Leerdoelen medische kennis
2.1 zenuwstelsel
1- Functies zenuwstelsel
Je zenuwstelsel is heel prikkelbaar voor kleine elektrische signalen; impulsen, en
stuurt deze door naar andere delen van het lichaam. Het meeste zenuwweefsel
ligt in het centrale zenuwstelsel; de hersenen en het ruggenmerg. De rest van het
zenuwweefsel vind je in de zenuwen --> verbindingsbanen die de impulsen door
je hele lichaam sturen.
Het zenuwstelsel zorgt samen met het hormonale stelsel voor de integratie van
de lichaamsfuncties.
- Alle zenuwen samen vormen het perifere zenuwstelsel.
- Zenuwweefsel is heel actief en moet van glucose en zuurstof voorzien
worden, de aanvoer hiervoor komt van een uitgebreid netwerk van
bloedvaten.
Alle functies van het zenuwstelsel zijn erop gericht om in te spelen op de
gebeurtenissen om je heen, in de buitenwereld, binnenin het lichaam en in het
uitwendige milieu.
5 algemene functies;
- Regulatie van activiteiten en weefsels; de functie van organen of weefsels
worden geremd of juist gestimuleerd wanneer er veranderingen in of buiten het
lichaam hieraan toe geven. Een voorbeeld; hard wegrennen in een
levensbedreigende situatie.
- Coördinatie van activiteiten van weefsels en organen; weefsels en organen
moeten goed op elkaar afgestemd zijn. Een voorbeeld; verhoogde
maagperistaltiek door spiercontracties in de maagwand, is allen zinvol als
tegelijkertijd maagsapproductie door maagsapklieren plaatsvindt
- Regulatie en coördinatie van vegetatieve functies; circulatie, spijsvertering,
uitscheiding, ademhaling en begrenzing door de huid.
- Coördinatie van contacten met de buitenwereld; bewustwording van
omstandigheden in de buitenwereld en er eventueel op reageren zijn
noodzakelijk voor zelf behoudt.
- Coördinatie van psychische functies; bewustzijn, herinneren, denken, dromen
enz.
,2- De anatomische en fysiologische indeling van het zenuwstelsel
Anatomische; de bouw en de ligging van het zenuwstelsel.
- Centrale zenuwstelsel; het deel van het zenuwstelsel dat binnen de benige
omhulsels van schedel en wervelkolom ligt. De hersenen (98% van het totale
zenuwstelsel) en het ruggenmerg.
- Perifere zenuwstelsel; bevindt zich grotendeels buiten de schedel en de
wervelkolom. De delen vormen de verbindingswegen tussen het CZS en de rest
van het lichaam. Dit bestaat uit; hersenzenuwen, ruggenmergzenuwen, de
grensstreng en de zenuwen van het vegetatieve zenuwstelsel.
Fysiologisch; gebaseerd op de functie van het zenuwstelsel;
- Animaal/willekeurig; reguleert de wisselwerking tussen het individu en zijn
omgeving. Deze activiteiten worden uiteraard bewust uitgevoerd; lopen,
rennenenz. De effectoren zijn dwarsgestreepte spieren.
- Autonoom/vegetatief/onwillekeurig; reguleert de vegetatieve zenuwstelsels en
coördineert de samenwerking tussen de afzonderlijke stelsels. Voorbeelden zijn;
bloeddrukregulatie, hartslagfrequentie, regulatie van darmactiviteit enz.
3- onderdelen van de zenuwcel + functie
Een zenuwcel is de functionele eenheid van het zenuwstelsel. Ed cellen hebben een groot
cellichaam en bevat celorganellen. De cel heeft twee of meer uitlopers; zenuwvezels. Je hebt
twee typen zenuwcellen; axonen en dendrieten. Het axon vervoert impulsen van het
cellichaam af. Een neuron/zenuwcel heft altijd maar een axon. Veel van deze axonen zijn
omringd door eiwit laag; myelineschede; dit zorgt ervoor dat impulsen sneller over het neuron
kunnen bewegen. Het uiteinde van een axon is vertakt en het uiterste puntje van elke tak is iets
verbreed. Met die vernauwingen maakt het axon contact met andere zenuwcellen.; de
impulsen worden op deze plaats overgebracht naar de volgende cel.
