Samenvatting Verlenen van zorg op maat: Wondzorg

Verlenen van zorg op maat: wondzorg




Hoofdstuk 1: Theoretische omkadering

Huid

Epidermis: beschermlaag

Dermis: Papillaire, reticulaire laag

Hypodermis of subcutaan weefsel: isolatielaag

Definitie wonde

= Pathologische toestand, waarbij weefsels onderling van elkaar gescheiden of vernietigd

● Gescheiden: gesloten wonde bloeduitstorting, blaar,…

● Vernietigd: open wonde doorligwonde: aanwezigheid van onderliggende stoornis

= Onderbreking van de normale structuur en functie van de huid

= Weefselbeschadiging

= Een defect van de huid ten gevolge van een fysisch, mechanische, thermische beschadiging:

aanwezigheid van een onderliggende stoornis

Wondgenezingsproces

Vier fasen

● Ontstekingsfase (0-6d)

○ Fase met acute ontstekingsreactie en de opruiming van dood weefsel en bacteriën

○ Lichaam reageert om wond via een vasculaire respons. Deze vangt aan met een

vasodilatatie van de arteriën

○ De capillaire druk daalt en vocht neemt toe in omliggende weefsels

○ De celverbindingen tussen endotheelcellen verzwakken en rode bloedlichaampjes en

bloedplaatjes migreren vanuit bloedbaan naar wondgebied

○ Er ontstaat een bloeding

○ Enkele min later volgt vasoconstrictie om bloedverlies te beperken

○ Bloedplaatjes gaan aggregeren (coagulatie)

○ Ze produceren fibrinogeen, waaruit fibrinenetwerk wordt opgebouwd

○ Scheiden chemotactische stoffen af, waardoor andere cellen zoals granulocyten,

macrofagen, monocyten enz. worden aangetrokken

○ Leukocyten ruimen dood weefsel en bacteriën op via fagogytose en digestie

○ Debris resorberen via lymfe of als pus uit wond gestoten

Klinische tekens:

Gesloten wonde: rubor, calor, dolor, tumor & Open wonde: wondvocht en bloed, stolsel, pijn

● Proliferatie of granulatiefase (3-24d)



1

, ○ Vorming van nieuw bindweefsel en nieuwe bloedvaten

○ Productie van collageen en elastine door fibroblasten (gestimuleerd door macrofagen

○ Deze bouwstoffen vormen een nieuw netwerk → waardoor het wondbed zich op vult

○ Vorming van nieuwe capillairen die indringen in het zich nieuw vormend

collageennetwerk= neovascularisatie

○ Rood korrelig aspect= granulatieweefsel

● Maturatiefase (tot 6m)

○ Bindweefsel reorganisatie: collageenvezels → sterker → weefsel versterkt

○ Wondcontractie: fibroblasten → myofibroblasten → wondranden trekken samen

○ Epithelialisatie: vorming nieuwe epitheelcellen → migreren over wondopp →

waterdicht afsluiten

● Littekenvorming

○ Dr maturatie vh collageen neemt het litteken langzaam zijn uiteindelijke vorm aan

○ Diepere weefsellagen worden vervangen door bindweefsel of littekenweefsel

○ Eerste weken: zacht en zwak

○ Na 1 maand: hard, rood, dik en sterk

○ Later: zacht, wit en soepel

○ Neemt heel wat tijd in beslag, kan tot maanden zelfs een jaar duren

Stoornissen in littekenvorming:

● Keloid hypertrofisch litteken= Bindweefselgroei gaat nog door wanneer de epithelialisatie

reeds voltrokken is

● Contractuur= samentrekking van litteken weefsel

Types wondgenezing

● Genezing per primam

○ Zuivere wonde: geen necrose, contaminatie of vreemde lichamen

○ Gladde wondranden

○ Geen belemmerende factoren

● Genezing per secundam

○ Necrotiserende wonde, gecontamineerd of geïnfecteerd + eventueel vreemde

voorwerpen

○ Vaker gescheurde wondranden

○ Vaker geassocieerde aandoeningen

● Regeneratieve wondgenezing in opp wond: Enkel de opperhuid is beschadigd

Indeling van de wonde, wondclassificatie




2

,Indeling naar soort van de wonden is gebaseerd op:

● Continuïteit van de huid

● Oorzaak vh ontstaan van de wonde

● Type wonde

● Aan- of afwezigheid van pathogene micro-organisme in de wonde

● Uitzicht van de wonde

● Verloop van de wondheling

1. Uitzicht en vorm

Continuïteit van de huid

● Gesloten wonde

● Open wonde

Diepte

● Oppervlakkige wonde (opperhuid)

● Diepe wonde (dieper liggend weefsel)

Uitgebreidheid: Vb. brandwonden

2. Oorzaak van het ontstaan van de wonde

Traumatische wonden

Indeling obv

● Uiterlijk van de wonde

○ Open of uitwendige verwondingen

○ Gesloten of inwendige verwondingen

○ Deglovement letsel: aftrekken van huid over botweefsel →

○ Amputatie van een lidmaat

● Etiologie

○ Mechanisch: bijtwonden, schotwonden, messteek,... → stomp of scherp voorwerp van

buitenaf

○ Thermaal: verbranding door het water

○ Elektrische stroom: gsm opladen en in bad laten vallen

○ Chemisch: zuuraanval

○ Straling: verbranden door zon

EHBO

● Niet steriele handschoenen dragen

● Stelpen van actieve bloedingen dmv rechtstreekse druk uit te oefenen

● Wonde mechanisch reinigen (lauw water)




3

, ● Wonde drogen en steriel afdekken

● Arts?? Wondzorg = B1 handeling →

● Tetanusvaccinatie bevragen

● Vreemde voorwerpen (klein)

○ Nooit verwijderen tenzij weinig risico:

■ Hoe? Omgeving wassen, met pincet splinter verwijderen, afdekken

○ Doorverwijzen indien:

■ Niet zichtbaar, afgebroken, te groot

■ Tropisch hardhout

■ Glas

■ In oog

■ TIME: tekens van infecties

● Vreemde voorwerpen : nooit verwijderen

○ Hoe? Steriele/zuivere doek, vreemde voorwerp stabiliseren, zwachtel - afdekkend

verband

● Terminale brandwonden:

○ Eerst water de rest komt later (lauw water! >15min – TIMEN!)

○ Gebruik handschoenen

○ Verwijder kledij uit de BW

○ Prik de blaren niet open (Cave! Infectie)

○ Breng geen zalven aan

○ Tetanus?

○ Aangezicht: inhalatieletsel

○ Ernst:

■ 1ste graad: vocht inbrengende crème

■ 2de graad: raadpleeg gespecialiseerde hulp (spoed)

■ 3de graad: raadpleeg gespecialiseerde hulp (Spoed + BWC)

○ Elektriciteit:

■ Eigen veiligheid (Cave! Stroombron)

■ Gebruik handschoenen

■ Controle bewustzijn en parameters

■ Contacteer gespecialiseerde hulp (112 of spoed)

■ Verzorging idem Algemeen Thermaal

● Chemische wonden:




4