Work in the 21st Century: An
Introduction to Industrial and
Organizational Psychology
Hoofdstuk 1 en Hoofdstuk 2: Niet gekoppeld aan een Brightspace-thema
Hoofdstuk 3 en Hoofdstuk 4: Brightspace Thema 1
Hoofdstuk 5 en Hoofdstuk 7: Brightspace Thema 2
Hoofdstuk 6 en Hoofdstuk 11: Brightspace Thema 3
Hoofdstuk 8, Hoofdstuk 9 en Hoofdstuk 10: Brightspace Thema 4
Hoofdstuk 12, Hoofdstuk 13 en Hoofdstuk 14: Brightspace Thema 5
Hoofdstuk 1: Wat is Arbeids- en
Organisatiepsychologie?
Module 1.1: Het belang van AenO-psychologie
De meeste volwassenen besteden het grootste deel van hun wakkere tijd op
doordeweekse dagen. Hoewel de noodzaak om geld te verdienen de primaire
drijfveer is, gaat de ervaring van werk veel verder dan de simpele uitwisseling
van tijd voor geld.
Onderzoek wijst uit dat de meeste mensen zouden blijven werken, zelfs als ze de
kans hadden om te stoppen. Belangrijke statistieken hierbij zijn:
Sinds 1973 rapporteert gemiddeld ongeveer 70% van de mensen dat ze
zouden blijven werken als ze genoeg geld hadden om de rest van hun
leven comfortabel te leven.
Een vervolgstudie toonde aan dat dit % tussen 1980 en 2006 licht daalde,
maar dat een meerderheid van 68% nog steeds zou blijven werken na het
winnen van de loterij.
Dit vormt bewijs voor de Centrality of Work (centraliteit van werk): de
opvatting dat werk een cruciale niet-economische ervaring is die definieert
wie we zijn.
Werk is een bepalend kenmerk waarmee mensen hun waarde voor de
maatschappij, hun familie en zichzelf meten.
Gardner (2002) merkt op dat de psychologie vaak heeft genegeerd hoe
werknemers hun dagelijkse ervaringen en doelen conceptualiseren. Hij
introduceert samen met collega’s het concept Good Work:
Definitie: Werk dat een hoog niveau van expertise vertoont en waarbij de
werknemer zich regelmatig bekommert om de implicaties en toepassingen
van het werk voor de bredere wereld.
1
, The GoodWork Project: Een uitgebreid initiatief gericht op het
identificeren en creëren van “good work”.
Uitdagingen: Het realiseren van “good work” is lastig door druk om
kosten laag te houden, winsten hoog te houden, meer te doen in minder
tijd en het vervullen van meerdere levensrollen (ouder, partner, student).
Compromised Work (Gecompromitteerd werk): Wanneer de druk leidt
tot “corner cutting” (bezuinigingen/shortcuts). Dit is werk dat niet illegaal
of onethisch is, maar de kernwaarden van een beroep ondermijnt (bijv. een
advocaat die extra uren factureert of een loodgieter die inferieur materiaal
gebruikt).
Voorbeeld van Good Work: David Morris De Amerikaanse AenO psycholoog
David Morris werkte jarenlang in Irak om sollicitanten te screenen voor de
nieuwe Iraakse politie. Ondanks dat hij meer had kunnen verdienen in de VS,
koos hij voor Baghdad om te helpen bij het herstel van de burgerorde. Dit wordt
beschouwd als “good work”.
Authenticiteit verwijst naar datgene wat echt, oprecht en niet kunstmatig is. In
de AenO psychologie wordt dit op een filosofisch niveau gedefinieerd als een
“emotioneel passende, significante, doelgerichte en verantwoordelijke wijze van
menselijk leven”.
Dit concept is zichtbaar in de zoektocht naar “good work” en inspirerend
leiderschap.