Dendrieten zijn meestal kort, ze ontvangen impulsen vanuit andere zenuwcellen en vervoeren
die naar het eigen cellichaam toe.
Er zijn 3 soorten neuronen
, - Sensibele neuronen, ze vervoeren impulsen vanaf de sensoren in het lichaam naar het
CZS, dus van perifeer naar centraal. Ter hoogte van een zenuwvezel, splits deze in
twee. De takken lopen beide in een tegengestelde richting. De ene tak staat in
verbinding met de zintuigcel in de periferie; huis, inwendige organen, spieren, pezen en
gewrichten en de andere tak loopt naar het ruggenmerg, waar de info op andere
zenuwcellen wordt overgedragen.
- Schakelneuronen; dit zijn zenuwcellen die in het centrale zenuwstelsel liggen. De tak
is om impulsen van de ene naar de andere zenuwcel over te dragen
- Motorische neuronen; die vervoeren impulsen vanuit het CZS naar de periferie; spieren
en klieren. Ze zorgen voor een motorische output en zijn dus efferente
4- witte en grijze stof
De meeste axonen zijn omgeven door myelineschede, maar de dendrieten en
cellichamen niet. Dat is de reden dat zenuwweefsel verdeeld kan worden in witten en
grijze stof.
Witte stof;
- Bij witte stof gaat het altijd om axonen met een myleineschede. Functioneel kan
je witte stof karakteriseren als de geleiding waarlangs impulsgeleiding
plaatsvindt. Tot de witte stof behoren de zenuwen in het perifere zenuwstelsel
en de banen in het centrale zenuwstelsel.
- Zenuwen; een zenuw is opgebouwd uit bundels van heel veel zenuwvezels, elke
bundel wordt omgeven door een bindweefselmantel die; perineurium heet. Ook
om de zenuw zit een stevige bindweefselmantel; de epineurium. Een
doorgesneden zenuw is wit van kleur, omdat de myeline overheerst.
Grijze stof;
- Grijze stof bestaat uit zenuwcellichamen en dendrieten, waarbij een aantal
functionele een heden is te onderscheiden. In het perifere zenuwstelsel zijn dat
de ganglion (zenuwknopen). Een ganglion is een opeenhoping van
zenuwcellichamen e dendrieten met een gemeenschappelijke functie. Een
dergelijke ophoping binnen het CZS wordt nucleus of kern genoemd. Bepaalde
kernen in de hersenen worden basale ganglion genoemd.
, 5- impulsgeleiding en impulsoverdracht
Impulsen die in een zenuwcel zijn opgewekt, komen in de eindvertakkiingen van het
axon aan en moeten worden overgedragen aan de volgende cel. Dit gebeurt via speciale
overdrachtsplaatsen aan de uiteinden van een axon. Zo’n overdrachtsplaats wordt een
synaps genoemd.
Een synaps bestaat uit een presynaptische membraan van het axon, de synapsspleet
tussen beide cellen en de postsynapsische membraan van de cel die de impulsen
ontvangt.
De synaps draagt elektrische impulsen via chemische boodschappers over aan de
volgende cel. In het cytoplasma van het axon bevinden zich synapsblaasjes met een
chemische boodschapperstof; een neurotransmitter. De prikkel voor de celmembraan
om de neurotransmitter in de synaptische spleet uit te storten, is het moment dat de
actiepotentiaal in het presynaptische membraam aankomt. De postsynaptisce
membraan heef receptoren waaraan die neurotransmitters zich binden. Zodra de
neurotransmitter aan die receptor is gebonden, is dit voor de pos synaptische
membraan de prikkel om de braankanaaltjes te openen waardoor natriuminflux
optreedt. Als er voldoende neurotransmitters gebonden zijn, treed er depolarisatie op.
Als vervolgens de drempelwaarde wordt overschreden, wordt de actiepotentiaal
bereikt.
6- hoe het cerebrum is onderverdeeld in verschillende hemisferen en verschillende
kwabben
De grote hersenen bestaan uit twee spiegelbeeldige helften die je
hemisferen/hersenhelften noemt. Samen overkoepelen de hemisferen de
tussenhersenen, een deel van de kleine hersenen en een deel van de hersenstam.
Tussen de hemisferen lopen verbindingen, waarvan de belangrijkste de hersenbalk is.
De beide hemisferen zijn van elkaar gescheiden door een diepe spleet; de fissura
longitudinalis.
