt raadpleging van >1 wetenstelsel
BV: alternatieve verwijzingsregels: juridische bescherming zoeken in één of ander substantieel recht in
diverse rechtsstelsels met een relatief belangrijke binding
BV: verwijzingsladder: trapsgewijze normering ‘als dit zich voordoet, en anders trapje lager’ = vaak
verwijzingsladders met getrapte aanknoping
Conflictenregels: tussen dwingend voorgeschreven (ene uiterste) over beperkte tot maximale wilsvrijheid (lex
voluntatis) (andere uiterste) in de bepaling TPR
Wilsautonomie komt op bijzondere wijze tussen in het verwijzingsrecht: voor cct-recht is het
toegelaten dat partijen zelf vrij de wet kiezen, maar soms wordt binnen een verwijzingsregel de
mogelijkheid geboden om een aanknoping met een bepaald land te kiezen (bv. huwelijk/ES/erfrecht)
of om een aanknoping buiten spel te stellen
Wilsvrijheid: kiezen welk recht je toepast op contractuele relatie = bv. je koopt OG en je wil Braziliaans
recht = niet steeds handig: afweging door beleidsmaker: laten we de mensen volledig vrij of gaan we
stroomlijnen? Nog niet toegelaten.
§1 Werking conflictenrecht
Als er wordt verwezen naar bepaald TPR: enkel kijken naar materiele regels of ook naar IPR-regels en op die
manier terugverwijzing naar ons land kunnen accepteren? Vroeger in RS werd er soms toepassing van gemaakt.
Men gaat het nu wel proberen terugdringen.
1. Positief conflict: 2 landen beoordelen eigen materieel recht toe te passen
2. Negatief conflict tussen verwijzingsregels: land A wijst recht land B en omgekeerd
= VRAAG: wanneer verwijzingsregel naar wet bepaald land verwijst en het IPR van dat land verwijst
naar ander land, moet je met die 2e verwijzingsregel rekening houden, m.a.w. of we herverwijzen?
Terugverwijzing of doorverwijzing: ‘renvoi’
Terugverwijzing: renvoi simple = ‘terugwijzing naar ons eigen land aanvaarden’
Doorverwijzing naar een 3e land: renvoi au second degré = ‘of laten verwijzen naar een 3 e land’
Principe: verwijzing naar een bepaald TPR, ook het IPR van dat recht.
Indien dat IPR terugverwees of doorverwees: renvoi
WIPR: frequent aanvaard en toegepast o.m. door HVC (vaak als principe toegepast bij grote erfenissen)
HVC Forgo arrest: eerst naar nationale wet verwezen, maar omdat in BE gehuwd en in BE woonden, en
omdat het Brits IPR verwees naar de wet van de woonplaats, mochten de Belgische ES-gronden
worden toegepast.
§2 Terug- of doorverwijzing
WIPR: verwijzing naar het TPR omvat niet de IPR-regels = geen renvoi, meer tenzij er een uitzondering op
bepaald wordt.
Supranationale wetgeving: nauwelijks renvoi
Kenschetsend: van zodra specifieke legiferatie, terugdringen renvoi.
Art. 16 WIPR (herverwijzing): ‘In de zin van deze wet en behoudens bijzondere bepalingen worden onder het
recht van een Staat de rechtsregels van die Staat verstaan met uitsluiting van de regels van het IPR’.
In art. 34 §1 lid 2 WIPR zijn er 3 uitzonderingen: hier terugverwijzing wel geaccepteerd
Inzake de bekwaamheid: maar dan wel beperkt tot de restcategorie die in het wetboek geen meer
specfieke regeling krijgt; wat uitkomt op de vraag naar de mederjarigheid – accepteren we een
terugverwijzing in de eerste graad, en met name naar BE-recht = bekwaamheid geregeld door BE-recht
indien buitenlands recht daarnaar verwijst, oud art 110, lid 2 WIPR en oud art 78,§2 WIPR
Inzake erfenissen wanneer een vreemde locale wet bij de ligging van een OG zelf verwijst naar het
recht van de woonplaats van de overledene (art 78, §2 WIPR)
4
Prof. Dr. Mathieu
1
, LES 1
Hoofdstuk 1. Beginselen IPR
Rechtstak die in een situatie met IR elementen zal uitmaken welke RB van welk land bevoegd is, welk recht van
welk land toepasselijk is, en of andere landen die rechterlijke uitspraak evt. zullen erkennen en uitvoeren
– Het is vnl. conflictenrecht: vermijden dat we vaak naar RB moeten stappen
BV: Italiaan komt in LUX werken en in BE wonen. Heeft een OG in LUX en BE en geld op de bank in BE. Hij is
gehuwd in Parijs met een Spaanse zonder HC en willen weten welk stelsel van toepassing is. Hij heeft 3 kinderen
en wil er één van onterven bij testament. Hij komt langs bij de notaris in Brussel. Je kan u de vraag stellen: welk
HVR en erfrecht van toepassing? Soms is tijdsdynamiek van belang: wanneer is hij gehuwd, want regels kunnen
soms wijzigen en cours de route. Hoe begin je hieraan als rechter? 1° Plaats huwelijk? 2° Gewone verblijfplek?