Authentic Leadership (authentiek leiderschap): Een term die pas sinds
2002 in de literatuur voorkomt en nu breed wordt onderzocht.
Een organisatie is een groep mensen met gemeenschappelijke doelen die een
set operationele procedures volgen om producten en diensten te ontwikkelen.
Wat is AenO psychologie?
Kern-definitie: De toepassing van psychologische principes, theorie en
onderzoek op de werkomgeving (Work Setting).
Synoniem: In het dagelijks leven worden AenO psychologen vaak Work
Psychologists (werkpsychologen) genoemd.
Domein van de AenO psychologie: Het vakgebied strekt zich uit tot buiten de
fysieke grenzen van de werkplek, omdat factoren die werkgedrag beïnvloeden
daar niet altijd te vinden zijn.
Invloeden op werk: Familieverantwoordelijkheden, culturele invloeden,
wetgeving en gebeurtenissen buiten het werk (zoals de COVID-19
pandemie).
Reciprocal Impact (wederzijdse impact): AenO psychologie concentreert
zich op hoe werk het leven beïnvloedt en vice versa.
2
,Society for Industrial and Organizational Psychology (SIOP) is de
vereniging waar veel AenO psychologen (zowel praktijkmensen als onderzoekers)
bij aangesloten zijn.
AenO psychologen vervullen drie rollen:
1. Wetenschappers: Leiden principes af over individueel-, groeps- en
organisatiegedrag via onderzoek.
2. Consultants/Staff Psychologists: Ontwikkelen wetenschappelijke
kennis en passen deze toe om werkproblemen op te lossen.
3. Teachers (docenten): Trainen studenten in het onderzoek en de
toepassing van AenO psychologie.
In 2022 werd AenO psychologie toegevoegd aan de Amerikaanse federale lijst
van STEM-velden (Science, Technology, Engineering, Math). Voordelen hiervan
zijn:
Betere weg naar werkvisa voor internationale studenten in de VS.
Mogelijkheid voor studenten en faculteiten om te concurreren voor STEM-
gerelateerde subsidies en multidisciplinaire samenwerkingen.
Erkenning dat AenO psychologie een onderzoeksgericht, kwantitatief en
empirisch vakgebied is.
Belangrijkste stromingen
Traditioneel wordt de AenO psychologie onderverdeeld in drie grote stromingen.
Hoewel ze afzonderlijk worden besproken, is er in de praktijk aanzienlijke
overlap.
Personnel Psychology (Personeelspsychologie):
o Vaak gezien als onderdeel van Human Resources Management
(HRM).
o Richt zich op individuele verschillen in eigenschappen en
werkgedrag.
o Onderwerpen: Werving, selectie, training, prestatiebeoordeling
(Performance Appraisal), promotie, overplaatsing en ontslag.
Organizational Psychology (Organisatiepsychologie):
o Combineert onderzoek uit de sociale psychologie en
organisatiegedrag.
o Richt zich op de emotionele en motivationele kant van werk.
o Onderwerpen: Attitudes, eerlijkheid, motivatie, stress, leiderschap,
teams en organisatieontwerp.
Engineering Psychology / Human Factors Psychology:
o De studie van de capaciteiten en beperkingen van mensen met
betrekking tot een specifieke omgeving.
o Tegenovergestelde van de personeelsbenadering: Waar
personeels-psychologie de juiste persoon bij de job zoekt, probeert
de human engineer een omgeving te ontwikkelen die past bij de
kenmerken van de werker.
3
, o Onderwerpen: Gereedschappen, werkruimtes, informatiedisplays,
ploegendienst, werktempo en veiligheid.
Daarnaast is er een minder vaak onderwezen specialisme genaamd Consumer
Psychology (Consumentenpsychologie), dat zich richt op marketing en de
besluitvorming van consumenten.