2.1 zenuwstelsel
1- Functies zenuwstelsel
Je zenuwstelsel is heel prikkelbaar voor kleine elektrische signalen; impulsen, en
stuurt deze door naar andere delen van het lichaam. Het meeste zenuwweefsel
ligt in het centrale zenuwstelsel; de hersenen en het ruggenmerg. De rest van het
zenuwweefsel vind je in de zenuwen --> verbindingsbanen die de impulsen door
je hele lichaam sturen.
Het zenuwstelsel zorgt samen met het hormonale stelsel voor de integratie van
de lichaamsfuncties.
- Alle zenuwen samen vormen het perifere zenuwstelsel.
- Zenuwweefsel is heel actief en moet van glucose en zuurstof voorzien
worden, de aanvoer hiervoor komt van een uitgebreid netwerk van
bloedvaten.
Alle functies van het zenuwstelsel zijn erop gericht om in te spelen op de
gebeurtenissen om je heen, in de buitenwereld, binnenin het lichaam en in het
uitwendige milieu.
5 algemene functies;
- Regulatie van activiteiten en weefsels; de functie van organen of weefsels
worden geremd of juist gestimuleerd wanneer er veranderingen in of buiten het
lichaam hieraan toe geven. Een voorbeeld; hard wegrennen in een
levensbedreigende situatie.
- Coördinatie van activiteiten van weefsels en organen; weefsels en organen
moeten goed op elkaar afgestemd zijn. Een voorbeeld; verhoogde
maagperistaltiek door spiercontracties in de maagwand, is allen zinvol als
tegelijkertijd maagsapproductie door maagsapklieren plaatsvindt
- Regulatie en coördinatie van vegetatieve functies; circulatie, spijsvertering,
uitscheiding, ademhaling en begrenzing door de huid.
- Coördinatie van contacten met de buitenwereld; bewustwording van
omstandigheden in de buitenwereld en er eventueel op reageren zijn
noodzakelijk voor zelf behoudt.
- Coördinatie van psychische functies; bewustzijn, herinneren, denken, dromen
enz.
,2- De anatomische en fysiologische indeling van het zenuwstelsel
Anatomische; de bouw en de ligging van het zenuwstelsel.
- Centrale zenuwstelsel; het deel van het zenuwstelsel dat binnen de benige
omhulsels van schedel en wervelkolom ligt. De hersenen (98% van het totale
zenuwstelsel) en het ruggenmerg.
- Perifere zenuwstelsel; bevindt zich grotendeels buiten de schedel en de
wervelkolom. De delen vormen de verbindingswegen tussen het CZS en de rest
van het lichaam. Dit bestaat uit; hersenzenuwen, ruggenmergzenuwen, de
grensstreng en de zenuwen van het vegetatieve zenuwstelsel.
Fysiologisch; gebaseerd op de functie van het zenuwstelsel;
- Animaal/willekeurig; reguleert de wisselwerking tussen het individu en zijn
omgeving. Deze activiteiten worden uiteraard bewust uitgevoerd; lopen,
rennenenz. De effectoren zijn dwarsgestreepte spieren.
- Autonoom/vegetatief/onwillekeurig; reguleert de vegetatieve zenuwstelsels en
coördineert de samenwerking tussen de afzonderlijke stelsels. Voorbeelden zijn;
bloeddrukregulatie, hartslagfrequentie, regulatie van darmactiviteit enz.
3- onderdelen van de zenuwcel + functie
Een zenuwcel is de functionele eenheid van het zenuwstelsel. Ed cellen hebben een groot
cellichaam en bevat celorganellen. De cel heeft twee of meer uitlopers; zenuwvezels. Je hebt
twee typen zenuwcellen; axonen en dendrieten. Het axon vervoert impulsen van het
cellichaam af. Een neuron/zenuwcel heft altijd maar een axon. Veel van deze axonen zijn
omringd door eiwit laag; myelineschede; dit zorgt ervoor dat impulsen sneller over het neuron
kunnen bewegen. Het uiteinde van een axon is vertakt en het uiterste puntje van elke tak is iets
verbreed. Met die vernauwingen maakt het axon contact met andere zenuwcellen.; de
impulsen worden op deze plaats overgebracht naar de volgende cel.
Dendrieten zijn meestal kort, ze ontvangen impulsen vanuit andere zenuwcellen en vervoeren
die naar het eigen cellichaam toe.