3° Welke rechter is bevoegd: hij zal zijn bevoegdheid onderzoeken + eigen IPR-regels toepassen
BV: 2 Belgen huwen in BE en kopen in BE iets aan. Oké maar erna verhuizen ze naar FR en kopen daar iets of bv.
erna verhuizen naar SP. Je moet u dan altijd de vraag stellen: wat ga je erna doen, blijf je in BE?
IPR? Wanneer er een bestaand extraneïteiselement in de kiem aanwezig is. Dat zijn potentiële
aanknopingspunten met buitenlandse rechtsstelsels die kunnen ontstaan bij een potentieel juridisch conflict
• BV: nationaliteit wijzigt, gewone verblijfplaats naar buitenland, één van u erfgenaam gaat in buitenland
wonen
• Oplossen door clausules/RK toevoegen: om te vermijden dat regels die we zijn overeengekomen,
plots niet meer van toepassing zouden zijn.
Hoe los ik cases op als notaris/rechter? BV: twee Afghanen in 2003 daar gehuwd, verblijven al jaren in BE,
wensen een OG aan te kopen in VL. Zij krijgen lening VL-Woningfonds. Notaris maakt akte op. Evt. in BE: BE-
rechter gaat bevoegdheid onderzoeken: als bevoegd, dan kijken naar zijn toepasselijke IPR-regels: ofwel
huwelijks-VO ofwel oude regels (afhankelijk datum huwelijk) en dan kan je tot TPR komen en dan bepalen of
men gehuwd is onder SVG of GEM.
Afdeling 1. Methode
Klassiek IPR: Drietrapsraket doorlopen om IPR-probleem op te lossen:
1. Wat is de forumstaat: rechter die zijn bevoegdheid onderzoeken en kijken ‘ben ik als rechter bevoegd?
2. Welke zijn de IPR-verwijzingsregels van de forumstaat?
3. Erna analyseren welk materieel recht wordt door de verwijzingsregels aangeduid
= Notarieel IPR: Hoe moet notaris hiermee omgaan om rechtszekere aktes op te maken en adviezen
te geven? Moet zijn akte opmaken en keuze maken of mensen onder bepaald stelsel zijn getrouwd en
moet in akte juiste info vermelden.
Afdeling 2. Bronnen IPR
Relevante bevoegdheidsvraagstukken en verwijzingsregels worden geregeld in bronnen IPR, nl. het WIPR (2004)
+ bilaterale en multilaterale regels (verdragen/protocollen/communautaire akten)
• Voor 2004: verspreide nationale wetgeving + RS als bron van recht + verdragsrecht (bilateraal en
multilateraal) = beperkte Europese input
• Sinds WIPR: enorme toevloed aan EU-regelgeving, iets teveel en iets te omslachtig, maar we moeten
het er voorlopig mee doen
Afdeling 3. Hierarchie der normen
Onderscheid in rang en hiërarchie tussen verschillende nationale of supranationale verwijzingsregels:
Art 2 WIPR: Onder voorbehoud van toepassing IR-verdragen, van het recht van de EU of van bepalingen in
bijzondere wetten, regelt deze wet voor IR-gevallen bevoegdheid BE-rechters + aanwijzing TPR + voorwaarden
voor de uitwerking in BE van buitenlandse rechterlijke beslissingen en authentieke akten in burgerlijke zaken en
in handelszaken.
– Het is niet omdat we nationale regelgeving hebben, dat EU-VO geen prioriteit hebben. We gaan uit van
voorrang IR. Sommige landen vinden inmenging Europa niet fijn. Wij aanvaarden het wel, staat in art. 2
WIPR: voorrang IR recht aanvaarden.