Het wetenschapper-beoefenaar model (Scientist-Practitioner) stelt dat er
een directe verbinding is tussen wetenschappelijk onderzoek en de praktijk. Het
betekent niet dat elke psycholoog beide rollen actief moet vervullen, maar wel
dat de praktijk altijd gebaseerd moet zijn op wetenschappelijk bewijs.
AenO psychologen verbreden hun horizon naar grote maatschappelijke
thema’s:
Environmental Sustainability (Milieuduurzaamheid): Helpen bij het
bouwen van duurzame organisaties. Bijv. door telewerk te stimuleren
o Employee Green Behaviors: Individuele acties die bijdragen aan
duurzaamheid op het werk (bijv. goed sorteren).
Humanitarian Work Psychology: De toepassing van AenO psychologie
op het humanitaire veld, zoals armoedebestrijding en het bevorderen van
fatsoenlijk werk in samenwerking met wereldwijde hulpgroepen.
Corporate Social Responsibility (CSR): Organisatorische acties en
beleid die rekening houden met de verwachtingen van belanghebbenden
en de prestaties op economisch, sociaal en milieugebied. Bijv. een deel
van de winst aan het goede doel schenken.
Deze cursus biedt een basis voor:
1. Het begrijpen van je eigen ervaringen op de werkplek.
2. Het effectief managen van anderen in de toekomst.
3. Het bijdragen aan discussies over werk (bijv. discriminatie, stress,
veiligheid, werk-privébalans).
Het belang van het begrijpen van de jongere werknemer
In de Verenigde Staten en Canada heeft 80% van de middelbare
scholieren een betaalde bijbaan. Tot zelfs meer dan 20 uur per week. In
landen als Oostenrijk, Denemarken en Zweden werkt circa 70% van de
jongeren tussen 15 en 24 jaar.
Zij vormen een groot deel van de part-time workers. Inzicht in hun
ervaringen noodzakelijk. Hun eerste job beïnvloedt de “filters” waarmee
men naar alle latere werkervaringen kijkt (bijv. indrukken over wat is
management, “good work”, en de Work-Life Balance).
4
Introduction to Industrial and
Organizational Psychology
Hoofdstuk 1 en Hoofdstuk 2: Niet gekoppeld aan een Brightspace-thema
Hoofdstuk 3 en Hoofdstuk 4: Brightspace Thema 1
Hoofdstuk 5 en Hoofdstuk 7: Brightspace Thema 2
Hoofdstuk 6 en Hoofdstuk 11: Brightspace Thema 3
Hoofdstuk 8, Hoofdstuk 9 en Hoofdstuk 10: Brightspace Thema 4
Hoofdstuk 12, Hoofdstuk 13 en Hoofdstuk 14: Brightspace Thema 5
Hoofdstuk 1: Wat is Arbeids- en
Organisatiepsychologie?
Module 1.1: Het belang van AenO-psychologie
De meeste volwassenen besteden het grootste deel van hun wakkere tijd op
doordeweekse dagen. Hoewel de noodzaak om geld te verdienen de primaire
drijfveer is, gaat de ervaring van werk veel verder dan de simpele uitwisseling
van tijd voor geld.
Onderzoek wijst uit dat de meeste mensen zouden blijven werken, zelfs als ze de
kans hadden om te stoppen. Belangrijke statistieken hierbij zijn:
Sinds 1973 rapporteert gemiddeld ongeveer 70% van de mensen dat ze
zouden blijven werken als ze genoeg geld hadden om de rest van hun
leven comfortabel te leven.
Een vervolgstudie toonde aan dat dit % tussen 1980 en 2006 licht daalde,
maar dat een meerderheid van 68% nog steeds zou blijven werken na het
winnen van de loterij.
Dit vormt bewijs voor de Centrality of Work (centraliteit van werk): de
opvatting dat werk een cruciale niet-economische ervaring is die definieert
wie we zijn.
Werk is een bepalend kenmerk waarmee mensen hun waarde voor de
maatschappij, hun familie en zichzelf meten.