Er zijn 3 soorten neuronen
, - Sensibele neuronen, ze vervoeren impulsen vanaf de sensoren in het lichaam naar het
CZS, dus van perifeer naar centraal. Ter hoogte van een zenuwvezel, splits deze in
twee. De takken lopen beide in een tegengestelde richting. De ene tak staat in
verbinding met de zintuigcel in de periferie; huis, inwendige organen, spieren, pezen en
gewrichten en de andere tak loopt naar het ruggenmerg, waar de info op andere
zenuwcellen wordt overgedragen.
- Schakelneuronen; dit zijn zenuwcellen die in het centrale zenuwstelsel liggen. De tak
is om impulsen van de ene naar de andere zenuwcel over te dragen
- Motorische neuronen; die vervoeren impulsen vanuit het CZS naar de periferie; spieren
en klieren. Ze zorgen voor een motorische output en zijn dus efferente
4- witte en grijze stof
De meeste axonen zijn omgeven door myelineschede, maar de dendrieten en
cellichamen niet. Dat is de reden dat zenuwweefsel verdeeld kan worden in witten en
grijze stof.
Witte stof;
- Bij witte stof gaat het altijd om axonen met een myleineschede. Functioneel kan
je witte stof karakteriseren als de geleiding waarlangs impulsgeleiding
plaatsvindt. Tot de witte stof behoren de zenuwen in het perifere zenuwstelsel
en de banen in het centrale zenuwstelsel.
- Zenuwen; een zenuw is opgebouwd uit bundels van heel veel zenuwvezels, elke
bundel wordt omgeven door een bindweefselmantel die; perineurium heet. Ook
om de zenuw zit een stevige bindweefselmantel; de epineurium. Een
doorgesneden zenuw is wit van kleur, omdat de myeline overheerst.
Grijze stof;
- Grijze stof bestaat uit zenuwcellichamen en dendrieten, waarbij een aantal
functionele een heden is te onderscheiden. In het perifere zenuwstelsel zijn dat
de ganglion (zenuwknopen). Een ganglion is een opeenhoping van
zenuwcellichamen e dendrieten met een gemeenschappelijke functie. Een
dergelijke ophoping binnen het CZS wordt nucleus of kern genoemd. Bepaalde
kernen in de hersenen worden basale ganglion genoemd.
, 5- impulsgeleiding en impulsoverdracht
Impulsen die in een zenuwcel zijn opgewekt, komen in de eindvertakkiingen van het
axon aan en moeten worden overgedragen aan de volgende cel. Dit gebeurt via speciale
overdrachtsplaatsen aan de uiteinden van een axon. Zo’n overdrachtsplaats wordt een
synaps genoemd.
Een synaps bestaat uit een presynaptische membraan van het axon, de synapsspleet
tussen beide cellen en de postsynapsische membraan van de cel die de impulsen
ontvangt.
De synaps draagt elektrische impulsen via chemische boodschappers over aan de
volgende cel. In het cytoplasma van het axon bevinden zich synapsblaasjes met een
chemische boodschapperstof; een neurotransmitter. De prikkel voor de celmembraan
om de neurotransmitter in de synaptische spleet uit te storten, is het moment dat de
actiepotentiaal in het presynaptische membraam aankomt. De postsynaptisce
membraan heef receptoren waaraan die neurotransmitters zich binden. Zodra de
neurotransmitter aan die receptor is gebonden, is dit voor de pos synaptische
membraan de prikkel om de braankanaaltjes te openen waardoor natriuminflux
optreedt. Als er voldoende neurotransmitters gebonden zijn, treed er depolarisatie op.
Als vervolgens de drempelwaarde wordt overschreden, wordt de actiepotentiaal
bereikt.
6- hoe het cerebrum is onderverdeeld in verschillende hemisferen en verschillende
kwabben
De grote hersenen bestaan uit twee spiegelbeeldige helften die je
hemisferen/hersenhelften noemt. Samen overkoepelen de hemisferen de
tussenhersenen, een deel van de kleine hersenen en een deel van de hersenstam.
Tussen de hemisferen lopen verbindingen, waarvan de belangrijkste de hersenbalk is.
De beide hemisferen zijn van elkaar gescheiden door een diepe spleet; de fissura
longitudinalis.