Afdeling 4. Hoe werkt het conflictenrecht
2
,Verwijzingsregel/conflictenregel: basistechniek voor het inroepen van een bepaalde landswet in het
behandelde geschil. Het lost niet per se de rechtstoestand onmiddellijk op, maar het lost een conflict van
wetten op door een land te kiezen waarvan de nationale wet materieel bevoegd geacht wordt.
– Wegwijzer naar het TPR: als bepaalde situatie zich voordoet, is dat uw pijl om te komen bij het TPR
Verwijzingsregel: zijn ‘neutraal’ of ‘blind’, omdat bij voorbaat niet is geweten of in het aangewezen nationaal
rechtstelsel één of ander belang de voorkeur zal krijgen.
Ze zijn niet volledig blind:
1. Sommige zijn zo geformuleerd daar er een beleid uit blijkt: was een zoektocht naar het recht
waarmee de meest betekenisvolle band bestaat, bv. factoren als nationaliteit, gewone
verblijfplaats, woonplaats, ligging goederen, criteria van de nauwste band (ook al blijkt dat er een
nauwere band is met ander forum, dan wel prioriteit geven aan nauwste band = goed initiatief van
Europa)
2. Rechter kan enigszins naar een resultaat ‘sturen’ en met materiële overwegingen rekening houden
door een gamma van technieken zoals bv. OO-exceptie, uitzonderingsclausules, kwalificatie,….
Soorten:
1. Unilateraal: die zeggen dat het eigen recht bepaalde relaties regelt
2. Multilateraal: die in abstracte vorm zeggen welk nationaal recht regelgevend is, ofwel het eigen recht
van de wetgever die uitvaardigt ofwel een buitenlands recht
Opbouw verwijzingsregel: er zijn 3 componenten in de verwijzingsregel
De te beoordelen feitelijke situatie of rechtsverhouding
Dat is het bindingselement/aanknopingsfactor met een bepaald land: d.w.z. onder de diverse
aanknopingspunten de doorslaggevende aankopingsfactor
Het materiële voorwerp van de conflictenregel, m.n. de aanknopingscategorie: het van regelingen dan
m.b.t. de bepaalde rechtsverhouding in diverse rechtsordes voorkomt
M.b.t. een bepaadde rechtsverhouding wordt verwezen naar een bepaald land voor een bepaald #beslissingen.
De eerste component duidt het voorval of de verhouding aan. De 2 e component geeft in een synthetische en
abstracte regel van allocatie het geografisch zwaartepunt aan. De 3 e heeft betrekking op toepassingsgebied
verwijzingsregel.
– BV: art 26 HUW-VO: 1. Bij gebreke rechtskeuze-OVK cf. art. 22, is op het HVR het recht van toepassing
van de staat:
1. Waar echtgenoten na huwelijkssluiting hun 1e gewone gem. verblijfplaats hebben
2. Of bij gebrek daarvan waar ze beide op tijdstip huwelijkssluiting de nationaliteit bezitten
3. Of bij gebrek daaran waar ze op tijdstip huwelijkssluiting de nauwste band hebben, met
inachtneming van alle omstandigheden.
BV: Belg met verblijfplaats in FR koopt OG aan in BE. Hij gaat naar zijn lokale bank om een krediet aan te gaan
met hypotheekvestiging op Belgische OG: hoe verwijzingsregel opstellen – hoe aanknopen? Ligging OG, het is
vnl. als je Belgisch OG aanknoopt dat je dat koppelt met recht dat in dat land geldt voor OG.
BV: Duitser overlijdt, maar verbleef in BE en had OG in DL/FR/BE/ZW + rekeningen in die landen.
Aanknopingsfactor voor recht op NAL? Laatste verblijfplaats: connectie opgebouwd met land, vermogen
opgebouwd, kinderen wonen daar,... Moeilijke is dat je met andere vermogensbestanddelen zit bv. Duitse
onderneming, OG in FR, DL: ook vereven volgens BE erfrecht? Risico van Franse, Duitse, Zwitserse boedel is dat
er tegenstrijdigheden in het verhaal zouden binnenslepen. Vroeger: OG volgens plaats ligging, maar Europa zei
dat het zorgde voor niet compatibele zaken, dus nood aan stroomlijnen.
Oud art. 78 WIPR: §1. Erfopvolging beheerst door het recht van de staat op wiens grondgebied, de overledene
bij zijn overlijden zijn gewone verblijfplaats had. §2. Vererving OG beheerst door recht staat op wiens
grondgebied het onroerend goed is gelegen.