Gardner (2002) merkt op dat de psychologie vaak heeft genegeerd hoe
werknemers hun dagelijkse ervaringen en doelen conceptualiseren. Hij
introduceert samen met collega’s het concept Good Work:
Definitie: Werk dat een hoog niveau van expertise vertoont en waarbij de
werknemer zich regelmatig bekommert om de implicaties en toepassingen
van het werk voor de bredere wereld.
1
, The GoodWork Project: Een uitgebreid initiatief gericht op het
identificeren en creëren van “good work”.
Uitdagingen: Het realiseren van “good work” is lastig door druk om
kosten laag te houden, winsten hoog te houden, meer te doen in minder
tijd en het vervullen van meerdere levensrollen (ouder, partner, student).
Compromised Work (Gecompromitteerd werk): Wanneer de druk leidt
tot “corner cutting” (bezuinigingen/shortcuts). Dit is werk dat niet illegaal
of onethisch is, maar de kernwaarden van een beroep ondermijnt (bijv. een
advocaat die extra uren factureert of een loodgieter die inferieur materiaal
gebruikt).
Voorbeeld van Good Work: David Morris De Amerikaanse AenO psycholoog
David Morris werkte jarenlang in Irak om sollicitanten te screenen voor de
nieuwe Iraakse politie. Ondanks dat hij meer had kunnen verdienen in de VS,
koos hij voor Baghdad om te helpen bij het herstel van de burgerorde. Dit wordt
beschouwd als “good work”.
Authenticiteit verwijst naar datgene wat echt, oprecht en niet kunstmatig is. In
de AenO psychologie wordt dit op een filosofisch niveau gedefinieerd als een
“emotioneel passende, significante, doelgerichte en verantwoordelijke wijze van
menselijk leven”.
Dit concept is zichtbaar in de zoektocht naar “good work” en inspirerend
leiderschap.
Authentic Leadership (authentiek leiderschap): Een term die pas sinds
2002 in de literatuur voorkomt en nu breed wordt onderzocht.
Een organisatie is een groep mensen met gemeenschappelijke doelen die een
set operationele procedures volgen om producten en diensten te ontwikkelen.
Wat is AenO psychologie?
Kern-definitie: De toepassing van psychologische principes, theorie en
onderzoek op de werkomgeving (Work Setting).
Synoniem: In het dagelijks leven worden AenO psychologen vaak Work
Psychologists (werkpsychologen) genoemd.
Domein van de AenO psychologie: Het vakgebied strekt zich uit tot buiten de
fysieke grenzen van de werkplek, omdat factoren die werkgedrag beïnvloeden
daar niet altijd te vinden zijn.
Invloeden op werk: Familieverantwoordelijkheden, culturele invloeden,
wetgeving en gebeurtenissen buiten het werk (zoals de COVID-19
pandemie).
Reciprocal Impact (wederzijdse impact): AenO psychologie concentreert
zich op hoe werk het leven beïnvloedt en vice versa.
2
,Society for Industrial and Organizational Psychology (SIOP) is de
vereniging waar veel AenO psychologen (zowel praktijkmensen als onderzoekers)
bij aangesloten zijn.
AenO psychologen vervullen drie rollen:
1. Wetenschappers: Leiden principes af over individueel-, groeps- en
organisatiegedrag via onderzoek.
2. Consultants/Staff Psychologists: Ontwikkelen wetenschappelijke
kennis en passen deze toe om werkproblemen op te lossen.
3. Teachers (docenten): Trainen studenten in het onderzoek en de
toepassing van AenO psychologie.
In 2022 werd AenO psychologie toegevoegd aan de Amerikaanse federale lijst
van STEM-velden (Science, Technology, Engineering, Math). Voordelen hiervan
zijn:
Betere weg naar werkvisa voor internationale studenten in de VS.
Mogelijkheid voor studenten en faculteiten om te concurreren voor STEM-
gerelateerde subsidies en multidisciplinaire samenwerkingen.
Erkenning dat AenO psychologie een onderzoeksgericht, kwantitatief en
empirisch vakgebied is.
Belangrijkste stromingen
Traditioneel wordt de AenO psychologie onderverdeeld in drie grote stromingen.
Hoewel ze afzonderlijk worden besproken, is er in de praktijk aanzienlijke
overlap.
Personnel Psychology (Personeelspsychologie):
o Vaak gezien als onderdeel van Human Resources Management
(HRM).
o Richt zich op individuele verschillen in eigenschappen en
werkgedrag.
o Onderwerpen: Werving, selectie, training, prestatiebeoordeling
(Performance Appraisal), promotie, overplaatsing en ontslag.
Organizational Psychology (Organisatiepsychologie):
o Combineert onderzoek uit de sociale psychologie en
organisatiegedrag.
o Richt zich op de emotionele en motivationele kant van werk.
o Onderwerpen: Attitudes, eerlijkheid, motivatie, stress, leiderschap,
teams en organisatieontwerp.
Engineering Psychology / Human Factors Psychology:
o De studie van de capaciteiten en beperkingen van mensen met
betrekking tot een specifieke omgeving.
o Tegenovergestelde van de personeelsbenadering: Waar
personeels-psychologie de juiste persoon bij de job zoekt, probeert
de human engineer een omgeving te ontwikkelen die past bij de
kenmerken van de werker.
3
, o Onderwerpen: Gereedschappen, werkruimtes, informatiedisplays,
ploegendienst, werktempo en veiligheid.
Daarnaast is er een minder vaak onderwezen specialisme genaamd Consumer
Psychology (Consumentenpsychologie), dat zich richt op marketing en de
besluitvorming van consumenten.
Het wetenschapper-beoefenaar model (Scientist-Practitioner) stelt dat er
een directe verbinding is tussen wetenschappelijk onderzoek en de praktijk. Het
betekent niet dat elke psycholoog beide rollen actief moet vervullen, maar wel
dat de praktijk altijd gebaseerd moet zijn op wetenschappelijk bewijs.
AenO psychologen verbreden hun horizon naar grote maatschappelijke
thema’s:
Environmental Sustainability (Milieuduurzaamheid): Helpen bij het
bouwen van duurzame organisaties. Bijv. door telewerk te stimuleren
o Employee Green Behaviors: Individuele acties die bijdragen aan
duurzaamheid op het werk (bijv. goed sorteren).
Humanitarian Work Psychology: De toepassing van AenO psychologie
op het humanitaire veld, zoals armoedebestrijding en het bevorderen van
fatsoenlijk werk in samenwerking met wereldwijde hulpgroepen.
Corporate Social Responsibility (CSR): Organisatorische acties en
beleid die rekening houden met de verwachtingen van belanghebbenden
en de prestaties op economisch, sociaal en milieugebied. Bijv. een deel
van de winst aan het goede doel schenken.
Deze cursus biedt een basis voor:
1. Het begrijpen van je eigen ervaringen op de werkplek.
2. Het effectief managen van anderen in de toekomst.
3. Het bijdragen aan discussies over werk (bijv. discriminatie, stress,
veiligheid, werk-privébalans).
Het belang van het begrijpen van de jongere werknemer
In de Verenigde Staten en Canada heeft 80% van de middelbare
scholieren een betaalde bijbaan. Tot zelfs meer dan 20 uur per week. In
landen als Oostenrijk, Denemarken en Zweden werkt circa 70% van de
jongeren tussen 15 en 24 jaar.
Zij vormen een groot deel van de part-time workers. Inzicht in hun
ervaringen noodzakelijk. Hun eerste job beïnvloedt de “filters” waarmee
men naar alle latere werkervaringen kijkt (bijv. indrukken over wat is
management, “good work”, en de Work-Life Balance).
4