Thans Erfrechtverordening – eenheidsbehandeling = recht gewone verblijfplaats
Verwijzingsregel wijzigt soms in tijd, of wanneer het perspectief anders geschouderd wordt (nationaal
= Europees). Laatste 30J is men veel mobieler geworden:
3
, Opbouw verwijzingsregel kan getuigen van een eigen materieelrechtelijk doel: bv. door de keuze van de
aanknopingsfactuur. Of door bv. de structuur en formulering van de conflictenregel.
BV: distributieve verwijzing: vergt raadpleging van >1 wetenstelsel
BV: alternatieve verwijzingsregels: juridische bescherming zoeken in één of ander substantieel recht in
diverse rechtsstelsels met een relatief belangrijke binding
BV: verwijzingsladder: trapsgewijze normering ‘als dit zich voordoet, en anders trapje lager’ = vaak
verwijzingsladders met getrapte aanknoping
Conflictenregels: tussen dwingend voorgeschreven (ene uiterste) over beperkte tot maximale wilsvrijheid (lex
voluntatis) (andere uiterste) in de bepaling TPR
Wilsautonomie komt op bijzondere wijze tussen in het verwijzingsrecht: voor cct-recht is het
toegelaten dat partijen zelf vrij de wet kiezen, maar soms wordt binnen een verwijzingsregel de
mogelijkheid geboden om een aanknoping met een bepaald land te kiezen (bv. huwelijk/ES/erfrecht)
of om een aanknoping buiten spel te stellen
Wilsvrijheid: kiezen welk recht je toepast op contractuele relatie = bv. je koopt OG en je wil Braziliaans
recht = niet steeds handig: afweging door beleidsmaker: laten we de mensen volledig vrij of gaan we
stroomlijnen? Nog niet toegelaten.
§1 Werking conflictenrecht
Als er wordt verwezen naar bepaald TPR: enkel kijken naar materiele regels of ook naar IPR-regels en op die
manier terugverwijzing naar ons land kunnen accepteren? Vroeger in RS werd er soms toepassing van gemaakt.
Men gaat het nu wel proberen terugdringen.
1. Positief conflict: 2 landen beoordelen eigen materieel recht toe te passen
2. Negatief conflict tussen verwijzingsregels: land A wijst recht land B en omgekeerd
= VRAAG: wanneer verwijzingsregel naar wet bepaald land verwijst en het IPR van dat land verwijst
naar ander land, moet je met die 2e verwijzingsregel rekening houden, m.a.w. of we herverwijzen?
Terugverwijzing of doorverwijzing: ‘renvoi’
Terugverwijzing: renvoi simple = ‘terugwijzing naar ons eigen land aanvaarden’
Doorverwijzing naar een 3e land: renvoi au second degré = ‘of laten verwijzen naar een 3 e land’
Principe: verwijzing naar een bepaald TPR, ook het IPR van dat recht.
Indien dat IPR terugverwees of doorverwees: renvoi
WIPR: frequent aanvaard en toegepast o.m. door HVC (vaak als principe toegepast bij grote erfenissen)
HVC Forgo arrest: eerst naar nationale wet verwezen, maar omdat in BE gehuwd en in BE woonden, en
omdat het Brits IPR verwees naar de wet van de woonplaats, mochten de Belgische ES-gronden
worden toegepast.
§2 Terug- of doorverwijzing
WIPR: verwijzing naar het TPR omvat niet de IPR-regels = geen renvoi, meer tenzij er een uitzondering op
bepaald wordt.
Supranationale wetgeving: nauwelijks renvoi
Kenschetsend: van zodra specifieke legiferatie, terugdringen renvoi.
Art. 16 WIPR (herverwijzing): ‘In de zin van deze wet en behoudens bijzondere bepalingen worden onder het
recht van een Staat de rechtsregels van die Staat verstaan met uitsluiting van de regels van het IPR’.
In art. 34 §1 lid 2 WIPR zijn er 3 uitzonderingen: hier terugverwijzing wel geaccepteerd
Inzake de bekwaamheid: maar dan wel beperkt tot de restcategorie die in het wetboek geen meer
specfieke regeling krijgt; wat uitkomt op de vraag naar de mederjarigheid – accepteren we een
terugverwijzing in de eerste graad, en met name naar BE-recht = bekwaamheid geregeld door BE-recht
indien buitenlands recht daarnaar verwijst, oud art 110, lid 2 WIPR en oud art 78,§2 WIPR
Inzake erfenissen wanneer een vreemde locale wet bij de ligging van een OG zelf verwijst naar het
recht van de woonplaats van de overledene (art 78, §2 WIPR)
4
